Aralmeer

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die Aralmeer in 1989 en 2008.

Die Aralmeer (Kazachs: Арал Теңізі, Aral Tenjizi; Oezbekies: Orol Dengizi; Russies: Аральскοе Мοре) was ’n meer tussen Kazachstan in die noorde en Oezbekistan in die suide. ’n Rowwe vertaling van die naam is "See van Eilande" – dit verwys na meer as 1 534 eilande wat vroeër daar voorgekom het; in Oud-Turks beteken aral "eiland" of "struik".[1]

Dit was voorheen een van die grootste vier mere in die wêreld met ’n oppervlakte van 68 000 km2. In die 1960's het dit geleidelik begin krimp omdat die riviere wat dit gevoed het, deur die Sowjetunie weggelei is vir besproeiingsprojekte. Teen 2007 het dit tot 10% van sy oorspronklike grootte gekrimp en in vier mere verdeel: die Noord-Aralmeer, die oostelike en westelike komme van die eens veel groter Suid-Aralmeer en een kleiner meer tussen die Noord- en Suid-Aralmeer.[2] Teen 2009 het die suidoostelike meer verdwyn en die suidwestelike meer gekrimp tot ’n smal strook.[3]

Die maksimum diepte van die Aralmeer is 42 m (2008).[4]

Die krimping van die Aralmeer is "een van die planeet se ergste omgewingsrampe" genoem.[5] Die streek se eens vooruitstrewende visbedryf is so te sê vernietig en dit het werkloosheid en ekonomiese teenspoed meegebring. Die streek is ook erg besoedel en dit het ernstige gesondheidsprobleme tot gevolg gehad. Dit het na berig word ook die klimaat beïnvloed: somers is warmer en droër en winters kouer en langer.[6]

In ’n poging om die Aralmeer te red en weer van water te voorsien, het Kazachstan ’n damprojek in 2005 voltooi; in 2008 het die watervlak met 24 m gestyg vanaf sy laagste vlak in 2007.[7] Die soutinhoud het ook gedaal en genoeg vis kom weer in die meer voor sodat vissery lewensvatbaar kan wees.[8]

Verwysings[wysig]

  1. Old Turkic Dictionary, Leningrad, Science, 1969, p.50
  2. Philip Micklin; Nikolay V. Aladin. "Reclaiming the Aral Sea", Scientific American, Maart 2008. URL besoek op 2008-05-17.
  3. Satellietbeeld, 16 Augustus 2009 (klik op "2009"-skakel)
  4. "The Kazakh Miracle: Recovery of the North Aral Sea", Environment News Service, 2008-08-01. URL besoek op 2010-03-22.
  5. Daily Telegraph. "Aral Sea 'one of the planet's worst environmental disasters'", The Daily Telegraph, 2010-04-05. URL besoek op 2010-05-01.
  6. U.S. Geological Survey (2007-05-01). “Earthshots: Aral Sea”. U.S. departement van binnelandse sake. URL besoek op 2008-05-17.
  7. The rehabilitation of the ecosystem and bioproductivity of the Aral Sea under conditions of water scarcity (2007)
  8. Aral Sea Reborn”. Al Jazeera: 21 Julie 2012. URL besoek op 6 Januarie 2013.

Eksterne skakels[wysig]