Argaïsme

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

’n Argaïsme (Grieks: Αρχαϊσμός = oud / uit die verlede) is ’n stylfiguur waarby die skrywer woorde gebruik wat nie meer algemeen gangbaar is nie. Ook die gebruik van ou of nagemaakte ou spelwyse kan betrek word.

In Afrikaans kan daar byvoorbeeld gebruik gemaak word van die spelling en taalgebruik van Nederlands vóór 1925, in ou Afrikaans/Kaap-Hollandse briewe, boeke, dagboeke, koerante, registers en gedigte, of van verskeie AWS-spelwyses (of unieke woordeboeke, soos dié van S.J. du Toit) uit ’n spesifieke tydperk.

Argaïsmes kan benut word om karakter aan ’n geskiedkundige roman of gedig te gee, romantiek of vernuwing aan tekste te bied, of om as teenvoeter vir clichés te dien. Voorts kan argaïsmes ook, indien dit herleef word, nuwe betekenisse toegevoeg word om leemtes by die eietydse samelewing se taalskat te vul.

Enkele voorbeelde van argaïsmes is:

  • beeldradio (televisie)
  • katlagter (kanon)
  • meester (onderwyser)
  • nig (as aanspreekvorm vir ’n vrou jonger of min of meer dieselfde ouderdom as jy)
  • waterlander – (traan, bv. toe kom die waterlanders)

Sien Lys van argaïsmes vir 'n uitgebreide versameling van voorbeelde van argaïsmes.