Bo-kwark

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Die bo-kwark of t-kwark (simbool: t, van die Engelse top quark) is die swaarste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Nes ander kwarke is die bo-kwark ’n elementêre fermion wat al vier fundamentele kragte: swaartekrag, elektromagnetisme, swak kernkrag en sterk kernkrag ervaar. Die antideeltjie van die bo-kwark is die bo-antikwark (of anti-bo), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het. Bo-kwarke het ’n spin van +12,[1] 'n elektriese lading van +23 e[2] en ’n massa van 172,9±1,5 GeV/c2.[3]

Die bo-kwark was eers in die Standaardmodel, wat in die 1970's ontwikkel is, voorgestel. Dit is die swaarste kwark en is in 1995 waargeneem met behulp van die D0-detektor en die CDF-detektor in Fermilab se Tevatron-versneller. Die bo-kwak is vervardig in die natuur in die termosfeer waneer kosmiese bestraling met ione bots. Op die oomblik is slegs die energie van die Tevatron-versneller en CERN se Groot Hadronversneller hoog genoeg om bo-kwarke in 'n labratorium te produseer.[4]

Die bo-kwark se wisselwerking is hoofsaaklik deur die sterk krag gedryf waar kwarks in pare geproduseer is, naamlik 'n bo-kwark en 'n anti-bo-kwark. Waneer die bo-kwark se wisselwerking deur die swak krag gedryf is, word enkele kwarks geproduceer. Kwarks verval byna uitsluitlik tot ’n W-boson en ’n onder-kwark (99,8%), maar dit kan ook soms in ’n W-boson en ’n vreemd-kwark (0,17%) of in ’n W-boson en ’n af-kwark (0,007%) verval. Volgens die Standaardmodel is sy leeftyd rofweg 5×10−25 s.[5][4] Dit is 20 keer korter as die tyd vir sterk wisselwerkings en daarom vorm hulle nie hadrone nie – dit bied wetenskaplikes dus ’n unieke geleentheid om ’n "naakte" kwark te sien. (Alle ander kwarke kan net in hadrone gevind word.)

Verwysings[wysig]

  1. C.R. Nave. “Quarks”. HyperPhysics. Department of Physics and Astronomy, Georgia State University. URL besoek op 2014-06-20.
  2. S. Willenbrock (2003). “The Standard Model and the Top Quark”,In H.B Prosper and B. Danilov (red.): Techniques and Concepts of High-Energy Physics XII, NATO Science Series. Kluwer Academic, 1–41. ISBN 1-4020-1590-9. 
  3. K. Nakamura et al. (Particle Data Group) (2011). “PDGLive Particle Summary 'Quarks (u, d, s, c, b, t, b', t', Free)'”. Particle Data Group. URL besoek op 2011-08-08.
  4. 4,0 4,1 Evidence for production of single top quarks and first measurement of”. Fermilab: 2006. URL besoek op 2014-06-20.
  5. A. Quadt (2006). “Top quark physics at hadron colliders”. European Physical Journal C 48 (3): 835–1000. DOI:10.1140/epjc/s2006-02631-6.

Crystal txt.png Hierdie artikel is oorspronklik vertaal uit die Engelse Wikipedia