Curriebeker
Die Curriebekertoernooi (ook bekend as die ABSA Curriebeker weens borgskapvereistes) is Suid-Afrika se belangrikste plaaslike rugbykompetisie wat agt provinsies of streke binne ’n provinsie verteenwoordig. Alhoewel dit die belangrikste plaaslike kompetisie is, ding Suid-Afrikaanse spanne ook jaarliks in Superrugby mee.
Die Curriebeker dateer so ver terug as 1889 en is een van die oudste rugbykompetisies ter wêreld. Die toernooi word beskou as die hoeksteen van Suid-Afrika se rugby-erfenis en die goue trofee bly die hoogste prys in plaaslike Suid-Afrikaanse rugby.
Inhoud |
Geskiedenis [wysig]
Die kompetisie het sy nederige begin as ’n interdorp-kompetisie in 1884 gehad, maar toe die Suid-Afrikaanse Rugbyraad in 1889 gestig is, is besluit om ’n nasionale kompetisie te organiseer wat spanne van al die groot unies sou insluit. Die unies wat deelgeneem het was die Westelike Provinsie, Griekwaland-Wes, Transvaal en Oostelike Provinsie. Die eerste toernooi is in Kimberley gehou en is deur die Westelike Provinsie gewen. Die wenprys was ’n silwer beker wat geskenk is deur die Suid-Afrikaanse Rugbyraad, wat nou in die SA Rugbymuseum in Kaapstad te sien is.
Die huidige goue beker is in 1892 in gebruik geneem. Sir Donald Currie, die skeepsmagnaat, het dit aan W E Maclagan, kaptein van die eerste toerspan uit die Britse Eilande na Suid-Afrika, toevertrou op die vooraand van hulle vertrek na Suid-Afrika. Maclagan sou die trofee aan die eerste span toeken wat die toerspan kon klop. Daarna moes dit ’n wisseltrofee vir die Suid-Afrikaanse provinsiale kampioenspan word. Die toerspan het al sy wedstryde gewen, maar nogtans die trofee oorhandig aan Griekwaland-Wes, wat met net 3-0 verloor het.
Terwyl plaaslike unies reeds van 1892 om die Curriebeker meegeding het, het dit ’n paar dekades gevat voordat ’n amptelike kompetisie tot stand gebring is. Na jare van geleentheidstoernooie wat deur die Westelike Provinsie oorheers is het Suid-Afrika se belangrikste kompetisie met ’n groot kabaal in 1968 afgeskop. In daardie jaar het Noord-Transvaal, onder leiding van die legendariese Frik du Preez, Transvaal met 16-3 in die eindronde gewen, wat ’n era van algehele oorheersing deur die Pretorianers ingelyf het waarin hulle die Curriebeker 16 keer gewen het en drie keer die titel gedeel het. Hierdie besonderse prestasie sou waarskynlik nie moontlik gewees het sonder die kundigheid van Naas Botha nie. Hy kon die spel meesterlik beheer met uitmuntende taktiese bewustheid deur ’n loopbaan wat oor drie dekades gestrek het. Botha kon manalleen opponerende spanne op hul knieë dwing en hy het in 1987 al Noord-Transvaal se 24 punte teenoor Transvaal se 18 in die eindronde aangeteken.
Sedertdien het die Curriebeker ’n jaarlikse kompetisie geword met net een span wat Noord-Transvaal se oorheersing kon teenstaan - die Westelike Provinsie. Partytjies het in Kaapstad uitgebreek toe die Westelike Provinsie Noord-Transvaal met 24-7 in die eindronde van 1982 gewen het, wat die Westelike Provinsie se eie goue era ingelyf het. Curriebekerhelde soos Faffa Knoetze, Calla Scholtz en die stoomroller-vleuel Neil Burger het verseker dat die Beker vir vyf jaar in Kaapstad gebly het voordat dit weer terug noorde toe is.
Met die draai van die dekade is Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners getrakteer op twee van die mees onvergeetlike Curriebeker eindrindes. In 1989 het die vleuel Carel du Plessis ’n drie in die doodsnikke van die wedstryd gedruk om te verseker dat die Beker met Noord-Transvaal gedeel is. Die telling was 16-elk. Die daaropvolgende jaar was die gevoel dat Noord-Transvaal net moes opdaag om teen Natal te wen. Die piesangboere het egter ’n opskudding veroorsaak toe hulle, geïnspireer deur die losskakel Joel Stransky, die wedstryd met 18-12 gewen het. Die 1990’s het ook gesien hoe Natal asook Transvaal, onder kapteinskap van Francois Pienaar sterker word, maar sedert Suid-Afrika se hertoelating tot internasionale sport in 1992 het die belangrikheid van die Curriebeker stelselmatig afgeneem.
Deesdae is die kompetisie in die skadu van Superrugby en die Drienasiesreeks in terme van belangrikheid vir Suid-Afrika se top spelers. ’n Mens hoef egter net te kyk na die glimlagte op spelers se gesigte wanneer hulle die Curriebeker wen, om te bevestig dat die Curriebeker steeds ’n spesiale plek het in die harte van Suid-Afrikaanse rugbyspelers.
Spanne [wysig]
Suid-Afrika is tans verdeel in 14 unies. Vier trek spelers van ’n hele provinsie:
- Griekwas - Noord-Kaap (tuiswedstryde in Kimberley)
- Luiperds - Noordwes (tuiswedstryde in Potchefstroom en Rustenburg)
- Natalse Haaie - KwaZoeloe-Natal (tuiswedstryde in Durban)
- Pumas - Mpumalanga (tuiswedstryde in Witbank)
Daar is twee unies in die Oos-Kaap:
- Grens - oos (tuiswedstryde in Oos-Londen)
- Oostelike Provinsie - wes (tuiswedstryde in Port Elizabeth)
en ook in die Vrystaat:
- Cheetahs - sentraal en suid (tuiswedstryde in Bloemfontein)
- Griffons - noord en wes (tuiswedstryde in Welkom)
Daar is drie unies in die Wes-Kaap:
- Boland - noord (tuiswedstryde in Wellington)
- Arende - oos (tuiswedstryde in George)
- Westelike Provinsie - Kaapstad Metropolitaanse gebied (tuiswedstryde in Kaapstad)
Gauteng het twee unies wat eksklusief van dele van daardie provinsie spelers kry:
- Valke - die Oosrand en munisipaliteite ten ooste en suide van Johannesburg (tuiswedstryde in Kemptonpark)
- Leeus - Johannesburg en munisipaliteite ten weste (tuiswedstryde in Johannesburg)
Laastens is daar een unie wat gedeeltelik spelers van Gauteng asook ’n hele provinsie kry:
- Blou Bulle - Pretoria, die twee Gauteng-munisipaliteite ten ooste, en Limpopo (tuiswedstryde in Pretoria)
Uitslae [wysig]
1 ^ Westelike Provinsie en Transvaal het nie deelgeneem nie.
2 ^ Beslis oor twee seisoene.
3 ^ Natal is hernoem na die Natalse Haaie.
4 ^ Transvaal is hernoem na die Gauteng Leeus; hulle is nou bekend as die Goue Leeus.
5 ^ Oranje-Vrystaat is hernoem na die Vrystaat Cheetahs (jagluiperds).
6 ^ Noord-Transvaal is hernoem na die Blou Bulle.
7 ^ Vrystaat Cheetahs en die Blou Bulle het gelykop gespeel en die titel gedeel.
Algehele wenners (tot en met 2012) [wysig]
| Span | Kampioene | Pas gelede | |
|---|---|---|---|
| Westelike Provinsie | 33 | Vier keer gedeel | 2012 |
| Blou Bulle | 23 | Vier keer gedeel | 2009 |
| Goue Leeus | 10 | Een keer gedeel | 2011 |
| Natalse Haaie | 6 | 2010 | |
| Vrystaat Cheetahs | 4 | Een keer gedeel | 2007 |
| GWK Griekwas | 3 | 1970 | |
| Grens Bulldogs | 2 | Twee keer gedeel | 1934 |
Rekords en Statistiek [wysig]
- Meeste loopbaanwedstryde
| Naam | Span(ne) | Seisoene | Wedstryde |
|---|---|---|---|
| Helgard Müller | Vrystaat | 1983-1998 |
|
| Rudi Visagie | Vrystaat/Natal/Mpumalanga | 1980-1996 |
|
| Chris Badenhorst | Vrystaat | 1987-1999 |
|
| Burger Geldenhuys | Blou Bulle | 1977-1989 |
|
| André Joubert | Vrystaat/Natal | 1986-1999 |
|
- Meeste Loopbaanpunte
| Naam | Span(ne) | Seisoene | Punte |
|---|---|---|---|
| Naas Botha | Noord-Transvaal | 1977-1992 |
|
| Willem de Waal | Wes-Transvaal/Vrystaat/WP | 2002-2010 |
|
| Eric Herbert | Noord-Vrystaat/Vrystaat | 1986-2001 |
|
| De Wet Ras | Vrystaat/Natal | 1974-1986 |
|
| André Joubert | Vrystaat/Natal | 1986-1999 |
|
- Meeste loopbaandrieë
| Naam | Span(ne) | Seisoene | Drieë |
|---|---|---|---|
| John Daniels | Boland/Transvaal | 1998-2006 |
|
| Breyton Paulse | Westelike Provinsie | 1996-2004 |
|
| Chris Badenhorst | Vrystaat | 1987-1999 |
|
| André Joubert | Vrystaat/Natal | 1986-1999 |
|
| Gerrie Germishuys Carel du Plessis Neil Burger Jan-Harm van Wyk |
Vrystaat/Transvaal Westelike Provinsie/Transvaal Westelike Provinsie Vrystaat/Suidoos-Transvaal |
1971-1985 1980-1989 1982-1991 1996-2001 |
51 51 51 |
- Meeste indiwiduele punte in ’n seisoen
| Naam | Span(ne) | Seisoen | Punte |
|---|---|---|---|
| Johan Heunis | Noord-Transvaal | 1989 |
|
| Gavin Lawless | Transvaal | 1996 |
|
| Casper Steyn | Noord-Transvaal | 1999 |
|
| Kennedy Tsimba | Vrystaat | 2003 |
|
| Kennedy Tsimba | Vrystaat | 2002 |
|
- Meeste spanpunte in ’n seisoen
| Span | Seisoene | Punte |
|---|---|---|
| Natal | 1996 |
|
| Noord-Transvaal | 1996 |
|
- Meeste indiwiduele drieë in ’n seisoen
| Naam | Span | Seisoen | Drieë |
|---|---|---|---|
| Bjorn Basson | Griekwas | 2010 |
|
| Carel du Plessis | Westelike Provinsie | 1989 |
|
| Colin Lloyd | Wes-Transvaal | 2006 |
|
| Ettiene Botha | Noord-Transvaal | 2004 |
|
| Jan-Harm van Wyk | Vrystaat | 1997 |
|
| Rayno Benjamin | Transvaal | 2006 |
|
| Phillip Burger | Vrystaat | 2006 |
|
- Meeste spandrieë in ’n seisoen
| Span | Seisoene | Punte |
|---|---|---|
| Natal | 1996 |
|
- Meeste indiwiduele punte in ’n wedstryd
| Naam | Span | Seisoen | Punte |
|---|---|---|---|
| Jannie de Beer | Vrystaat teen Noord-Vrystaat | 1997 |
|
- Meeste indiwiduele drieë in ’n wedstryd
| Naam | Span | Seisoen | Punte |
|---|---|---|---|
| Jacques Olivier | Noord-Transvaal teen Suidwestelike Distrikte | 1996 |
|
- Meeste verskynings in ’n eindstryd
| Naam | Span | Verskynings | Seisoene |
|---|---|---|---|
| Burger Geldenhuys Naas Botha |
Noord Transvaal Noord Transvaal |
11 | Tussen 1977 en 1989 Tussen 1977 en 1991 |
| LC Moolman | Noord-Transvaal | 9 | Tussen 1975 en 1986 |
|
||||||||||||||
