Cyrilliese alfabet
Die Cyrilliese alfabet of Siriliese alfabet is die skryfstelsel van ses Slawiese tale: Russies, Oekraïens, Witrussies, Serwies, Masedonies en Bulgaars, asook ander tale van die voormalige Sowjetunie. Tot en met 1859 is Roemeens ook in die Cyrilliese alfabet geskryf. Ander name: Russiese alfabet, Azboeka, Азбука.
Die Cyrilliese alfabet is afgelei van die Glagolitiese alfabet uit die negende eeu wat toegeskryf word aan die broers Cyrillus en Methodius wat albei monnike was. Die oorsprong van die Cyrilliese alfabet self is egter minder seker en is moontlik geskep deur studente van Cyrillus.
[wysig] Transliterasie en transkripsie
| groot | klein | naam | klank | transkripsie | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ISO 9 | Afrikaans | Nederlands | Engels | ||||
| А | а | A | /a/ | a | a | a | a |
| Б | б | Be | /b/ | b | b | b | b |
| В | в | We | /v/ | v | w of f [1] | v/w | v |
| Г | г | Ge | /g/ | g | g | g | g |
| Д | д | De | /d/ | d | d | d | d |
| Е | е | Je | /jE/ | e | e/je | e/je | e |
| Ё | ё | Jo | /jO/ | ë | jo | o/jo/e/je | ë |
| Ж | ж | Zje | /Z/ | ž | zj | zj | zh |
| З | з | Ze | /z/ | z | z | z | z |
| И | и | I | /i/ | i | i | i | i |
| Й | й | kort I | /j/ | j | i/j[2] | j/- | ĭ |
| К | к | Ka | /k/ | k | k | k | k |
| Л | л | El | /l/ | l | l | l | l |
| М | м | Em | /m/ | m | m | m | m |
| Н | н | En | /n/ | n | n | n | n |
| О | о | O | /o/ | o | o | o | o |
| П | п | Pe | /p/ | p | p | p | p |
| Р | р | Er | /r/ | r | r | r | r |
| С | с | Es | /s/ | s | s | s | s |
| Т | т | Te | /t/ | t | t | t | t |
| У | у | Oe | /u/ | u | oe | oe, u | u |
| Ф | ф | Ef | /f/ | f | f | f | f |
| Х | х | Cha | /x/ | x | ch | ch | kh |
| Ц | ц | Tse | /ts/ | c | ts | ts | ts |
| Ч | ч | Tsje | /tS/ | č | tsj | tsj | ch |
| Ш | ш | Sja | /S/ | š | sj | sj | sh |
| Щ | щ | Sjtsja | /Sj/ | šč | sjtsj | sjtsj | shch |
| Ъ | ъ | Harde teken | geen palatalisasie | " | - | - | " |
| Ы | ы | Jeri | /y/ | y | i | y | y |
| Ь | ь | Sagte teken | /j/ -- palatalisasie | ' | Soms ', soms j | - | ' |
| Э | э | E | /E/ | ė | e | e | é |
| Ю | ю | Joe | /ju/ | ju | joe | joe, ju | yu |
| Я | я | Ja | /ja/ | ja | ja | ja | ya |
Om Slawiese name (byvoorbeeld) in 'n taal weer te gee wat 'n ander alfabet gebruik, is 'n vorm van transliterasie of transkripsie nodig om die omskakeling na 'n ander skryfstelsel te doen. Verskeie stelsels bestaan vir verskeie bron- en teikentale. Party Slawiese tale soos Serwies en Kroaties word in beide die Cyrilliese alfabet en die Latynse alfabet geskryf en het dus 'n natuurlike manier van transliterasie.
ISO-9 is 'n transliterasie-sisteem van die Internasionale Standaardeorganisasie (ISO) wat omkeerbare transliterasie moontlik maak. Dit wil sê, die transliterasie kan sonder dubbelsinnigheid of verlies aan inligting weer omgekeer word na Cyrillies. Dit word gedoen deur gebruik te maak van diakritiese tekens.
Die Afrikaanse woordelys en spelreëls (AWS) beskryf die transkripsie wat gebruik word om na Afrikaans te transkribeer. Dit verskil van die maniere wat bestaan vir ander tale soos Engels om die resultate meer konsekwent te maak met die Afrikaanse speltradisie. Die gebruik van die letters "ch" om die Afrikaanse g-klank (soos in "gaan") weer te gee en die letter "g" om die klank "gh" (soos in "gholf") weer te gee, is oorblyfsels van die ou Nederlandse stelsel.
Verskeie stelsels vir transkripsie bestaan vir Engels.[3]
Regs is 'n vergelyking tussen Afrikaanse, Nederlandse en Engelse transkripsie-sisteme:
[wysig] Notas
- ^ f word gebruik aan die einde van woorde of voor stemlose konsonante.
- ^ Die gebruik van "j" teenoor "i" kan rofweg aangegee word as dat "j" gebruik word aan die begin van 'n woord, voor 'n klinker en tussen klinkers. Gebruik "i" aan die einde van 'n woord, na 'n klinker of tussen medeklinkers.
- ^ Sien gerus die inskrywing daaroor by die Engelse Wikipedia.
