D.F. Malherbe

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
D.F. Malherbe
Naam Daniël François Malherbe
Gebore 28 Mei 1881
Daljosafat
Oorlede 12 April 1969 (op 87)
Bloemfontein
Blyplek Bloemfontein
Burgerskap Suid-Afrikaans
Nasionaliteit Suid-Afrikaans
Vakgebied Tale (Afrikaans)
Instelling(s) Universiteit van die Oranje-Vrystaat
Alma mater Victoria-kollege
Universiteit van Halle
Universiteit van Freiburg
Toekennings Verskeie Hertzogpryse

Prof. Daniël François Malherbe (*28 Mei 1881 – †12 April 1969) was ’n bekende Afrikaanse digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as D.F. Malherbe bekend en word veral onthou vir sy prosa asook Vergeet niet, wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.

Biografie[wysig]

Daniël François Malherbe is op in Daljosafat gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die Genootskap van Regte Afrikaners. Na sy studies aan die Victoria-kollege op Stellenbosch en die universiteite Halle en Freiburg in Duitsland, waar hy in 1905 promoveer op ’n proefskrif oor Das Fremdword im Reformationszeitalter, word hy lektor aan die Hugenote-Seminarie op Wellington. In Wellington lewer hy in Oktober 1906 in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.

In 1907 het hy deel aan die stigting van die Afrikaanse Taalvereniging in Kaapstad en die uitbreiding daarvan oor die hele Kaapkolonie. Hy is in 1910 as professor in Moderne Tale aan die Grey-Universiteitskollege in Bloemfontein aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van 1929 tot 1934 en weer in 1941 as rektor van die Grey-Universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die Bybel in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange.

As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns en ’n mede-outeur van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls.

Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, Die Hart van Moab (1933), Saul die worstelheld (1935), en Die profeet (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die Ou Testament getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheeliking van ide arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament.

Op die gebied van drama publiseer hy van 1921 tot 1959 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy dramas het ’n paar met Bybeltemas, soos Amrach die tollenaar (1935) en Moeder en seun (1945) die bekendste geword. Sy werke het meer litirêr-historiese as kunswaarde.

Malherbe is op 12 April 1969 in Bloemfontein oorlede.

Toekennings[wysig]

Hy het verskeie Hertzogpryse vir sy prosa losgeslaan, insluitende:

  • 1926 - Die meulenaar
  • 1930 - Hans-die-Skipper
  • 1939 - Saul die worstelheld en Die profeet.

Malherbe het in 1959 ook die Stalsprys vir taalwetenskap en eredoktorsgrade van die Universiteite van Stellenbosch, die Witwatersrand, die Oranje-Vrystaat en die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys ontvang.

Eerbetoon[wysig]

Die D.F. Malherbe Hoërskool in 14de Laan, Walmer, Port Elizabeth is na hom vernoem, so ook die D.F. Malherbe Laerskool in Vanderbijlpark, Suid-Afrika.

Sien ook[wysig]