Eugène Marais

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Eugène Marais
’n Beeld van die betrokke persoonlikheid.
Eugène Marais – redakteur, skrywer, digter, juris en natuurkenner

Geboortenaam Eugène Nielen Marais
Gebore 9 Januarie 1871
Pretoria
Oorlede 29 Maart 1936
Pelindaba
Nasionaliteit Suid-Afrika
Beroep Skrywer
Bekend vir Prosa
Huweliksmaat Aletta Beyers (1871-1895)
Kind(ers) Eugène Charles Gerard Marais

Eugène Nielen Marais (9 Januarie 1871 - 29 Maart 1936) was ’n skrywer in Engels en Afrikaans en was die skepper van die klassieke Afrikaanse gedig "Winternag", wat allerweë as dié eerste letterkundig betekenisvolle Afrikaanse gedig beskou word. Vanweë die politieke tydgees is daar vanuit baie oorde gepoog om Eugène Marais as ware Afrikaner uit te beeld en is daar blykbaar doelbewus getrag om minder klem op sy werke in Engels te plaas.[verwysing benodig]

Lewe[wysig]

Eugène Marais is op 9 Januarie 1871 in Pretoria in die destydse Zuid-Afrikaansche Republiek gebore. Interessant genoeg was sy ouers blykbaar albei Engelssprekend. Hy was die jongste van 13 kinders. Hy het skool gegaan by Hoër Jongenskool Paarl. Op 19-jarige leeftyd word hy die redakteur van Land en Volk, die enigste koerant wat President Paul Kruger se bewind teengestaan het. Op die ouderdom van 20 word hy die mede-eienaar van die koerant Land en Volk en kort daarna die alleeneienaar daarvan.

Sy vrou Aletta is in 1895 dood tydens die geboorte van hul babaseun. Marais het in 1897 by die Inner Temple in Londen begin studeer waar hy vyf jaar later ’n graad in regsgeleerdheid verwerf het. Hy het in 1902 deur Oos-Afrika na Suid-Afrika teruggekeer om in die Tweede Vryheidsoorlog te veg, maar met sy aankoms was die oorlog reeds verby. Daarna het hy ’n ruk lank in Pretoria vertoef voordat hy die koerant Land en Volk verkoop en in 1907 na die Waterberg verhuis het.

Eugène Marais het ’n besondere belangstelling in Engelse literêre werke, die natuurwetenskappe (onder meer bobbejane, termiete, slange en spinnekoppe) en die sielkunde gehad en het tydens sy verblyf in Londen ook so iets van die geneeskunde geleer. Dit sou hom later nuttig te pas kom, en hy het tydens sy verblyf op die plaas Rietfontein in die Waterberg as die ‘wonderdokter’ bekend gestaan.

Marais was ’n medewerker van die halfweeklikse Afrikaanse blad Die Vaderland. Hy was van die eerste dag dat die redaksie na Pretoriusstraat 361, Pretoria, verhuis het by die koerant betrokke. Van 1932 af was hy letterkundige medewerker tot kort voor sy dood op 29 Maart 1936. Die redakteur en sy boesemvriend, Gustav Preller, het Marais se medewerking verkry as deel van sy strewe om meer as net politiek in die blad aan te bied. A.M. van Schoor, redaksielid, skryf in die 21ste Verjaardagbylaag tot Die Vaderland van 2 Julie 1957 hy was "’n fyngeklede, bejaarde man, fier en regop, adellik in elke vorm en lyn van sy gesig, sag van stem en peinsend van blik. So het ons kennismaking met Eugène N. Marais begin, wat uitgebloei het in ’n moeilike maar eindeloos ryke samewerking. Behalwe ’n artikeltjie af en toe, het Eugène op daardie tydstip amper sewe jaar lank geen woord geskrywe nie en toe ons ’n tydskrif-afdeling in die nuwe blad inruim, het Otto Schwellnus en ek saam die taak aangepak om Eugène weer aan die skryf te kry. Met sy kolossale hamerkoppenne waarvan hy ’n groot versameling gehad het, het Eugène weer begin skryf – artikels, kortverhale, vervolgverhale, selfs ’n drama. So vloeiend het ek nog nooit ’n skrywer sien skryf nie, en almal was juwele van sy woordkunstenaarskap . . . Ek het Eugène nooit weer gesien nadat ons in 1936 Johannesburg toe getrek het nie. Op ’n goeie dag het hy ingeplons in die Diep, Donker Stroom wat hom weggevoer het uit die mistieke, heimvolle lewe van pynigende verlange wat almal wat hom geken het, by hom aangevoel het, maar geen lewende wese ooit met hom kon deel nie."

Hy het op ’n jeugdige 21 jaar morfien begin gebruik, die hoof- aktiewe komponent van opium, en sy lewe is gekenmerk deur ’n verbete stryd teen verslawing. Op die 29 Maart 1936 het hy selfmoord gepleeg deur homself met ’n haelgeweer by Pelindaba om die lewe te bring.

Werke deur Eugène Marais[wysig]

Hier volg ’n lys van sommige van Marais se werke:

  • Burgers van die Berge (1938)
  • Die Huis van Vier Winde
  • Die Leeus van Magoeba en Ander Verhale (1934)
  • Die Siel van die Mier (reeks artikels wat tussen 1925 en 1926 in Die Huisgenoot verskyn het)
  • Die Siel van die Mier (boek) (1934)
  • Dwaalstories (Geskryf 1921, gebundel in 1927)
  • Laramie, die Wonderwerker
  • Mabalêl
  • My Friends the Baboons
  • ’n Paradys van Weleer: en Ander Geskrifte
  • Nag: Drama in Vier Bedrywe (1937)
  • Natuurkundige en Wetenskaplike Studies (1928)
  • Spore in die Sand en Ander Vertellings
  • The Road to Waterberg and Other Essays
  • The Soul of the Ape (In 1919 voltooi, maar eers in 1969 gepubliseer)
  • "Waar die Blomme Geur": Toneelspel vir Kinders in Een Bedryf (1933)
  • Versamelde Gedigte (1933)

Winternag, die gedig[wysig]

Hier is die woorde van die bekende Winternag-gedig wat as dié eerste letterkundig betekenisvolle Afrikaanse gedig beskou word:

Cquote1.svg
O koud is die windjie
en skraal,
en blink in die doflig
en kaal,
so wyd as die Heer se genade,
lê die velde in sterlig en skade.
En hoog in die rande,
versprei in die brande,
is die grassaad aan roere
soos winkende hande.
O treurig die wysie
op die ooswind se maat,
Soos die lied van ’n meisie
In haar liefde verlaat.
In elk’ grashalm se vou
blink ’n druppel van dou,
en spoedig verbleek dit
tot ryp in die kou!
Cquote2.svg

Verwysings[wysig]

  • Rousseau, Leon. 2005. Die Groot Verlange: Die Verhaal van Eugène N. Marais. Pretoria: Protea Boekhuis. ISBN 1-86919-104-8

Eksterne skakels[wysig]