Eugène Terre’Blanche

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Eugène Terre’Blanche
Eugène Terre’Blanche

Ampstermyn
1973 – 1997
Opgevolg deur Steyn van Ronge[1][2]
Ampstermyn
2008 – 2010

Persoonlike besonderhede
Gebore 31 Januarie 1941
Ventersdorp, Unie van Suid-Afrika
Sterfte 03 April 2010 (69 jaar oud)
Ventersdorp, Suid-Afrika
Politieke party AWB
Eggenoot/eggenote Martie Terre’Blanche
Kind(ers) 1 dogter, Bea Terre’Blanche
Religie Afrikaanse Protestantse Kerk (APK)

Eugène Ney Terre’Blanche (gebore Maandag 31 Januarie 1941 op Ventersdorp - oorlede 3 April 2010) was ’n Boere-Afrikaner wat die Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) gestig het. Hy was tot sy dood president van die geheraktiveerde organisasie en het aanhou staan vir ’n Afrikanertuisland in Suid-Afrika.

Agtergrond[wysig]

Terre’Blanche is vernoem na Michel Ney (1769 - 1815), ’n getroue veldheer van Napoleon Bonaparte. Sy voorsate kom uit Frankryk. Nadat die Terre’Blanche’e hulle in Suid-Afrika gevestig het, het sy oupa, Etienne Terre’Blanche, by die Kaapse Rebelle aangesluit wat uit die Kaap Kolonie onder Britse bewind aan die kant van die ZAR en OVS gaan veg het. Terre’Blanche se pa De Villebois-Mareuil Terre’Blanche was ’n Kommandant in die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) en was bevelvoerder van die Weermag in Ventersdorp. Sy ma was Anna Francina Terre’Blanche, gebore Lourens.

Eugène Terre’Blanche het sy skoolopleiding ontvang aan die Laerskool Ventersdorp en die Hoër Volkskool, Potchefstroom, waar hy in 1962 gematrikuleer het. Op hoërskool stig hy ’n jeugkultuurorganisasie genaamd Jong Afrikanerharte, wat die Boerekultuur en -waardes bevorder het.

Na sy skoolopleiding sluit hy aan by die Suid-Afrikaanse Polisie (SAP) aan doen diens in Suidwes-Afrika (vandag Namibië) in die berede eenheid. Daarna word Terre’Blanche in die Staatspresidentwag opgeneem. Die destydse Staatspresident was John Vorster.

Stigting van die AWB[wysig]

Die AWB-vlag

Na vier jaar se diens by die SAP bedank Terre’Blanche en begin boer. Hierna begin sy politieke loopbaan toe hy die Herstigte Nasionale Party (HNP) aansluit en staan as kandidaat in die kiesafdeling Heidelberg.

Terre’Blanche het egter na hierdie onsuksesvolle poging om tot die Parlement verkies te word, besluit dat die Westminister politieke stelsel tekortkominge het en politieke partye tweespalt tussen Afrikaners aanmoedig. Hy kom ook tot die gevolgtrekking dat ’n Boerevolkstaat, gebaseer op die Boererepublieke, nagestreef moet word.

Die Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) word gevolglik op 7 Julie 1973 in ’n garage in Heidelberg met nog ses geesgenote gestig. Die doel was egter nie om by partypolitiek betrokke te raak nie, maar om ’n weerstands- en bevrydingsbeweging te stig ten einde ’n partylose Volkstaat daar te stel. Die AWB beoog dat die Boerevolkstaat deur ’n verkose President gelei sal word en die regering sal saamgestel wees uit spesialis verteenwoordigers uit verskeie beroepsgroeperings. Swart volkere in Suid-Afrika sal hul eie grondgebied ontvang en alleen seggenskap hê in ’n soewereine staat.

Op 28 Maart 1979 teer en veer Terre’Blanche en nog twaalf AWB-lede professor Floors van Jaarsveld, ’n geskiedkundige akademikus verbonde aan die Universiteit van Pretoria. Dit gebeur kort voor Van Jaarsveld ’n lesing sou aanbied oor die afdwingbaarheid van die Sondagklousule by Geloftedag by die Universiteit van Suid-Afrika (UNISA). Daarin wou van Jaarsveld God se hand tydens die Slag van Bloedrivier bevraagteken. Die insident het die AWB oornag bekendheid laat verwerf. Terre’Blanche en tien ander lede word skuldig bevind aan crimen injuria en kwaadwillige saakbeskadiging.

Steunbasis van die AWB groei[wysig]

In die media word die AWB, hoofsaaklik vanweë die ooreenkoms in leierskapstyl en logo, as Nazi’s uitgebeeld, terwyl Terre’Blanche as Adolf Hitler se verpersoonliking beskou word. Dit word hoofsaaklik gedoen vanweë sy ongelooflike oratoriese vermoëns, wat in die middel 1980’s groot gehore regoor die land lok met hom as spreker. Die AWB groei in hierdie tyd ook baie sterk, hoewel die militêre styl van die organisasie baie Afrikaners afskrik. Die AWB het tot 70 000 lede gehad in hierdie tydperk.

In Desember 1982 word Terre’Blanche en nog agt AWB-lede gearresteer na ’n klopjag deur die polisie waarin wapenopslagplekke op die plaas van sy broer, Andries Terre’Blanche gevind is. In Julie 1983 word hy en drie ander AWB-lede aangekla vir handelinge in stryd met die Wet op Terrorisme, terroriste bedrywighede en ander klagtes met betrekking tot die besit van onwettige wapentuig. Hy word in Oktober 1983 skuldig bevind en tot twee jaar gevangenisstraf gevonnis, wat opgeskort word vir vyf jaar.

Die AWB het verdere bekendheid verwerf deur die Minister van Buitelandse Sake, Pik Botha op 22 Mei 1986 te verhoed om in Pietersburg (vandag Polokwane) ’n politieke vergadering te laat hou. Die ontperking van die African National Congress en die begin van onderhandelinge tot ’n veelrassige staat, lei tot nog ’n AWB optrede, hierdie keer tot binne in die Wêreld Handelsentrum in Johannesburg op 25 Junie 1993. By dié veelpartykonferensie bars AWB-lede in en ontwrig die verrigtinge.

Terre’Blanche het die einde van die apartheidsbeleid as ’n uitlewering van die Afrikaner tot die kommunisme gesien en gedreig met burgeroorlog indien president F.W. de Klerk die mag aan die ANC oorhandig. Dit lei tot De Klerk se aandrang om ’n politieke vergadering in Terre’Blanche se tuisdorp, Ventersdorp, te hou. Die AWB probeer die vergadering ontwrig en in die geweld tussen die polisie en AWB-ondersteuners, word AWB-lede doodgeskiet.

AWB verloor steun[wysig]

Met die oorgang tot die nuwe bestel in die begin van 1994, weier die president van Bophuthatswana, Lucas Mangope, om by Suid-Afrika heringelyf te word. Mangope vra hulp van Afrikanerorganisasies en AWB-lede daag sonder uitnodiging op. In die daaropvolgende geweld word Mangope gedwing om van onafhanklikheid afstand te doen, maar ’n TV-span neem die moord op drie AWB-lede af wat tereggestel word deur ’n Bophuthatswana-weermaglid nadat hulle gewond is. Dié voorval het die einde van die AWB se gewapende stryd ingelui, hoewel die AWB op verkiesingsdag, 27 April 1994, bomme geplant het om die verkiesing te probeer ontwrig. Dit was egter onsuksesvol en die AWB en Terre’Blanche het baie steun verloor.

Terre’Blanche het aan die einde van die 1980’s reeds begin steun verloor na ’n affair met ’n Engelstalige joernalis, Jani Allan, terwyl baie AWB-lede bedank het as gevolg van beweerde drankmisbruik deur Terre’Blanche. Die AWB en Terre’Blanche se agteruitgang het egter gekulmineer in Junie 1997 toe Terre’Blanche tot ses jaar in die tronk gevonnis is nadat ’n petroljoggie en ’n plaaswerker ernstig deur Terre’Blanche aangerand is. Terre’Blanche was slegs een van drie blankes by die Rooigrond-gevangenis naby Mafikeng waar hy aangehou is. Hy is eers in Junie 2004 vrygelaat. In die gevangenis het hy ’n wedergebore Christen geword en na sy vrylating standpunt teen geweld aangeneem. Met sy dood was hy steeds leier van die AWB.

Dood[wysig]

Terre’Blanche is op 3 April 2010 op sy plaas sowat 10km van Ventersdorp deur plaaswerkers vermoor. Hy is net na 18:00 met ’n kapmes en ’n knopkierie in sy slaap aangeval.[3] Niks is gesteel nie.[4] ’n Week na sy dood het bewerings aan die lig gekom dat hy seks met een van die verdagtes gehad het. Volgens berigte is ’n gebruikte kondoom in die kamer waar hy vermoor is, gekry[5] maar dit is later deur die Suid-Afrikaanse Polisie ontken.[6][7]

Hy is op 9 April 2010 vanuit die AP kerk Ventersdorp begrawe.

Op 22 Mei 2012 word Chris Mahlangu, op die aanklagte van moord en roof skuldig bevind. Sy medepligtige, Patrick Ndlovu, is van moord vrygespreek, maar op die aanklag van huisbraak skuldig bevind.[8]

Verwysings[wysig]

  1. AWB kondig nuwe leier aan, Nuus24, Besoek op 6 April 2010.
  2. Ontmoet die nuwe AWB leier, koerant.co.za, besoek op 6 April 2010.
  3. http://www.spitsnieuws.nl/archives/buitenland/2010/04/proapartheidpoliticus_luguber.html
  4. Eugene Terre’Blanche op sy plaas vermoor, Nuus24, besoek op 3 April 2010.
  5. http://www.eyewitnessnews.co.za/articleprog.aspx?id=36882 Ooggetuienuus, besoek op 10 April 2010
  6. Geen kondoom gevind - polisie”. (html) sapa.org.za. URL besoek op 10 April 2010.
  7. (en) Police: condom found at ET mudrer scene a lie”. (html) thestar.co.za. URL besoek op 10 April 2010.
  8. ET-saak: Tiener van moord vrygespreek, Nuus24, 22 Mei 2012

Eksterne skakels[wysig]