Gewone janfrederik

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Gewone janfrederik
In Johannesburg, Suid-Afrika
Bewaringstatus
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk: Animalia
Filum: Chordata
Klas: Aves
Orde: Passeriformes
Familie: Muscicapidae
Genus: Cossypha
Spesie: C. caffra
Binomiale naam
Cossypha caffra
(Linnaeus, 1771)

Die Gewone janfrederik (Cossypha caffra) is 'n klein insekvretende voëlspesie wat algemeen in suidelike en oostelike Afrika voorkom. Die voël het sy naam te danke aan sy roep, wat na die lettergrepe jan-fre-d'rik klink. Dit is oorwegend 'n broeiende standvoël in suidelike en oostelike Afrika.

Beskrywing[wysig | wysig bron]

Die Janfrederik is 16 tot 17 cm lank. Die volwassene is grys geveer aan die bokant, en effens olyf getint op die mantelvere. Die gesigsye, voor en agter die oog, is swarterig, en met 'n wit supersilium van die grys kroon geskei. Die ken, keel, sentrale bors, kruis en dekvere op die stert is oranje, en die sentrale stertvere is grysbruinerig. Die pensvere is bleekgrys.

Die swart snawel is kort en reguit, met 'n effens afgeboë bosnawel. Die bene en pote is pienkerig grys, en die oog is bruin. Die geslagte is soortgelyk, maar die jongvoël is donkerbruin bo, en vaalbruin onder geveer, met swaar vaalbruin merke aan die bokant en grysbruin merke op die bors.

Dit het 'n kras, lae, drielettergrepige alarmnoot WHA-dur-dra, of JAN-fre-d'rik. Die gesang bestaan uit varierende kort frases van musikale note, wat altyd afskop met 'n lae legato fluittril, bv. tjerooo-whiet-whiet-whieet.

Verspreiding en leefgebied[wysig | wysig bron]

Dit is inheems aan Suid-Soedan, suidwaarts na Namibië, Zambië, Zimbabwe, Suid-Afrika, Lesotho en Swaziland. Dit is 'n algemene spesie aan woudrande en in struikgewas, in fynbos, die karoo, plantasies, tuine en parke.

Gedrag[wysig | wysig bron]

Die beskutting van digte plantegroei word verkies, waar voedsel en prooi naby grondvlak gesoek word. Voedsel bestaan uit ongewerweldes, klein paddas, akkedisse en vrugte.

'n Koppie-vormige nes word gebou uit rue plantreste, uitgevoer met dierehare, haarwortels en ander fyn materiaal. Dit broei gewoonlik van Junie tot November in die Wes-Kaap en Augustus tot Januarie elders, maar kan te enige tyd van die jaar nesmaak. Een van die broeipaar sal sy of haar pensvere in water deurweek, waarmee die nesmateriaal benat word om dit sag te maak vir vorming van die nes. Die ander lid van die broeipaar sal die materiaal nes toe bring.

Subspesies[wysig | wysig bron]

Daar is vier subspesies:

Name[wysig | wysig bron]

Cossypha is afgelei van kossuphos, wat in Grieks 'n soort lyster is, terwyl caffra dui op Kaffrarië in die Oos-Kaap. Weens die spesie se algemene voorkoms en verspreiding in Suid-Afrika, het etlike Afrikaanse streeks- en volksname ontstaan, waaronder Dagbrekertjie,[1] Jandaddera, Janpiederwiet, Jantatterat, Rooiborsie, Vetvreter, Wipstert, ensomeer.[2]

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Streek- en Volksname, besoek op 18 Oktober 2014
  2. (20 Januarie 2006) Versameling van Afrikaanse Streeksvoëlname, 23.