Gliese 876

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Gliese 876
’n Kunstenaarsvoorstelling van Gliese 876 b as ’n enorme bol gas soos Jupiter met ’n maanstelsel.
’n Kunstenaarsvoorstelling van Gliese 876 b as ’n enorme bol gas soos Jupiter met ’n maanstelsel.
Sterrebeeld Waterdraer
Spektraaltipe M4V
Waarnemingsdata (Epog J2000)
Regte klimming 22h 53m 16,7339s
Deklinasie –14° 15′ 49.322″
Skynmagnitude (m) 10,15
Besonderhede
Massa (M) 0,334
Radius (R) 0,36
Ligsterkte (L) 0,013
Ouderdom (jaar) 0,1–9,9 miljard
Temperatuur (K) 3 473
Afstand (ligjaar) 15,3
Planete 4
Ander name
BD-15°6290, G 156-057, GCTP 5546.00, HIP 113020, IL Aquarii, LHS 530, Ross 780, Vys 337
Portaal  Portaalicoon   Sterrekunde

Gliese 876 is ’n rooi dwergster sowat 15 ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Waterdraer. Dit is die vierde naaste ster aan die Son wat ’n bevestigde planeetstelsel is en die naaste ster wat meer as een planeet het – daar is altesaam vier.

Twee planete is in die ster se bewoonbare sone geleë, maar hulle is moontlik gasreuse soortgelyk aan Jupiter.

Eienskappe[wysig]

Gliese 876 is redelik na aan die sonnestelsel – sowat 15,3 ligjare. Dit is egter so flou dat dit net deur ’n teleskoop gesien kan word. As ’n rooi dwerg is dit baie ligter as ons Son; dit het na raming sowat 32% van die Son se massa.[1] Sy radius is ook kleiner[2] en hy is koeler. Al hierdie faktore maak dat die ster slegs 1,24% so helder as die Son is, waarvan die grootste deel infrarooistrale is.

Dit is moeilik om die ouderdom en metaalinhoud van koel sterre te meet, maar na raming is Gliese 876 sowat 6,5 tot 9,9 miljard jaar oud, na gelang van die teoretiese model wat gebruik word,[3] en het dit sowat 75% van die son se hoeveelheid yster.[4] Die ster kan egter so jonk as 0,1–5 miljard jaar wees.[5]

Gliese 876 is ’n veranderlike ster. Sy helderheid wissel met sowat 0,04 mag.[6]

Planeetstelsel[wysig]

Twee onafhanklike spanne onder leiding van onderskeidelik Geoffrey Marcy[1] en Xavier Delfosse[7] het op 23 Junie 1998 die bestaan van ’n planeet om Gliese 876 aangekondig. Dit is ontdek deur die ster se radiale snelheid te meet en is Gliese 876 b genoem.

Op 4 April 2001 is ’n tweede planeet, Gliese 876 c, binne die wentelbaan van b ontdek.[8] Eugenio Rivera en J. Lissauer het gevind dat die twee planete ’n sterk swaartekrag-interaksie ondervind terwyl hulle om die ster wentel, en dit veroorsaak dat die wentelbaan-elemente vinnig verander.[9]

Op 13 Junie 2005 het ’n span onder leiding van Rivera ’n derde planeet, Gliese 876 d, binne die wentelbane van die twee Jupiter-grootte-planete ontdek.[10] Die vierde planeet, Gliese 876 e, is op 23 Junie 2010 ontdek.[11]

Nie een van die planete beweeg voor die ster verby soos van die Aarde af gesien nie en dit maak dit moeilik om hul eienskappe te bestudeer.[12]

Planete[wysig]

Die buitenste drie bekende planete het waarskynlik buite die stelsel gevorm en is daarna deur die ster aangetrek.[11]

Gliese 876 d

Gliese 876 d is die binneste planeet, en met sy massa van net 5,88 keer dié van die Aarde, kan hy ’n digte terrestriële planeet wees.

Gliese 876 c vvorgetsel as ’n gasreus baie soos Saturnus
Gliese 876 c

Gliese 876 c is ’n reuseplaneet van sowat 0,62 MJ. Dit neem 30,34 dae om om die ster te wentel. Sy wentelbaan is binne die bewoonbare sone en daar kan vloeibare water op sy mane se oppervlak wees indien hulle bestaan.

Gliese 876 b

Gliese 876 b het ’n massa van omtrent twee keer dié van Jupiter en neem sowat 61 dae om om die ster te wentel op ’n afstand van net 0,208 AE, nader as wat Mercurius aan die Son is.[13] Die teenwoordigheid van vloeibare water op sy mane is moontlik indien hulle bestaan.

Gliese 876 e

Gliese 876 e het ’n soortgelyke massa as Uranus en sy wentelbaan word in 124 dae voltooi.

Die Gliese 876-stelsel[14]
Voorwerp
(vanaf ster)
Massa Semi-hoofas
(AE)
Wentelperiode
(dae)
Eksentrisiteit Radius
d 6,83 ± 0,40 M 0,02080665 ± 0,00000015 1,937780 ± 0,000020 0,207 ± 0,055
c 0,7142 ± 0,0039 MJ 0,129590 ± 0,000024 30,0081 ± 0,0082 0,25591 ± 0,00093
b 2,2756 ± 0,0045 MJ 0,208317 ± 0,000020 61,1166 ± 0,0086 0,0324 ± 0,0013
e 14,6 ± 1,7 M 0,3343 ± 0,0013 124,26 ± 0,70 0,055 ± 0,012

Verwysings[wysig]

  1. 1,0 1,1 (Oktober 1998) “A Planetary Companion to a Nearby M4 Dwarf, Gliese 876”. The Astrophysical Journal Letters 505 (2): L147–L149. DOI:10.1086/311623.
  2. (November 1983) “Predicted infrared brightness of stars within 25 parsecs of the sun”. The Astrophysical Journal Supplement Series 53: 643–711. DOI:10.1086/190905.
  3. (November 2005) “On the Ages of Exoplanet Host Stars”. Astronomy and Astrophysics 443 (2): 609–626. DOI:10.1051/0004-6361:20053452.
  4. (Desember 2006) “Metallicities of M Dwarf Planet Hosts from Spectral Synthesis”. Astrophysical Journal Letters 653 (1): L65–L68. DOI:10.1086/510527.
  5. (Februarie 2010) “The HARPS search for southern extra-solar planets. XIX. Characterization and dynamics of the GJ 876 planetary system”. Astronomy and Astrophysics 511: A21. DOI:10.1051/0004-6361/200912700.
  6. Samus et al. (2007–2010). “IL Aqr”. Combined General Catalogue of Variable Stars. URL besoek op 2010-06-28.
  7. (Oktober 1998) “The closest extrasolar planet. A giant planet around the M4 dwarf GL 876”. Astronomy and Astrophysics 338: L67–L70.
  8. (Julie 2001) “A Pair of Resonant Planets Orbiting GJ 876”. The Astrophysical Journal 556 (1): 296–301. DOI:10.1086/321552.
  9. (September 2001) “Dynamical Models of the Resonant Pair of Planets Orbiting the Star GJ 876”. The Astrophysical Journal 558 (1): 392–402. DOI:10.1086/322477.
  10. (November 2005) “A ~7.5 M Planet Orbiting the Nearby Star, GJ 876”. The Astrophysical Journal 634 (1): 625–640. DOI:10.1086/491669.
  11. 11,0 11,1 (2012) “Can GJ 876 host four planets in resonance?”.
  12. (2006) “On the search for transits of the planets orbiting Gliese 876”. The Astrophysical Journal (653): 700-707.
  13. (Desember 2006) “Catalog of Nearby Exoplanets”. The Astrophysical Journal 646 (1): 505–522. DOI:10.1086/504701.
  14. (Julie 2010) “The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A Uranus-mass Fourth Planet for GJ 876 in an Extrasolar Laplace Configuration”. The Astrophysical Journal 719 (1): 890–899. DOI:10.1088/0004-637X/719/1/890.

Eksterne skakels[wysig]

Sterre met drie en meer planete
Sewe planete  HD 10180   Ses planete  HD 40307Kepler-11   Vyf planete  55 CancriKepler-20Kepler-33Kepler-62   Vier planete  Upsilon AndromedaeGliese 581Mu AraeKOI-730Gliese 876HR 8799
Drie planete  HIP 1481082 G. EridaniHD 31527HD 37124HD 39194HD 6983047 Ursae MajorisGliese 439PSR B1257+1261 VirginisHD 125612HD 134060HD 136352Gliese 667 CKepler-30Kepler-9HD 181433KOI-961Kepler-18