Gorm die Oue

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Gorm die Oue
Koning van Denemarke
Gorm hoor sy seun, Knoet, is dood. Skildery deur August Carl Vilhelm Thomsen.
Gorm hoor sy seun, Knoet, is dood. Skildery deur August Carl Vilhelm Thomsen.
Periode 940958
Voorganger Hartaknoet
Opvolger Harald Bloutand
Vader Hartaknoet
Gebore Onbekend
Oorlede 958
Eggenote Thyra
Kinders Knoet
Harald Bloutand

Gorm die Oue (Deens: Gorm den Gamle) was van omstreeks 900 tot omstreeks 940 koning van Denemarke. Hy was na berig word die seun van die halflegendariese Deense koning Hartaknoet. Hy is in die laat 9de eeu gebore en in 958 dood.

Voorgangers en bewind[wysig]

Volgens Adam van Bremen het Hartaknoet van "Noordmannië", die land van die "Noordmanne" (waarmee hy dalk óf Noorweë óf Normandië bedoel het), gekom en die jong Deense koning Sigtrygg se bewind oorgeneem. Hy het daarna 30 jaar lank regeer.

Toe hy dood is, het Gorm hom opgevolg. Heimskringla meen Gorm het minstens ’n deel van die koninkryk met geweld oorgeneem van Gnupa, en Adam self gee te kenne dat die koninkryk voor Gorm se bewind verdeel was.

Huwelik[wysig]

Gorm het getrou met Thyra, wie se afkoms onseker is. Hy het een van die groot grafheuwels by Jelling vir haar laat maak, asook die oudste van die Jelling-klippe, waarop hy haar tanemarkar but (Denemarke se Redding of Denemarke se Prag) noem. Gorm het twee seuns gehad: Knoet en Harald, later koning Harald Bloutand.

Dood[wysig]

Die Jelling-klip vir Thyra, voorkant
Die Jelling-klip vir Thyra, agterkant

Arild Hvitfeld verduidelik hoe Gorm dood is. Van sy twee seuns het hy die oudste, Knoet, verkies – in so ’n mate dat hy gesweer het die boodskapper wat tyding van Knoet se dood bring, sal tereggestel word.

Die twee seuns was regte Wikings: Hulle het Denemarke elke somer verlaat om te gaan plunder. Harald het op ’n dag na die koning se woning teruggekeer met die nuus dat Knoet dood is tydens ’n poging om Dublin, Ierland, binne te val. Weens Gorm se eed wou niemand hom die nuus vertel nie. Koningin Thyra het bevel gegee dat swart materiaal in die koninklike saal opgehang word, maar niemand mag ’n woord gesê het nie. Toe Gorm die saal binnekom, het hy verbaas gevra waaroor daar gerou word. Koningin Thyra het met behulp van ’n metafoor vir die koning vertel sy "wit valk" is deur ander voëls gevang, terwyl sy "grys valk" steeds voëls vang vir die koning se tafel. Gorm het die boodskap dadelik verstaan.

Volgens dié verhaal was hy so hartseer oor Knoet se dood dat hy die volgende dag dood is. Dit weerspreek egter inligting op die Jelling-klippe dat koningin Thyra voor Gorm dood is. Hirstorici vermoed dat Gorm eers in Thyra se grafheuwel begrawe is en later deur sy seun Harald in ’n houtkerk in Jelling herbegrawe is.

Verwysings[wysig]

Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [1]

Verdere leesstof[wysig]

  • Sawyer, P.H. The Oxford Illustrated History of the Vikings. Oxford: Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-285365-1

Eksterne skakels[wysig]

Monarge van Denemarke
Vroeë monarge  HartaknoetGorm die OueHarald BloutandSven VurkbaardHarald IIKnoet die GroteHartaknoetMagnus die GoeieSven IIHarald IIIKnoet die HeiligeOlaf IErik INielsErik IIErik LamSven III / Knoet V / Waldemar die GroteKnoet VIWaldemar die SeëvierendeErik IVAbelChristoffel IErik VErik VIChristoffel IIWaldemar IIIChristoffel IIInterregnumWaldemar AtterdagOlaf IIMargrethe I
Palts-Neumarkt  Erik van PommereChristoffel van Beiere
Oldenburg  Christiaan IHansChristiaan IIFrederik IChristiaan IIIFrederik IIChristiaan IVFrederik IIIChristiaan VFrederik IVChristiaan VIFrederik VChristiaan VIIFrederik VIChristiaan VIIIFrederik VII
Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg  Christiaan IXFrederik VIIIChristiaan XFrederik IXMargrethe II