Groot Hadron-versneller
Die Groot Hadron-versneller (GHV), ook bekend onder sy Engelse naam, Large Hadron Collider, of LHC, is 'n deeltjieversneller wat in die buurt van Genève in Switserland geleë is. Dit is gebou deur die Europese Organisasie vir Kernnavorsing (CERN), en is die grootste en kragtigste versneller in die wêreld.
Die GHV versnel protonne tot byna ligsnelheid, waarna 'n botsing volg. Uit die botsing probeer wetenskaplikes allerlei inligting versamel deur middel van verskillende soorte detektors wat om die buis aangebring is. Aanvanklik sal die protonne versnel en uit beide rigtings teen mekaar gebots word, met 'n energie van 7 TeV (tera-elektronvolt), saam dus 14 TeV. Een van die GHV se hoofdoele is om die geldigheid en beperkings van die Standaardmodel te ondersoek. Die Standaardmodel is die huidige teoretiese beeld vir deeltjiefisika, maar raak onklaar teen 'n sekere hoë energievlak.
Op 10 September 2008 is protonstrale vir die eerste keer suksesvol in die GHV se hoofring gesirkuleer, maar alle operasies is op 19 September 2008 stopgesit, ná 'n ernstige fout tussen twee superkondukterende buigmagnete. Die herstel van die skade en tref van ekstra veiligheidsmaatreëls het meer as 'n jaar geneem en dit was eers weer op 20 November 2009 wat die protonstrale weereens met sukses gesirkuleer is. Daar word verwag dat die eerste hoë-energie botsings vroeg in 2010 gepoog sal word.
Daar word bespiegel dat die versneller die ontwykende Higgs-boson sal produseer. Die waarneming van hierdie deeltjies sal die voorspellings en "verlore skakels" van die Standaardmodel van fisika bevestig, maar ook verduidelik hoe ander deeltjies eienskappe soos massa verkry. Behalwe vir die Higgs-boson word ondersoeke na ander teoretiese deeltjies ook beplan, soos mikro-swartgate, magnetiese monopole en super-simmetriese deeltjies.
[wysig] Eksterne skakels
