Hooglandgrensbreuk

Loch Lomond waardeur die Hooglandgrensbreuk loop

Die Hooglandgrensbreuk (Engels: Highland Boundary Fault) is 'n geologiese breuk wat Skotland oorkruis van Arran en Helensburgh aan die weskus tot by Stonehaven in die ooste. Dit skei twee duidelike onderskeibare fisiografiese gebiede: die Skotse Hoogland en die Skotse Laagland, maar op baie plekke is dit slegs herkenbaar as 'n verandering in topografie.

Die breuk loop suidwes na noordoos, van Lochranza op Arran, deur die Isle of Bute, en deur die suidoostelike dele van Cowal en Rosneathskiereilande soos dit in die Firth of Clyde oploop. Dit bereik die kus naby Helensburgh en loop dan verder deur Loch Lomond tot by Aberfoyle, dan Callander, Comrie en Crieff. Dit vorm dan die noordelike grens van die Dal van Strathmore en bereik die Noord See net noord van Stonehaven naby die ruïnes van die Kapel van Sint Marie en Sint Nathalan. Noord en wes van die breuk lê die harde pre-Kambriese en Kambriese metamorfiese rotse: marine neerslae wat metamorfose na skis, filliet en skalies ondergaan het. Suid en oos van die breuk is daar Ou Rooi Sandsteen konglomerate en sandsteensoorte: sagter sedimentêre rotse uit die Devoon en Koolstofhoudende tydperke.

Die Hooglandgrensbreuk was aktief tydens die Caledoniese Orogenese (bergvorming), 'n Plaattektoniese botsings wat van die Middel-Ordovisium tot Middel-Devoon tydperke (520 tot 400 miljoen jaar gelede) plaasgevind het tydens die sluiting van die Iapetus Oseaan. Die breuk het toegelaat dat die Midland Valley tot 'n groot rif kon daal, met tot 4000 meter met vertikale beweging wat daarop gevolg het. Hierdie vroeëre vertikale beweging is later vervang met 'n horisontale skuifskeur. 'n Komplementêre breuk, die Southern Upland Breuk, vorm die grens van die Sentrale Laagland.