Jan van Riebeeck

Jan van Riebeeck uit die skildery De Stichter deur E.C. Godée Molsbergen.

Dié portret is in werklikheid dié van ene Vermuyden en nié van Jan van Riebeeck nie.

Johan Anthoniszoon (Jan) van Riebeeck (Culemborg, 21 April 1619 – Batavia, 18 Januarie 1677), was die stigter van die eerste kolonie in Suid-Afrika in opdrag van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie (VOC). Sy stigting by die Kaap die Goeie Hoop groei tot die Kaapkolonie, en uiteindelik die Republiek van Suid-Afrika.

Van Riebeeck word groot in Schiedam as die seun van 'n dokter en trou daar met Maria de la Quellerie op 28 Maart 1649. Sy sterf in Malacca op 11 Februarie 1665.

Van Riebeeck vul al vanaf 1639 'n aantal poste by die VOC: eerste vertoef hy in Batavia as dokters-assistent, waarna hy Japan besoek. Sy belangrikste pos was as hoof van die handelspos in Tonkin, Viëtnam, maar hy word teruggeroep nadat dit aan die lig kom dat hy homself aan private handel skuldig gemaak het. In 1651 word hy uitgestuur om 'n verversingstasie in te rig by die Kaap die Goeie Hoop aan die suidpunt van Afrika.

Jan van Riebeeck land in Tafelbaai in April 1652.

Op 6 April 1652 land Van Riebeeck in Tafelbaai, plant die vlag van die VOC en kies die plek waar die Fort de Goede Hoop opgerig moet word, die eerste Nederlandse nedersetting aan die Kaap. Van Riebeeck en sy 90 koloniste (onder wie 8 vroue is) lê tuine aan om vrugte en groente te verbou om die VOC-skepe wat by die kolonie aandoen mee te kan voorsien. Vleis word verkry deur middel van ruilhandel met die plaaslike Khoikhoi-stamme, wie deur die Nederlanders Hottentotten genoem word.

Op 17 Desember 1652 ontdek Van Riebeeck die komeet C/1652 Y1, die eerste komeet wat in Suid-Afrika ontdek is.

Van Riebeeck bly die leier van die kolonie tot 7 Mei 1662, op welke datum hy na sy nuwe posisie in Batavia vertrek. Hy is deur Zacharias Wagenaer opgevolg as kommandeur van Kaap die Goeie Hoop.

Sy geboortehuis in Culemborg is tans 'n eiendomsagentskap.

Sien ook

• Stigtingsdag

Bronnelys

• The Afrikaners, biography of a people - Hermann Giliomee

Voorafgegaan deur: —

Kommandeur van die Kaap de Goede Hoop 7 April 1652 – 6 Mei 1662

Opgevolg deur: Zacharias Wagenaer