Kastenoorlog
| Kastenoorlog | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Deel van Mexikaans-Indiese oorloë | |||||||
 Invloedsfeer van die Maya omstreeks 1870. |
|||||||
|
|||||||
| Strydende partye | |||||||
 Republiek van Yucatán(1847-1848).svg){kind=small} Meksiko (1848-1901) |
Cruzoob van Chan Santa Cruz | ||||||
| Aanvoerders | |||||||
| Santiago Méndez Miguel Barbachano Antonio López de Santa Anna Ángel Remigio Rosado (†) Ángel Ortiz Monasterio Ignacio A. Bravo |
Manuel Antonio Ay (†) Cecilio Chí (†) Jacinto Pat (†) José Venancio Pec (†) Florentino Chan Román Pec (†) |
||||||
| Sterkte | |||||||
| Yucatán: 4 000 soldate en milisie (1847)[1] 11 000 mayas (1847)[1] (Die meeste Maya is kort ná die begin oorgeloop)[2] Meksiko:4 000 (1848)[3] 3 000 (1900)[4] |
9 000-10 000 (1848)[5] 5 000-15 000 (1850)[6] (waarskynlik 10 000)[6] 2 500-5 000 (1874)[7] |
||||||
| Omstreeks 250 000 mense is tussen 1847 en 1855 gesneuwel, waarvan die meeste wit was. Omstreeks 50 000 mense is tussen 1855 en 1915 gesneuwel, waarvan die meeste Maya was.[8] In 1850 is as 'n gevolg van die oorlog 80 000 Maya en Ladinos gevlug, waarvan 10 000 tydens die oorlog ná Belize, 10 000 ná Tabasco, Veracruz en Kuba en 'n paar duisend ná Guatemala gevlug is, die res is meestal gesneuwel.[9] In 1874 het die rebelle 'n bevolking van tussen 12 000 en 16 000 gehad.[7] |
|||||||
Die Kastenoorlog (Spaans: Guerra de Castas) was 'n tydelik suksesvolle, maar uiteindelik mislukte onafhanklikheidsoorlog van die Mayas op die Yucatan-skiereiland tussen 1847 en 1901 aanvanklik teen die Republiek van Yucatán en later teen die Meksikaanse staat.
Die oorlog het met 'n opstand van die inheemse Maya-bevolking van Yucatan teen die bevolking van Europese afkoms, Yucatecos genoem, wat die politieke en ekonomiese beheer oor die streek gehou het, begin. 'n lang oorlog het uitgebreek tussen die Yucateco-kragte in die noord-weste van Yucatan en die onafhanklike Maya-bevolking in die suid-ooste. Die oorlog het amptelik met die verowering van die laaste Maya-stadt Chan Santa Cruz deur Meksikaanse troepe geëindig, alhoewel skermutselings met dorpe en klein nedersettings wat geweier het om Meksikaanse beheer te erken vir meer as 'n dekade voortgesit het.
Verwysings [wysig]
- ↑ 1,0 1,1 (es) Juan Francisco Molina Solís (1921). Historia de Yucatán desde la independencia de España hasta la época actual. Tomo II. México: Talleres gráficos de "La Revista de Yucatán", bl. 221.
- ↑ (es) Gerardo Villadelángel Viñas & Edgardo Ganado Kim (2008). El libro rojo: Continuación. México: Fondo de Cultura Económica, bl. 200. ISBN 978-9-68168-614-7.
- ↑ (es) Boletín de la Sociedad Mexicana de Geografía y Estadística, no. 45, 1937, bl. 321.
- ↑ (es) John Reginald Southworth (1905). Yucatan ilustrado, el estado de Yucatán: Su descripción, gobierno, historia, comercio é industrias. México: Gobierno del Estado de Yucatán, bl. 8.
- ↑ (es) Boletín de la Escuela de Ciencias Antropológicas de la Universidad de Yucatán. No. 76-78, 1986, Universidad de Yucatán, bl. 17.
- ↑ 6,0 6,1 (es) Rebolledo, Miguel (1946). Quintana Roo y Belice. México: Editorial Stylo, bl. 49.
- ↑ 7,0 7,1 (es) Don E. Dumond (2005). El Machete y la Cruz: La Sublevación de Campesinos en Yucatán. México: UNAM, bl. 488. ISBN 978-9-70322-309-1.
- ↑ (es) De re Militari: muertos en Guerras, Dictaduras y Genocidios. Capítulo VI.
- ↑ (es) Nelson Reed (2007). La Guerra de castas de Yucatán. México: Ediciones Era, pp. 131. ISBN 978-9-68411-192-9.
Bronne [wysig]
- (es) Alfonso Villa Rojas: Los elegidos de Dios - etnografía de los mayas de Quintana Roo. Capítulo III: La guerra de castas y el aislamiento de Quintana Roo. Capítulo IV: La pacificaicón de Quintana Roo. México, Instituto Nacional Indigenista, 1987, ISBN 9688220779.
- (es) Silvia Terán Contreras, Christian Heilskov Rasmussen: Xocén - el pueblo en el centro del mundo, p. 49-62: Guerra de Castas. Ediciones de la Universidad Autónoma de Yucatán, Mérida 2005. ISBN 9706981055.
- (en) Nelson A. Reed: The Caste War of Yucatán. Stanford University Press, Stanford,Calif., 2001, ISBN 0-8047-4000-3.
