Lüderitz

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Lüderitz
Luderitz,Stadt mit Felsenkirche.jpg

Kaart (kiesafdeling) Wapen
Wahlkreis Lüderitz in Karas.png
Wappen Lüderitz - Namibia.jpg
Landsvlag
Flag of Namibia.svg
 Land Flag of Namibia.svg Namibië
 Gewes Karas
 Koördinate 26°38′S 15°09′O
 Stigting 1883
 Oppervlak:  
 - Totaal 112,9 vk km
 Hoogte bo seevlak 5,7 m
 Bevolking:  
 - Totaal (2011) 12 537
 - Bevolkingsdigtheid 220/vk km
 Tydsone UTC +2 (MET)
 Burgemeester Hambelela Suzan Ndjaleka (SWAPO)
 Amptelike Webwerf --

Lüderitz is 'n klein seehawe en vissersdorp aan die Atlantiese kus van Namibië (Suidwes-Afrika) en die administratiewe hoofstad van die gelyknamige kiesafdeling in die Namibiese gewes Karas. Die dorp is vernoem na die Bremense koopman Franz Adolf Eduard Lüderitz en het 'n bevolking van sowat 12 537 (2011).

Geskiedenis[wysig]

Die Portugese seevaarder Bartolomeu Diaz was die eerste Europeër wat in 1487 in 'n nabygeleë baai suid van die huidige dorp voet aan wal gesit en 'n tradisionele steenkruis met wapen op die Lüderitz-skiereiland se Diazpunt opgerig het. Die oorspronklike kruis (Portugees: padrão) was as gevolg van erosie sterk verweer en is in 1929 deur 'n repliek vervang. Die ou Portugese origineel word tans in 'n Kaapstadse museum vertoon.

Diazpunt naby Lüderitz

Die Bremense tabakhandelaar Adolf Lüderitz het in 1883 in Angra Pequeñabaai (die latere Lüderitzbaai) geland. Sy medewerker en vennoot Heinrich Vogelsang het van die plaaslike Orlam-hoof Josef Frederiks 'n gebied met 'n lengte van 40 myl en 'n wydte van 20 myl gekoop om hier 'n handelspos te stig. Die hoof het 100 goudpond en 250 gewere ontvang en was daarvan oortuig dat hy eintlik 'n gebied met 'n lengte van 70 en 'n wydte van 35 kilometer aan die Duitsers sou verkoop het. Nadat hy die ooreenkoms onderteken het, het die Duitse koopmans egter daarop verwys dat hulle nie Engelse myl (wat gelykstaan aan 1,6 kilometer) bedoel het nie, maar Pruisiese myl (7,5 kilometer) - Frederiks het sodoende die grootste deel van sy stamgebied van 300 by 150 kilometer verkoop.

Die land is nogtans as waardeloos beskou, en Lüderitz het eintlik gehoop om hier grondstowwe te kan ontgin. Sy mynbou-eksplorasies het egter op niks uitgeloop nie. Lüderitz het uiteindelik in finansiële moeilikhede beland en sy omvangryke grondbesit in 1885 aan die Duitse Koloniaalmaatskappy van Suidwes-Afrika verkoop.

Die dorp het eers met die veldtog teen die Nama-stam geleidelik begin groei toe hier in 1904 Duitse troepe gestasioneer is. Lüderitz het in hierdie tydperk veral vir die konsentrasiekamp bekend gestaan wat hier vir Orlam- en Nama-gevangenes en hul familielede opgerig is. Van die sowat 2 000 gevangenes het as gevolg van die slegte higiëniese en ongunstige klimaattoestande net sowat 450 oorleef. Eers nadat Duitse sendelinge daarop gedring het dat die kamp gesluit moes word, is dit na die binneland verskuif.

Die Görke-huis, 'n pragtige voorbeeld van Lüderitz se koloniale Duitse boustyl

Eers jare nadat Adolf Lüderitz in 1886 tydens 'n ekspedisie na die Oranjerivier spoorloos verdwyn het, is in 1908 diamante in die gebied ontdek, en die dorp het 'n kortstondige ekonomiese bloeitydperk beleef. Die Swart werker Zacharias Lewela het tydens die bou van 'n smalspoor-spoorweglyn 'n diamant in 'n duineveld ontdek. Hy het dit aan die boumeester August Stauch getoon, en Stauch het saam met die ingenieur Sönke Nissen 'n konsessie vir die gebied gekoop. Albei het danksy die diamante-mynbou miljoenêrs geword, terwyl Lewela niks ontvang het nie.

Lüderitz het in die volgende jare tot 'n besige handelshawe ontwikkel. Danksy die mynbou, talle immigrante wat die land binnegestroom en die diamantedorp Kolmannskuppe gestig het, het Lüderitz 'n welvarende dorp geword.

Toe die winsgewende diamanteontginning in 1920 na die suide van die land verskuif is, het Lüderitz sy ekonomiese rol as 'n mynbousentrum kwytgeraak. Die plaaslike ekonomie het nou op 'n kleinskaalse visserybedryf en 'n aantal klein skeepswerwe gesteun. Danksy die karakoelteelt in die suide van die land het ook 'n aantal tapytwewers hulle hier gevestig. Nogtans het Lüderitz se toekoms minder rooskleurig gelyk.

Teen die einde van die 20ste eeu is die Koedoe-gasveld voor die kus ontdek, en ook seegras, wat daagliks op die dorp se strande uitspoel, is 'n belangrike grondstof vir die voedsel- en kosmetiese bedryf. Daarnaas het 'n plaaslike oesterbedryf begin ontwikkel.

Ter geleentheid van Lüderitz se eeufeesvierings in 1983 is talle historiese geboue uit die koloniale tydperk gerestoureer, en Lüderitz het 'n belangrike toeristebestemming in Namibië geword. Die boubedrywighede by die hawe, wat aansienlik vergroot is, het talle nuwe werkgeleenthede vir jongmense geskep, en in 2000 is die toeristesentrum Waterfront ingewy.

Bevolking en ekonomie[wysig]

Sedert die 1970's het Lüderitz se bevolking van sowat 2 000 tot 5 800 in 2001 verdubbel. Die persentasie Duitssprekende bewoners het egter merkbaar afgeneem.

Alhoewel daar nog steeds diamantemynboubedrywighede in die omgewing is, het vissery en toerisme die belangrikste ekonomiese sektore geword. Veral seekreef word na lande soos Spanje en Japan uitgevoer. Oorbenutting van visbronne het egter daartoe gelei dat beperkings op die vissery geplaas is. Duitsland het 'n patrollieboot aan Namibië beskikbaar gestel sodat onwettige visvangaktiwiteite bekamp kan word.

Sien ook[wysig]

Koördinate: 26°38′46″S 15°09′14″O

Commons
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Lüderitz (bladsy)