Meksiko
|
|||||
| Volkslied: Himno Nacional Mexicano |
|||||
| Hoofstad | Meksikostad
|
||||
| Grootste stad | Meksikostad | ||||
| Amptelike tale | Spaans (de facto)1 | ||||
| Regering | Federale presidensiële grondwetlike republiek Enrique Peña Nieto |
||||
| Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• Verklaar • Bereik • Erken |
van Spanje 16 September 1810 27 September 1821 28 Desember 1836 |
||||
| Oppervlakte - Totaal - Water (%) |
1 972 550 km2 (14de) 761 606 myl2 2,5 |
||||
| Bevolking - 2012 skatting - 2011 sensus - Digtheid |
116 901 761[1] (11de) 115 296 767[2] 57 / km2 (142ste) 142 / myl2 |
||||
| BBP (KKP) - Totaal - Per capita |
2012 skatting |
||||
| BBP (nominaal) - Totaal - Per capita |
2012 skatting |
||||
| MOI (2012) | |||||
| Gini (2008) | 48,3[5]— hoog | ||||
| Geldeenheid | Peso (MXN) |
||||
| Tydsone - Somertyd |
(UTC-6 tot -8) (UTC-5 tot -7) |
||||
| Internet-TLD | .mx | ||||
| Skakelkode | +52 | ||||
| 1. Mayathan, Nahuatl en 65 andere Indiaanse tale word sedert 2003 as nasionale tale erken. | |||||
Meksiko of Mexiko (Spaans: México (hulp·inligting) [ˈmexiko], Nahuatl: Mēxihco [me:'ʃiʔko]), amptelik die Verenigde Meksikaanse State[6] (Spaans: Estados Unidos Mexicanos (hulp·inligting)[7]), is 'n grondwetlike federale presidensiële republiek geleë in Noord-Amerika. Meksiko grens in die noorde aan die Verenigde State van Amerika, in die suide en weste aan die Stille Oseaan, in die suidooste aan Guatemala, Belize en die Karibiese See en in die ooste aan die Golf van Meksiko.
Die Verenigde Meksikaanse State is 'n federale presidensiële grondwetlike republiek met 'n presidensiële stelsel en 'n tweekamerparlement, die Kongres, wat uit die Senaat en die Huis van Afgevaardigdes bestaan. Die hoofstad is Meksikostad, wat nie deel uitmaak van een van die 31 deelstate nie, maar in die federale distrik geleë is.
Meksiko strek oor 'n area van bykans 2 miljoen km² en is die vyfde-grootste land van die Amerikas wat oppervlak betref, en die 14de-grootste land ter wêreld. Met 'n bevolking van bykans 117 miljoen[1] het die land die 11de grootste bevolking ter wêreld, en is benewens die digsbevolkte Spaanssprekende land.
Meksiko het uit die voormalige Vise-Koninkryk Nieu-Spanje ontstaan, wat as gevolg van die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog sy onafhanklikheid van Spanje op 16 September 1810 verklaar en sy grondwet op 4 Oktober 1824 bekragtig het. Die huidige grondwet is tydens die Meksikaanse Rewolusie (1910-1920) op 5 Februarie 1917 aangeneem. Die oppervlakte van Meksiko is gedurende die 19de eeu deur die onafhanklikheid van die Sentraal-Amerikaanse gebiede en oorloë teen die Verenigde State meer as gehalveer.
As een van twee Latyns-Amerikaanse lidlande van die OESO, ná Chili sedert 1994, is Meksiko 'n gevestigde nuut-geïndustrialiseerde land met bo-middelklas-inkomste volgens die Wêreldbank.[8] Meksiko is ook 'n lid van die NAFTA met Kanada en die Verenigde State, van die Organisasie van Amerikaanse State, van die Groep van Vyf, van die Groep van Agt + Vyf, van die Groep van 15, van die Groep van 20, van die APEC en van die Latynse Unie. Meksiko staan bekend as een van die belangrikste toeristebestemmings ter wêreld met stede soos Acapulco de Juárez en Cancún. Die land beheer met 31 UNESCO wêrelderfenisgebiede die meeste in die Amerikas en die vyfde meeste van die wêreld[9][10][11] en is in 2007 met 21,4 miljoen internasionale aankomste per jaar die tiende mees besoekte land ter wêreld.[12]
Inhoud |
Etimologie [wysig]
Nadat Nieu-Spanje in 1821 sy onafhanklikheid van Spanje gekry het, is besluit, die land ná sy hoofstad Meksikostad, wat in 1524 op die ruïnes van die Asteekse hoofstad Meksiko-Tenochtitlan (Nahuatl: Mēxihco Tenōchtitlan) gestig is, te vernoem. Die naam is afgelei uit die Asteekse taal Nahuatl, maar die oorspronklike betekenis is onbekend.
Mēxihco was die Nahuatl-term vir die hartland van die Ateekse Ryk, die Vallei van Meksiko, sy bevolking, die Mexica en die omliggende gebiede, wat later 'n deel van die land Meksiko geword het. Dit word in die algemeen beskou as 'n toponiem vir die Vallei, wat die primêre ethnonym vir die Asteekse Driebond geword het.
Met die grondwet van 1824 het die land 'n federale republiek met die amptelike name Nación Mexicana (Meksikaanse Nasie) en Estados Unidos Mexicanos (Verenigde Meksikaanse State) geword.[13] In die grondwet van 1857 is die amptelike naam ná República Mexicana (Republiek Meksiko) verkort, maar vir amptelike tekste het steeds die langnaam gebruiklik gebly.[14] Met die huidige grondwet van 1917 is weer die langnaam Verenigde Meksikaanse State ingevoer.[15]
Geskiedenis [wysig]
Vroeë geskiedenis [wysig]
- Hoofartikel: Meso-Amerika.
Die eerste spore van menslike vestigings is in die Vallei van Meksiko gevind en is meer as 23 000 jaar oud. In die vroeë tyd is Mielie en Bone gekweek en omstreeks 7 000 v.C. is eerste nedersettings gestig. 1500 v.C. is die stad Tlatilco gestig, wat eers in die 4de eeu n.C. weer verlaat is.
Komplekse kulture het tussen 900 en 300 v.C. ontstaan en tussen 100 en 900 n.C. het die Meso-Amerikaanse beskawings soos Maya, Olmeke, Tolteke en Asteke ontstaan. Tydens die vroeë post-klassieke tydperk het die Tolteke Sentraal-Meksiko, die Mixteke Oaxaca oorheers en die laagland Maya-gebied het belangrikste sentrums in Chichén Itzá en Mayapán gehad. Omstreeks 1500 het die Asteke die gebied van die huidige Meksiko beheers.
Meksiko het daarmee 'n lang geskiedenis en die Asteke en Maya wat tel onder die Amerikaanse hoogkulture van die Middeleeue in Meso-Amerika. Die sentrum van die Asteke was Tenochtitlan op die gebied van die huidige hoofstad Meksikostad en die sentrum van die Maya was Chichén Itzá op die Yucataanse skiereiland. Die meeste kennis oor die geskiedenis van die Asteke en Maya is deur verskeie codices bekend.
Die Spaanse koloniale bewind [wysig]
- Hoofartikel: Nieu-Spanje.
Met die Ontdekking van Amerika deur Christophorus Columbus op 12 Oktober 1492 het die Europese verowering van die twee kontinente begin. In die jare 1517 en 1518 het eerste Spaanse ekspedisies onder Francisco Hernández de Córdoba en Juan de Grijalva die Yucataanse skiereiland bereik. Die nuut "ontdekte" beskawings en die oorvloed van goud-voorwerpe het die tierra firme, die vasteland, vir die Spanjaarde interessant gemaak.
Tussen 1519 en 1521 het Hernán Cortés die Asteke met behulp van talle inheemse bondgenote vernietig, die gebied vir Spanje verower en Nieu-Spanje gestig. Gelyktydig het Francisco de Montejo die Yucatan-skiereiland en Pedro de Alvarado Guatemala verower en die laaste Maya-stede vernietig. Die kolonie was weens sy goud- en silwer-rykdom een van die mees belangrike oorsese besittings van Spanje. Oor die volgende drie eeue het die Spanjaarde en hul sendelinge die Rooms-Katolieke Kerk en die Spaanse taal in Meksiko gevestig.
Vanaf Onafhanklikheid tot Rewolusie [wysig]
Ná die voorbeelde van die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring tydens die Amerikaanse Rewolusie op 4 Julie 1776 en die Franse Rewolusie op 14 Julie 1789 het met die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring op 16 September 1810 die Onafhanklikheidsoorlog teen die Spaanse heerskappy begin, terwyl Spanje deur die Franse besetting (1808–1814) onder Napoléon Bonaparte verswak is. Op 27 September 1821 het Meksiko onafhanklik geword en die Eerste Meksikaanse Keiserryk (1821–1823) onder Agustín de Iturbide is gestig, terwyl Spanje tot 1829 probeer het, om Meksiko terug te verower. Net op 28 Desember 1836 het Spanje die onafhanklikheid van Meksiko amptelik erken.
Ná die Rewolusie op 19 Maart 1823 het Meksiko 'n republiek geword, terwyl ook die Sentraal-Amerikaanse lande Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua en Costa Rica hul onafhanklikheid verklaar en op 1 Julie 1823 die Federale Republiek van Sentraal-Amerika gestig het, wat reeds op 31 Mei 1838 weer ontbind is. Chiapas is op 14 September 1824 deur Meksiko geannekseer, gevolg deur Soconusco in 1842 en Sonora op 8 Mei 1854.
In 1835 het die Verenigde State pogings onderneem om Texas en Kalifornië van Meksiko te verkry. Op 2 Oktober 1835 het die Texaanse Onafhanklikheidsoorlog begin, wat op 21 April 1836 met die onafhanklikheid van die Republiek van Texas, wat op 2 Maart 1836 gestig is, geëindig het. Tydens die Koekoorlog vanaf 16 April 1838 tot 9 Maart 1839 het Frankryk om 'n kompensasie vir 'n Franse bakkery, wat deur Meksikaanse beamptes verwoes is, geveg. Ná sentralisering van die regering is op 17 Januarie 1840 die Republiek van die Rio Grande gestig, wat reeds op 6 November 1840 geannekseer is. 'n kort tyd later is op 16 Maart 1841 die Republiek van Yucatán gestig, wat ná begin van die Kastenoorlog deur die inheemse Maya-bevolking in 1847 militêre steun van Meksiko gesoek en ná die toestemming weer aan Meksiko aangesluit het. Net op 22 Januarie 1901 kon Meksiko die hele Yucatan-skiereiland herwin.
Op 25 April 1846 het die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog begin, wat op 2 Februarie 1848 met die anneksasie van die Republiek van Kalifornië, die gebied van die huidige Amerikaanse deelstate Arizona, Kalifornië, Nevada, Utah en die dele oos van die Rio Grande-rivier van Colorado, Nieu-Meksiko en Wyoming deur die VSA geëindig het. Met die Verdrag van Guadalupe Hidalgo het die Rio Grande-rivier die huidige grens tussen Meksiko en die VSA geword.
Gadsden, 'n gebied suid van die Gila-rivier wat vir 'n beplande, maar nie gebou spoorwegverbinding benodig is, is op 30 Desember 1853 vir 10 miljoen VS-dollar (hede $260 miljoen) aan die VSA verkoop. Die gebied maak deel uit van die suidelike huidige VSA-deelstate Arizona en Nieu-Meksiko.
Tydens die Hervormingsoorlog is op 5 Februarie 1857 'n liberale grondwet vir Meksiko uitgereik wat die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk beperk het, waarteen konserwatiewe kragte gestry het. In die winter 1861/62 het Meksiko in 'n skuldkrisis beland wat tot die besetting van dele van die golfkus deur Frankryk, Spanje en die Verenigde Koninkryk gelei het. Op 1 Desember 1861 het die Franse intervensie onder keiser Napoléon III van Frankryk begin en die Tweede Meksikaanse Keiserryk (1864–1867) met die Oostenrykse aartshertog Maksimiliaan I van Habsburg as keiser is gestig. Die Republikeine onder Benito Juárez het ná Monterrey gevlug. Ná die uitsetting van Franse soldate deur die Verenigde State en die teregstelling van Maksimiliaan I is in 1867 die Tweede Republiek uitgeroep, nadat Benito Juárez op 15 Julie 1867 Meksikostad betree het.
In 1905 is die suidelike Clipperton-eiland beset, wat ná 'n bemiddeling van die Italiaanse koning Viktor Emanuel III in 1931 aan Frankryk oorhandig en op 12 Junie 1935 amptelik in besit geneem is.
Sedert die Meksikaanse Rewolusie [wysig]
Die lang diktatuur van Porfirio Diaz het in 1910 tot die Meksikaanse Rewolusie en sy bedanking gelei. Tydens die rewolusie is op 5 Februarie 1917 die huidige liberale grondwet ingevoer. 'n opstand teen antiklerikale bepalings van die grondwet het tot die Cristero-oorlog tussen 1926 en 1929 gelei, maar die bepalings is eers met 'n omvattende grondwetlike hervorming in 1992 afgeskaf.
In Januarie 1917 het die Duitse Keiserryk tydens die Eerste Wêreldoorlog 'n alliansie met Meksiko teen die VSA probeer smee wat een van die oorsake van die VSA se toetrede tot die oorlog en die besetting van die hawestad Veracruz was.
Tydens die fascisme in Europa het Meksiko as 'n belangrike land van ballingskap gedien. In die Spaanse Burgeroorlog het die land saam met Frankryk, die Sowjetunie en die Verenigde State die Republikeine teen die Nasionaliste onder Francisco Franco, Italië, Nazi-Duitsland en Portugal ondersteun. Die regering het as die enigste van 17 lede van die Volkebond teen die aansluit van Oostenryk aan Nazi-Duitsland op 19 Maart 1938 protes aangeteken. Meksiko het daarop verwys dat die Duitse optrede 'n bedreiging vir die wêreldvrede sou wees indien dié sy verpligtinge uit die Volkebond nie sou nakom nie en die internasionale reg nie sou respekteer nie. In erkenning van hierdie feit is die naam van die Aartshertog-Karel-plein in Wene op 20 Junie 1956 ná Meksikoplein gewysig.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Meksiko van 1939 tot 1941 onsydig gebly en eers op 22 Mei 1942 oorlog teen Nazi-Duitsland, Italië en Japan verklaar, nadat Duitse duikbote die twee olietanker Potrero del Llano en Faja de Oro vernietig het. Op 30 April 1948 het Meksiko 'n stigterslid van die Organisasie van Amerikaanse State geword.
In die Koue Oorlog het Meksiko danksy sy handelsbetrekkinge met die Verenigde State ekonomiese groei ervaar (Meksikaanse wonder) en as die gasheer van die Olimpiese Somerspele 1968, die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986 opgetree. Op 19 September 1985 is Meksikostad deur 'n aardbewing getref, wat dele van die hoofstad vernietig en meer as 10 000 mense vermoor het.
Sedert die 1990's word die land deur 'n dwelm-oorlog geskud, wat amptelik op 11 Desember 2006 met die Operasie Michoacan van die Regering teen die dwelm-kartelle begin het.[16][17] Op 1 Januarie 1994 het Meksiko saam met Kanada en die Verenigde State die NAFTA-vryehandelsone in die lewe geroep, wat op 17 Desember 1992 besluit is. Terselfdertyd het indígenas in die Suid-Meksikaanse deelstaat Chiapas 'n opstand teen die uitwerkings van globalisering en diskriminasie van Indios gekom, wat op 12 Januarie 1994 beëindig, maar nie opgelos is nie.[18] Op 18 Mei 1994 het Meksiko by die OESO aangesluit. In Desember 1994 het die Tequila-krisis begin, nadat die Meksikaanse regering die vaste peso-wisselkoers teenoor die Amerikaanse dollar kon nie byhou nie. Die krisis is deur lenings van die VSA, die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank in 1995 beëindig.
Geografie [wysig]
In die weste is die skiereiland Neder-Kalifornië in die Stille Oseaan en die Coloradorivier geleë, wat in die Golf van Kalifornië uitmond. Die westelike vasteland word deur die Rotsgebergte en die suide deur Reënwoud gekenmerk. In die noordooste is die Rio Grande (in Meksiko Río Bravo del Norte genoem) geleë, wat die grens met die VSA vorm en in die oostelike Golf van Meksiko uitmond. Die Yucatan-skiereiland grens in die noorde aan die Golf van Meksiko en in die ooste aan die Karibiese See.
Die land is gekenmerk deur die Sierra Madre, wat die Meksikaanse Hoogland in die ooste (Sierra Madre Oriental), suide (Sierra Madre del Sur) en weste (Sierra Madre Occidental) omring. In die suidwestee daarvan is die Landengte van Tehuantepec geleë, tussen die Golf van Campeche in die noorde en die Golf van Tehuantepec in die suide, wat in die ooste aan die Yucatan-skiereiland grens.
Die totale lengte van die grenslyn is 4 263 km, daarvan vorm 3 141 km die gemeenskaplike grens met die Verenigde State in die noorde, waarvan 2 008 km die Rio Grande vorm. In die suidooste word Meksiko deur Guatemala (871 km) en Belize (251 km) begrens, waar Meksiko met beide lande die Yucatan-skiereiland deel. Meksiko het 'n kuslyn van 9 330 km, waarvan 7 338 aan die Stille Oseaan en die Golf van Kalifornië, 2 805 km aan die Golf van Meksiko en die Karibiese See geleë is.
Die hoogste berg van die land en asook die hoogste vulkaan van Noord-Amerika is die Citlaltépetl met 'n hoogte van 5 636 m bo seespieël en die langste rivier is die Rio Grande met 'n lengte van 3 034 km.
Deelstate [wysig]
- Hoofartikel: Deelstate van Meksiko.
Meksiko bestaan uit 31 deelstate (Estados) en die federale distrik Meksikostad (Distrito Federal).
| Die 31 deelstate en die federale distrik | ||||
|---|---|---|---|---|
| Deelstaat | Hoofstad | Stigtingsjaar | Bevolking[19] | Oppervlakte (km2) |
| Distrito Federal | Meksikostad | 1824 | 8 839 361 | 1 479 |
| Aguascalientes | Aguascalientes | 1835 | 1 133 137 | 5 625 |
| Baja California | Mexicali | 1952 | 3 122 408 | 71 546 |
| Baja California Sur | La Paz | 1974 | 558 425 | 73 943 |
| Campeche | Campeche | 1857 | 791 322 | 57 727 |
| Chiapas | Tuxtla Gutiérrez | 1824 | 4 483 886 | 73 681 |
| Chihuahua | Chihuahua | 3 376 062 | 247 487 | |
| Coahuila | Saltillo | 2 615 574 | 151 445 | |
| Colima | Colima | 1857 | 597 043 | 5 627 |
| Durango | Victoria de Durango | 1824 | 1 547 597 | 123 367 |
| Guanajuato | Guanajuato | 5 033 276 | 30 621 | |
| Guerrero | Chilpancingo | 1849 | 3 143 292 | 63 .794 |
| Hidalgo | Pachuca de Soto | 1869 | 2 415 461 | 20 856 |
| Jalisco | Guadalajara | 1824 | 6 989 304 | 78 630 |
| México | Toluca | 14 739 060 | 22 333 | |
| Michoacán | Morelia | 3 971 225 | 58 667 | |
| Morelos | Cuernavaca | 1869 | 1 668 343 | 4 892 |
| Nayarit | Tepic | 1917 | 968 257 | 27 862 |
| Nuevo León | Monterrey | 1824 | 4 420 909 | 64 203 |
| Oaxaca | Oaxaca de Juárez | 3 551 710 | 93 343 | |
| Puebla | Puebla de Zaragoza | 5 624 104 | 34 251 | |
| Querétaro | Santiago de Querétaro | 1 705 267 | 11 658 | |
| Quintana Roo | Chetumal | 1974 | 1 290 323 | 42 535 |
| San Luis Potosí | San Luis Potosí | 1824 | 2 479 450 | 61 165 |
| Sinaloa | Culiacán | 1831 | 2 650 499 | 57 331 |
| Sonora | Hermosillo | 2 499 263 | 184 946 | |
| Tabasco | Villahermosa | 1824 | 2 045 294 | 24 747 |
| Tamaulipas | Ciudad Victoria | 3 174 134 | 80 148 | |
| Tlaxcala | Tlaxcala | 1857 | 1 127 331 | 3 997 |
| Veracruz | Veracruz | 1824 | 7 270 413 | 71 856 |
| Yucatán | Mérida | 1 909 965 | 39 671 | |
| Zacatecas | Zacatecas | 1 380 633 | 75 416 | |
Stede [wysig]
Die elf grootste stede met meer as een miljoen inwoners is Meksikostad, Ecatepec de Morelos, Puebla de Zaragoza, Tijuana, Guadalajara, León, Ciudad Juárez, Zapopan, Monterrey, Nezahualcóyotl en Mexicali. Hulle is meestal in die binneland geleë, maar die kusgebiede in teenstelling yl bevolkte is.[20]
Daarbenewens is in Meksiko 'n gaping tussen die sentrum en die periferie, waar Meksikostad duidelik oorheers. Die metropolitaanse gebied beheer 18 persent van die totale bevolking van Meksiko en is in die kruispunt van die Westelike, Oostelike en die Suidelike Sierra Madre in die Vallei van Meksiko naby die sentrum van die land geleë.
Veracruz is die belangrikste hawestad aan die Golf van Meksiko, terwyl Acapulco de Juárez die belangrikste hawestad aan die Stille Oseaan is.
| Metropolitaanse gebiede van Meksiko[21] | ||||||||
| Nommer | Metropolitaanse gebied | Deelstaat | Bevolking | Nommer | Metropolitaanse gebied | Deelstaat | Bevolking | Beelde |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Meksikostad | Distrito Federal | 8 851 080 | 12 | Culiacán | Sinaloa | 858 638 | Tijuana Guadalajara Zapopan Monterrey |
| 2 | Ecatepec de Morelos | México | 1 656 107 | 13 | Naucalpan de Juárez | México | 833 779 | |
| 3 | Tijuana | Baja California | 1 559 683 | 14 | Mérida | Yucatán | 830 732 | |
| 4 | Puebla de Zaragoza | Puebla | 1 539 819 | 15 | Toluca | México | 819 561 | |
| 5 | Guadalajara | Jalisco | 1 495 189 | 16 | Chihuahua | Chihuahua | 819 543 | |
| 6 | León | Guanajuato | 1 436 480 | 17 | Santiago de Querétaro | Querétaro | 801 940 | |
| 7 | Ciudad Juárez | Chihuahua | 1 332 131 | 18 | Aguascalientes | Aguascalientes | 797 010 | |
| 8 | Zapopan | Jalisco | 1 243 756 | 19 | Acapulco de Juárez | Guerrero | 789 971 | |
| 9 | Monterrey | Nuevo León | 1 135 550 | 20 | Hermosillo | Sonora | 784 342 | |
| 10 | Nezahualcóyotl | México | 1 110 565 | 21 | San Luis Potosí | San Luis Potosí | 772 604 | |
| 11 | Mexicali | Baja California | 936 826 | 22 | Morelia | Michoacán | 786 830 | |
Klimaat [wysig]
Meksiko is 'n is in opsigte van sy klimaat 'n veelsydige land, wat aandele het aan subtropiese, berg- en woestynklimaat.
Flora en fauna [wysig]
Meksiko is een van die 12 lande, wat die sogenaamde "biodiversiteit hotspots" genoem word. Meksiko is die tuiste van 200 000 verskillende spesies, wat 10 - 12% van alle wêreldwye spesie uitmaak. Meksiko hou met 763 bekende reptiele-spesies die meeste, met 448 soogdiere-spesies die tweede meeste en met 290 bekende amfibieë-spesies die vierde meeste in die wêreld. Die flora sluit 26 000 verskillende spesies in. Ongeveer 2 500 spesies is regtens beskerm.
| Biodiversiteit van Meksiko | |||||||
| Xoloitzcuintle | Kaliforniese seeleeu (Zalophus californianus) |
Poema (Puma concolor) |
Axolotl (Ambystoma mexicanum) |
Lepisosteus | Steenarend (Aquila chrysaetos) |
Kalkoen (Meleagris gallopavo) |
Amerikaanse buffel (Bison bison) |
| Chihuahua | Amerikaanse swartbeer (Ursus americanus) |
Gaffelbok (Antilocapra americana) |
Suid-Amerikaanse ratelslang (Crotalus durissus) |
Meksikaanse wolf (Canis lupus baileyi) |
Jaguar (Panthera onca) |
Amerikaanse melkbosvlinder (Danaus plexippus) |
Valse skilpad (Caretta caretta) |
| Gryswalvis (Eschrichtius robustus) |
Avokado (Persea americana) |
Kersfeesster (Euphorbia pulcherrima) |
Opuntia ficus-indica | Echinocactus grusonii | Cylindropuntia imbricata | Dahlia | Roodoogmakikikker (Agalychnis callidryas) |
| Quetzal (Pharomachrus mocinno) |
Crataegus mexicana | Taxodium mucronatum | Kapokboom (Ceiba pentandra) |
Geel-denne (Pinus ponderosa) |
Saguaro (Carnegiea gigantea) |
Boojum (Fouquieria columnaris) |
Helderrooi ara (Ara macao) |
Ekonomie [wysig]
Toerismebedryf [wysig]
Mediabedryf [wysig]
Televisie [wysig]
In Meksiko is daar meer as 500 televisiekanale, waarvan die meeste behoort aan twee private TV-maatskappye met nasionale dekking wat die kykergetalle oorheers: "Televisa" en "TV Azteca". In die metropolitaanse gebied van Meksikostad is daar ook "Canal 11, Nasionale Polytechnic Institute", "Channel 22 van die Nasionale Raad vir kultuur en die kunste (CONACULTA)", Project 40 en Chain drie (Kanaal 28, XHTRES-TV).
Uit die Verenigde State is daar die amptelike kanale en takke van twee groot kettinggroepe met plaaslike uitbreidings. In Tijuana, Baja California, is daar verskeie Amerikaanse maatskappye wat 'n kanaal in die stad het: Singapore (33), Fox (6), ESPN en andere.
In die noordooste van Meksiko, die string "Multimedia" dra sy eie ontwikkeling, soos wat baie mense het met die naam "die derde ketting in die land", wat uitsaai vanuit die stad Monterrey.
Die Federale Distrik is tans op soek na 'n frekwensie. Daarbenewens het elke staat van die republiek het 'n stelsel van openbare televisie vir hulle stede. Die instelling wat die skedule bepaal van programme wat op televisie uitgesaai word, is die Direktoraat-generaal van Radio, TV en Film.
Bekende Meksikaners [wysig]
- Lila Downs (* 1968), sangeres
- Salma Hayek (* 1966), akteur
- Agustín de Iturbide (1783–1824), keiser
- Frida Kahlo (1907–1954), skilder
- Maksimiliaan I van Meksiko (1832–1867), keiser
- Rafael Marquez (* 1979), sportlui
- Ximena Navarrete (* 1988), mej heelal 2010
- Octavio Paz (1914–1998), skrywer en nobelpryswenner
- Elena Poniatowska (* 1932), skrywer
- Diego Rivera (1886–1957), skilder
- Selena (1971–1995), sangeres
Verwysings [wysig]
- ↑ 1,0 1,1 (es) “CONAPO”. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “INEGI”. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 “Meksiko”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “2013 Human Development Report Statistics”. Human Development Report 2013. United Nations Development Programme: 14 Maart 2013. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “Gini Index”. Wêreldbank. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “About Mexico”. Embajada de Mexico en Estados Unidos (Meksikaanse Ambassade in die Verenigde State), Ministerio de Relaciones Exteriores (Ministerie van Buitelandse Betrekkinge). URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (es) “Die amptelike naam van die land”. Presidensie van Meksiko: 31 Maart 2005. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “Country and Lending Groups”. Wêreldbank. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “Mexico's World Heritage Sites”. Worldheritagesite.org. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “Mexico on the UNESCO World Heritage”. Whc.unesco.org. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters”. Whc.unesco.org. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) “Tourism”. (PDF) URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (es) Constitución federal de los Estados Unidos mexicanos (1824)
- ↑ (es) Constitución Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1857)
- ↑ (es) Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (1917)
- ↑ (en) Grillo, Ioan, "Mexico cracks down on violence", Seattle Post-Intelligencer, 11 Desember 2006. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (es) "Quinto año de gobierno: 60 mil 420 ejecuciones", Semanario Zeta, 12 November 2011. URL besoek op 1 April 2013.
- ↑ (en) Towards a history of events in Chiapas
- ↑ (es) Instituto Nacional de Estadística Geografia e Informática
- ↑ (de) Paul L. Knox, Sallie A. Marston: „Humangeographie“. Spektrum Akademischer Verlag, Berlin 2001. ISBN 3-8274-1109-2. bl. 127.
- ↑ (es) Población total de los municipios a mitad de año, 2005-2030
Bronne [wysig]
- (en) Enrique Krauze (1998). Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996. New York: Harper Perennial. ISBN 0060929170.
- (en) Meyer, Michael C.; William H. Beezley, editors (2000). The Oxford History of Mexico. Oxford University Press. ISBN 0195112288.
- (en) Henry Bamford Parkes (1972). A History of Mexico, 3rd, Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0395084105.
- (en) William H. Prescott (2009). History of the Conquest of Mexico. London/ New York: Continuum. ISBN 9781441146991.
Eksterne skakels [wysig]
- (en) Toerismeïnligting oor Meksiko op Wikivoyage
- (es) Regering van van Meksiko
- (es) Presidentskap van Meksiko
- (es) Senaat van Meksiko
- (es) Kongres van Meksiko
- (es) Verkiesingskommissie van Meksiko
- (es) Nasionale Instituut van Statistiek en Aardrykskunde
- (en) Inligtingsblad oor Meksiko
| Deelstate van Meksiko | |
|---|---|
|
Meksikostad, Federale Distrik |
|
|
|
||
|---|---|---|
| Antigua en Barbuda | Bahamas | Barbados | Belize | Costa Rica | Dominica | Dominikaanse Republiek | El Salvador | Grenada | Guatemala | Haïti | Honduras | Jamaika | Kanada | Kuba | Meksiko | Nicaragua | Panama | St. Kitts en Nevis | St. Lucia | St. Vincent en die Grenadines | Trinidad en Tobago | Verenigde State van Amerika | ||
| Afhanklike gebiede: Denemarke: Groenland | Frankryk: Guadeloupe - Martinique - Saint-Barthélemy - Saint-Martin - Saint-Pierre en Miquelon - Clipperton | Koninkryk der Nederlande: Aruba - Curaçao - Sint Maarten | Nederland: Bonaire - Saba - Sint Eustatius | Verenigde Koninkryk: Anguilla - Bermuda - Britse Maagde-eilande - Kaaimanseilande - Montserrat - Turks- en Caicos-eilande | Verenigde State: Amerikaanse Maagde-eilande - Navassa - Puerto Rico | ||
|
Lande van: Afrika Asië Europa Oseanië Suid-Amerika |
||
Kanada | Meksiko | Verenigde State van Amerika