Meksiko

Estados Unidos Mexicanos
Verenigde Meksikaanse State

Vlag Wapen
Nasionale leuse: geen
Volkslied: Himno Nacional Mexicano
Hoofstad	Meksikostad 19°03′N 99°22′W
Grootste stad	Meksikostad
Amptelike tale	Spaans (de facto)1
Regering President	Republiek Felipe Calderón Hinojosa
Onafhanklikheid Onafhanklikheid Verklaar Bereik Erken	van Spanje 16 September 1810 27 September 1821 28 Desember 1836
Oppervlakte  - Totaal    - Water (%)	1 972 550 km2  (15de) 761 606 myl2 2,5%
Bevolking  - 2010 skatting  - 2010 sensus  - Digtheid	112 322 757 (11de) 112 322 757 57 / km2 (142ste) 142 / myl2
BBP (KKP)  - Totaal  - Per capita	2011 skatting $1 629 triljoen (11de) $15 113 (40ste)
MOI (2011)	0.770 (57ste) — hoog
Geldeenheid	Meksikaanse peso (MXN)
Tydsone  - Somertyd	UCT (UTC-8 tot -6) -- (UTC-7 tot -5)
Internet-TLD	.mx
Skakelkode	+52
1. Nahuatl, Mayathan en 60 ander Indiaanse tale word sedert 2003 as Nasionaale tale erken

Die Verenigde Meksikaanse State (Spaans: Estados Unidos Mexicanos), ook genoem slegs Meksiko of Mexiko (México [ˈmexiko]), is 'n land geleë in Noord-Amerika. Meksiko grens in die Noorde aan die Verenigde State van Amerika, in die Suide en Weste aan die Stille Oseaan, in die Suidooste aan Guatemala, Belize en die Karibiese See en in die Ooste aan die Golf van Meksiko. Die Verenigde Mexikaanse State bevat 'n grondwetlike republikeinse federasie van 31 state en 'n federale distrik, Meksikostad, een van die digsbevolkte stede op aarde.

Meksiko strek oor 'n area van bykans 2 miljoen km² en is die vyfste-grootste land van die Amerikas wat oppervlak betref, en die 14de-grootste land ter wêreld. Met 'n bevolking van bykans 112 miljoen het die land die 11de grootste bevolking ter wêreld, en is benewens die digsbevolkte Spaanssprekende land.

As een van twee Latyns-Amerikaanse lidlande van OESO sedert 1994, ná Chili, is Meksiko 'n gevestigde nuut-geïndustrialiseerde land met bo-middelklas-inkomste. Meksiko is ook 'n lid van NAFTA met Kanada en die Verenigde State, van die Organisasie van Amerikaanse State, van die Groep van Agt + Vyf, van die Groep van 15, van die Groep van 20, van die APEC en van die Latynse Unie.

Geskiedenis

Die Maya-stad Chichén Itzá op Yucatan in Meksiko.

Die Republiek van Meksiko 1825.

Territoriale ontwikkeling van Meksiko van 1821 tot hede.

Topografiese Kaart van Meksiko

Meksiko het 'n lang geskiedenis en met die Asteke en Maya wat tel onder die Amerikaanse hoogkulture van die Middeleeue. Die sentrum van die Asteke was Tenochtitlan op die gebied van die huidige hoofstad Meksikostad en die sentrum van die Maya was Chichén Itzá op die Yucataanse skiereiland. Met die Ontdekking van Amerika deur Christophorus Columbus 1492 het die Europese verowering van die twee kontinente begin. Tussen 1519 en 1521 het Hernán Cortés die Asteke en Maya vernietig, die gebied vir Spanje verower en Nieu-Spanje gestig. Die kolonie was weens sy goud- en silwer-rykdom een van die mees belangrike van Spanje.

Ná die twee voorbeelde Amerikaanse Rewolusie van 1776 en die Franse Rewolusie van 1789 asook die Franse besetting van Spanje het op 16 September 1810 die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog teen die Spaanse heerskappy begin. Op 27 September 1821 het Meksiko onafhanklik geword en die Eerste Meksikaanse Keiserryk (1821-1823) onder Agustín de Iturbide is gestig. Ná die Rewolusie van 1823 word Meksiko 'n Republiek en die Sentraal-Amerikaanse state Belize, Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua en Costa Rica word onafhanklike Republieke. Chiapas is in 1824 geannekseer, gevolg deur Soconusco in 1842 en Yucatan in 1848.

Op 2 Oktober 1835 het die Texaanse Onafhanklikheidsoorlog begin, wat op 21 April 1836 met die onafhanklikheit van die Republiek van Texas geëindig het. Op 25 April 1846 het die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog begin, wat op 2 Februarie 1848 met die anneksasie van Arizona, Kalifornië, Nevada, Utah en dele van Colorado, Wyoming en Kansas deur die VSA geëindig het. Met die Verdrag van Guadalupe Hidalgo het die Rio Grande die huidige grens tussen Meksiko en die VSA geword. Gadsden was in 1853 aan die VSA opgedra.

In 1857 is 'n liberale grondwet vir Meksiko uitreik, wat sekularisme ingevoer het. In 1864 het die Franse intervensie onder keiser Napoléon III van Frankryk begin en die Tweede Meksikaanse Keiserryk (1864-1867) onder die Habsburgse keiser Maximilian I. was gestig. Ná die Franse nederlaag was in 1867 die Tweede Republiek gestig en 1910 het die Meksikaanse Rewolusie begin. In Januarie 1917 het die Duitse Keiserryk tydens die Eerste Wêreldoorlog 'n allianse met Meksiko teen die VSA gesoek, wat 'n oorsaak van die VSA se toetrede tot die oorlog was.

In 1905 is die suidelike Clipperton-eiland beset, wat ná 'n bemiddeling van die Italiaanse koning Viktor Emanuel III in 1931 aan Frankryk oorhandig is.

In die Tweede Wêreldoorlog was Meksiko van 1939 tot 1941 neutraal en het op 22 Mei 1942 oorlog teen Nazi-Duitsland, Italië en Japan verklaar. Op 30 April 1948 is Meksiko 'n stigterslid van die Organisasie van Amerikaanse State.

In die Koue Oorlog het Meksiko danksy handel met die Verenigde State ekonomiese groei ervaar en was die gasheer van die Olimpiese Somerspele 1968, die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986.

Sedert 1990 word die land deur 'n dwelm-oorlog geskud. Op 1 Januarie 1994 word Meksiko 'n lid van NAFTA en die OESO.

Geografie

Satellietbeeld van Meksiko

In die weste lê die skiereiland Neder-Kalifornië in die Stille Oseaan en die Coloradorivier, wat in die Golf van Kalifornië uitmond. Die westelike vasteland word deur die Rotsgebergte gekenmerk. In die noordooste lê die Rio Grande (in Meksiko Río Bravo del Norte) genoem), wat die grens met die VSA vorm en in die oostelike Golf van Meksiko uitmond. Die Yucatan-skiereiland grens in die noorde aan die Golf van Meksiko en in die ooste aan die Karibiese See.

Die elf grootste stede met meer as een miljoen inwoners is Meksikostad, Ecatepec de Morelos, Puebla, Tijuana, Guadalajara, León, Ciudad Juárez, Zapopan, Monterrey, Nezahualcóyotl en Mexicali.

Deelstate

Die 31 deelstate van Meksiko en die federale distrik.

Meksiko is verdeel in 31 state (estados) en een federale distrik (distrito federal).

	Deelstaat	Hoofstad	Opp. (km²)	Inw. (2005)
1	Aguascalientes	Aguascalientes	5 471	1 065 416
2	Baja California	Mexicali	69 921	2 844 469
3	Baja California Sur	La Paz	73 475	512 170
4	Campeche	Campeche	50 812	754 730
5	Chiapas	Tuxtla Gutiérrez	74 211	4 293 459
6	Chihuahua	Chihuahuastad	244 938	3 241 444
7	Coahuila de Zaragoza	Saltillo	149 982	2 495 200
8	Colima	Colima	5 191	567 996
9	Durango	Victoria de Durango	123 181	1 509 117
10	Guanajuato	Guanajuatostad	30 491	4 893 812
11	Guerrero	Chilpancingo de los Bravos	64 281	3 115 202
12	Hidalgo	Pachuca	20 813	2 345 514
13	Jalisco	Guadalajara	80 836	6 752 113
14	Estado de México	Toluca de Lerdo	21 355	14 007 495
15	Michoacán de Ocampo	Morelia	59 928	3 966 073
16	Morelos	Cuernavaca	4 950	1 612 899
17	Nayarit	Tepic	26 979	949 684
18	Nuevo León	Monterrey	64 924	4 199 292
19	Oaxaca	Oaxaca	93 952	3 506 821
20	Puebla	Puebla de Zaragoza	33 902	5 383 133
21	Querétaro de Arteaga	Santiago de Querétaro	11 449	1 598 139
22	Quintana Roo	Chetumal	50 212	1 135 309
23	San Luis Potosí	San Luis Potosístad	63 068	2 410 414
24	Sinaloa	Culiacán	58 328	2 608 442
25	Sonora	Hermosillo	182 052	2 394 861
26	Tabasco	Villahermosa	25 267	1 989 969
27	Tamaulipas	Ciudad Victoria	79 384	3 024 238
28	Tlaxcala	Tlaxcala de Xicoténcatl	4 016	1 068 207
29	Veracruz	Xalapa de Enríquez	71 699	7 110 214
30	Yucatán	Mérida	38 402	1 818 948
31	Zacatecas	Zacatecasstad	73 252	1 367 692
	Federale Distrik		Opp. (km²)	Inw. (2005)
	Distrito Federal (Meksikostad)		1 479	8 720 916

TV-stasies in Meksiko

In Meksiko is daar meer as 500 televisiekanale, waarvan die meeste behoort aan twee private TV-maatskappye met nasionale dekking wat die kykergetalle oorheers: "Televisa" en "TV Azteca". In die Meksikostad metropolitaanse gebied is daar ook "Canal 11, Nasionale Polytechnic Institute", "Channel 22 van die Nasionale Raad vir kultuur en die kunste (CONACULTA)", Project 40 en Chain drie (Kanaal 28, XHTRES-TV). Uit die Verenigde State is daar die amptelike kanale en takke van twee groot kettinggroepe met plaaslike uitbreidings. In Tijuana, Baja California, is daar verskeie Amerikaanse maatskappye wat 'n kanaal in die stad het: Singapore (33), Fox (6), ESPN, onder andere. In die noordooste van Meksiko, die string "Multimedia" dra sy eie ontwikkeling, soos wat baie mense het met die naam "die derde ketting in die land", wat uitsaai vanuit die stad Monterrey. Die Federale Distrik is tans op soek na 'n frekwensie. Daarbenewens het elke staat van die republiek het 'n stelsel van openbare televisie vir hulle stede. Die instelling wat die skedule bepaal van programme wat op televisie uitgesaai word, is die Direktoraat-generaal van Radio, TV en Film.

Bekende Meksikaners

• Salma Hayek, akteur
• Frida Kahlo, skilder
• Octavio Paz, skrywer en nobelpryswenner
• Elena Poniatowska, skrywer
• Diego Rivera, skilder
• Ximena Navarrete, mej heelal 2010

Bronne

• Enrique Krauze (1998). Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996. New York, New York: Harper Perennial. ISBN 0060929170. 
• Meyer, Michael C.; William H. Beezley, editors (2000). The Oxford History of Mexico. Oxford University Press. ISBN 0195112288. 
• Henry Bamford Parkes (1972). A History of Mexico, 3rd, Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0395084105. 

Eksterne skakels

• Presidencia de la República (Spaans)
• Gobierno Mexicano (Spaans)
• Inligtingsblad oor Meksiko
• México guia turista

NAFTA

Kanada | Meksiko | Verenigde State van Amerika