Meksiko

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Estados Unidos Mexicanos
Verenigde Meksikaanse State
Vlag van Meksiko Wapen van Meksiko
Vlag Wapen
Volkslied: Himno Nacional Mexicano
Ligging van Meksiko
Hoofstad Meksikostad

19°26′N 99°08′W

Grootste stad Meksikostad
Amptelike tale Spaans (de facto)1
Regering Federale presidensiële
grondwetlike republiek
Enrique Peña Nieto
Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• Verklaar
• Bereik
• Erken

van Spanje
16 September 1810
27 September 1821
28 Desember 1836
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
1 972 550 km2  (14de)
761 606 myl2
2,5
Bevolking
 - 2012 skatting
 - 2011 sensus
 - Digtheid
 
116 901 761[1] (11de)
115 296 767[2]
57 / km2 (142ste)
142 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2012 skatting

$1 743 miljard[3] (11de)
$15 177[3]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2012 skatting

$1 207 miljard[3] (14de)
$10 514[3]

MOI (2012) Green Arrow Up Darker.svg 0,775[4] (61ste) — hoog
Gini (2008) 48,3[5]hoog
Geldeenheid Peso (MXN)
Tydsone
 - Somertyd
(UTC-6 tot -8)
(UTC-5 tot -7)
Internet-TLD .mx
Skakelkode +52
1. Mayathan, Nahuatl en 65 andere Indiaanse tale word sedert 2003 as nasionale tale erken.

Meksiko of Mexiko (Spaans: [ˈmexiko], Nahuatl: Mēxihco [me:'ʃiʔko]), amptelik die Verenigde Meksikaanse State[6] (Spaans: [7]), is 'n grondwetlike federale presidensiële republiek geleë in Noord-Amerika. Meksiko grens in die noorde aan die Verenigde State van Amerika, in die suide en weste aan die Stille Oseaan, in die suidooste aan Guatemala, Belize en die Karibiese See en in die ooste aan die Golf van Meksiko.

Die Maya-stad Chichén Itzá op die Yucatan-skiereiland.
'n model van die Asteekse hoofstad Tenochtitlan op die gebied van die huidige Meksikostad.

Die Verenigde Meksikaanse State is 'n federale presidensiële grondwetlike republiek met 'n presidensiële stelsel en 'n tweekamerparlement, die Kongres, wat uit die Senaat en die Huis van Afgevaardigdes bestaan. Die hoofstad is Meksikostad, wat nie deel uitmaak van een van die 31 deelstate nie, maar in die federale distrik geleë is.

Meksiko strek oor 'n area van bykans 2 miljoen km² en is die vyfde-grootste land van die Amerikas wat oppervlak betref, en die 14de-grootste land ter wêreld. Met 'n bevolking van bykans 117 miljoen[1] het die land die 11de grootste bevolking ter wêreld, en is benewens die digsbevolkte Spaanssprekende land.

Meksiko het uit die voormalige Vise-Koninkryk Nieu-Spanje ontstaan, wat as gevolg van die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog sy onafhanklikheid van Spanje op 16 September 1810 verklaar en sy grondwet op 4 Oktober 1824 bekragtig het. Die huidige grondwet is tydens die Meksikaanse Rewolusie (1910-1920) op 5 Februarie 1917 aangeneem. Die oppervlakte van Meksiko is gedurende die 19de eeu deur die onafhanklikheid van die Sentraal-Amerikaanse gebiede en oorloë teen die Verenigde State meer as gehalveer.

As een van twee Latyns-Amerikaanse lidlande van die OESO, ná Chili sedert 1994, is Meksiko 'n gevestigde nuut-geïndustrialiseerde land met bo-middelklas-inkomste volgens die Wêreldbank.[8] Meksiko is ook 'n lid van die NAFTA met Kanada en die Verenigde State, van die Organisasie van Amerikaanse State, van die Groep van Vyf, van die Groep van Agt + Vyf, van die Groep van 15, van die Groep van 20, van die APEC en van die Latynse Unie. Meksiko staan bekend as een van die belangrikste toeristebestemmings ter wêreld met stede soos Acapulco de Juárez en Cancún. Die land beheer met 31 UNESCO wêrelderfenisgebiede die meeste in die Amerikas en die vyfde meeste van die wêreld[9][10][11] en is in 2007 met 21,4 miljoen internasionale aankomste per jaar die tiende mees besoekte land ter wêreld.[12]

Inhoud

Etimologie [wysig]

Die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring in 1821.
Afbeelding van Meksiko-Tenochtitlan uit die Codex Mendoza.

Nadat Nieu-Spanje in 1821 sy onafhanklikheid van Spanje gekry het, is besluit, die land ná sy hoofstad Meksikostad, wat in 1524 op die ruïnes van die Asteekse hoofstad Meksiko-Tenochtitlan (Nahuatl: Mēxihco Tenōchtitlan) gestig is, te vernoem. Die naam is afgelei uit die Asteekse taal Nahuatl, maar die oorspronklike betekenis is onbekend.

Mēxihco was die Nahuatl-term vir die hartland van die Ateekse Ryk, die Vallei van Meksiko, sy bevolking, die Mexica en die omliggende gebiede, wat later 'n deel van die land Meksiko geword het. Dit word in die algemeen beskou as 'n toponiem vir die Vallei, wat die primêre ethnonym vir die Asteekse Driebond geword het.

Met die grondwet van 1824 het die land 'n federale republiek met die amptelike name Nación Mexicana (Meksikaanse Nasie) en Estados Unidos Mexicanos (Verenigde Meksikaanse State) geword.[13] In die grondwet van 1857 is die amptelike naam ná República Mexicana (Republiek Meksiko) verkort, maar vir amptelike tekste het steeds die langnaam gebruiklik gebly.[14] Met die huidige grondwet van 1917 is weer die langnaam Verenigde Meksikaanse State ingevoer.[15]

Geskiedenis [wysig]

Vroeë geskiedenis [wysig]

Hoofartikel: Meso-Amerika.
Territoriale ontwikkeling van Meksiko sedert die Onafhanklikheid in 1821.

Die eerste spore van menslike vestigings is in die Vallei van Meksiko gevind en is meer as 23 000 jaar oud. In die vroeë tyd is Mielie en Bone gekweek en omstreeks 7 000 v.C. is eerste nedersettings gestig. 1500 v.C. is die stad Tlatilco gestig, wat eers in die 4de eeu n.C. weer verlaat is.

Komplekse kulture het tussen 900 en 300 v.C. ontstaan en tussen 100 en 900 n.C. het die Meso-Amerikaanse beskawings soos Maya, Olmeke, Tolteke en Asteke ontstaan. Tydens die vroeë post-klassieke tydperk het die Tolteke Sentraal-Meksiko, die Mixteke Oaxaca oorheers en die laagland Maya-gebied het belangrikste sentrums in Chichén Itzá en Mayapán gehad. Omstreeks 1500 het die Asteke die gebied van die huidige Meksiko beheers.

Meksiko het daarmee 'n lang geskiedenis en die Asteke en Maya wat tel onder die Amerikaanse hoogkulture van die Middeleeue in Meso-Amerika. Die sentrum van die Asteke was Tenochtitlan op die gebied van die huidige hoofstad Meksikostad en die sentrum van die Maya was Chichén Itzá op die Yucataanse skiereiland. Die meeste kennis oor die geskiedenis van die Asteke en Maya is deur verskeie codices bekend.

Die Spaanse koloniale bewind [wysig]

Hoofartikel: Nieu-Spanje.
Kaart van Nieu-Spanje in 1819.

Met die Ontdekking van Amerika deur Christophorus Columbus op 12 Oktober 1492 het die Europese verowering van die twee kontinente begin. In die jare 1517 en 1518 het eerste Spaanse ekspedisies onder Francisco Hernández de Córdoba en Juan de Grijalva die Yucataanse skiereiland bereik. Die nuut "ontdekte" beskawings en die oorvloed van goud-voorwerpe het die tierra firme, die vasteland, vir die Spanjaarde interessant gemaak.

Tussen 1519 en 1521 het Hernán Cortés die Asteke met behulp van talle inheemse bondgenote vernietig, die gebied vir Spanje verower en Nieu-Spanje gestig. Gelyktydig het Francisco de Montejo die Yucatan-skiereiland en Pedro de Alvarado Guatemala verower en die laaste Maya-stede vernietig. Die kolonie was weens sy goud- en silwer-rykdom een van die mees belangrike oorsese besittings van Spanje. Oor die volgende drie eeue het die Spanjaarde en hul sendelinge die Rooms-Katolieke Kerk en die Spaanse taal in Meksiko gevestig.

Vanaf Onafhanklikheid tot Rewolusie [wysig]

Die Republiek van Meksiko in 1825.
Agustín de Iturbide het Meksiko tussen 1821 en 1823 as keiser Augustin I regeer.

Ná die voorbeelde van die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring tydens die Amerikaanse Rewolusie op 4 Julie 1776 en die Franse Rewolusie op 14 Julie 1789 het met die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring op 16 September 1810 die Onafhanklikheidsoorlog teen die Spaanse heerskappy begin, terwyl Spanje deur die Franse besetting (1808–1814) onder Napoléon Bonaparte verswak is. Op 27 September 1821 het Meksiko onafhanklik geword en die Eerste Meksikaanse Keiserryk (1821–1823) onder Agustín de Iturbide is gestig, terwyl Spanje tot 1829 probeer het, om Meksiko terug te verower. Net op 28 Desember 1836 het Spanje die onafhanklikheid van Meksiko amptelik erken.

Ná die Rewolusie op 19 Maart 1823 het Meksiko 'n republiek geword, terwyl ook die Sentraal-Amerikaanse lande Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua en Costa Rica hul onafhanklikheid verklaar en op 1 Julie 1823 die Federale Republiek van Sentraal-Amerika gestig het, wat reeds op 31 Mei 1838 weer ontbind is. Chiapas is op 14 September 1824 deur Meksiko geannekseer, gevolg deur Soconusco in 1842 en Sonora op 8 Mei 1854.

Die Republiek van Texas met geëiste gebiede.

In 1835 het die Verenigde State pogings onderneem om Texas en Kalifornië van Meksiko te verkry. Op 2 Oktober 1835 het die Texaanse Onafhanklikheidsoorlog begin, wat op 21 April 1836 met die onafhanklikheid van die Republiek van Texas, wat op 2 Maart 1836 gestig is, geëindig het. Tydens die ‎Koekoorlog vanaf 16 April 1838 tot 9 Maart 1839 het Frankryk om 'n kompensasie vir 'n Franse bakkery, wat deur Meksikaanse beamptes verwoes is, geveg. Ná sentralisering van die regering is op 17 Januarie 1840 die Republiek van die Rio Grande gestig, wat reeds op 6 November 1840 geannekseer is. 'n kort tyd later is op 16 Maart 1841 die Republiek van Yucatán gestig, wat ná begin van die Kastenoorlog deur die inheemse Maya-bevolking in 1847 militêre steun van Meksiko gesoek en ná die toestemming weer aan Meksiko aangesluit het. Net op 22 Januarie 1901 kon Meksiko die hele Yucatan-skiereiland herwin.

Die Meksikaanse sessie van 1848 ná die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog en die Verdrag van Guadalupe Hidalgo.

Op 25 April 1846 het die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog begin, wat op 2 Februarie 1848 met die anneksasie van die Republiek van Kalifornië, die gebied van die huidige Amerikaanse deelstate Arizona, Kalifornië, Nevada, Utah en die dele oos van die Rio Grande-rivier van Colorado, Nieu-Meksiko en Wyoming deur die VSA geëindig het. Met die Verdrag van Guadalupe Hidalgo het die Rio Grande-rivier die huidige grens tussen Meksiko en die VSA geword.

Kaart van die Gadsden-aankoop deur die VSA in 1853.

Gadsden, 'n gebied suid van die Gila-rivier wat vir 'n beplande, maar nie gebou spoorwegverbinding benodig is, is op 30 Desember 1853 vir 10 miljoen VS-dollar (hede $260 miljoen) aan die VSA verkoop. Die gebied maak deel uit van die suidelike huidige VSA-deelstate Arizona en Nieu-Meksiko.

Ferdinand Maximilian Joseph Maria van Oostenryk het Meksiko tussen 1864 en 1867 as keiser Maksimiliaan I regeer.

Tydens die Hervormingsoorlog is op 5 Februarie 1857 'n liberale grondwet vir Meksiko uitgereik wat die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk beperk het, waarteen konserwatiewe kragte gestry het. In die winter 1861/62 het Meksiko in 'n skuldkrisis beland wat tot die besetting van dele van die golfkus deur Frankryk, Spanje en die Verenigde Koninkryk gelei het. Op 1 Desember 1861 het die Franse intervensie onder keiser Napoléon III van Frankryk begin en die Tweede Meksikaanse Keiserryk (1864–1867) met die Oostenrykse aartshertog Maksimiliaan I van Habsburg as keiser is gestig. Die Republikeine onder Benito Juárez het ná Monterrey gevlug. Ná die uitsetting van Franse soldate deur die Verenigde State en die teregstelling van Maksimiliaan I is in 1867 die Tweede Republiek uitgeroep, nadat Benito Juárez op 15 Julie 1867 Meksikostad betree het.

Ligging van die Clipperton-eiland voor die kus van Meksiko.

In 1905 is die suidelike Clipperton-eiland beset, wat ná 'n bemiddeling van die Italiaanse koning Viktor Emanuel III in 1931 aan Frankryk oorhandig en op 12 Junie 1935 amptelik in besit geneem is.

Sedert die Meksikaanse Rewolusie [wysig]

Rebelle-gebiede tydens die Meksikaanse Rewolusie tussen 1916 en 1920.

Die lang diktatuur van Porfirio Diaz het in 1910 tot die Meksikaanse Rewolusie en sy bedanking gelei. Tydens die rewolusie is op 5 Februarie 1917 die huidige liberale grondwet ingevoer. 'n opstand teen antiklerikale bepalings van die grondwet het tot die Cristero-oorlog tussen 1926 en 1929 gelei, maar die bepalings is eers met 'n omvattende grondwetlike hervorming in 1992 afgeskaf.

In Januarie 1917 het die Duitse Keiserryk tydens die Eerste Wêreldoorlog 'n alliansie met Meksiko teen die VSA probeer smee wat een van die oorsake van die VSA se toetrede tot die oorlog en die besetting van die hawestad Veracruz was.

Die Meksikoplein met die Franciskus van Assisi-kerk aan die Donau-rivier in Wene.

Tydens die fascisme in Europa het Meksiko as 'n belangrike land van ballingskap gedien. In die Spaanse Burgeroorlog het die land saam met Frankryk, die Sowjetunie en die Verenigde State die Republikeine teen die Nasionaliste onder Francisco Franco, Italië, Nazi-Duitsland en Portugal ondersteun. Die regering het as die enigste van 17 lede van die Volkebond teen die aansluit van Oostenryk aan Nazi-Duitsland op 19 Maart 1938 protes aangeteken. Meksiko het daarop verwys dat die Duitse optrede 'n bedreiging vir die wêreldvrede sou wees indien dié sy verpligtinge uit die Volkebond nie sou nakom nie en die internasionale reg nie sou respekteer nie. In erkenning van hierdie feit is die naam van die Aartshertog-Karel-plein in Wene op 20 Junie 1956 ná Meksikoplein gewysig.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Meksiko van 1939 tot 1941 onsydig gebly en eers op 22 Mei 1942 oorlog teen Nazi-Duitsland, Italië en Japan verklaar, nadat Duitse duikbote die twee olietanker Potrero del Llano en Faja de Oro vernietig het. Op 30 April 1948 het Meksiko 'n stigterslid van die Organisasie van Amerikaanse State geword.

In die Koue Oorlog het Meksiko danksy sy handelsbetrekkinge met die Verenigde State ekonomiese groei ervaar (Meksikaanse wonder) en as die gasheer van die Olimpiese Somerspele 1968, die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986 opgetree. Op 19 September 1985 is Meksikostad deur 'n aardbewing getref, wat dele van die hoofstad vernietig en meer as 10 000 mense vermoor het.

Uitbreiding van die dwelm-oorlog in Meksiko.

Sedert die 1990's word die land deur 'n dwelm-oorlog geskud, wat amptelik op 11 Desember 2006 met die Operasie Michoacan van die Regering teen die dwelm-kartelle begin het.[16][17] Op 1 Januarie 1994 het Meksiko saam met Kanada en die Verenigde State die NAFTA-vryehandelsone in die lewe geroep, wat op 17 Desember 1992 besluit is. Terselfdertyd het indígenas in die Suid-Meksikaanse deelstaat Chiapas 'n opstand teen die uitwerkings van globalisering en diskriminasie van Indios gekom, wat op 12 Januarie 1994 beëindig, maar nie opgelos is nie.[18] Op 18 Mei 1994 het Meksiko by die OESO aangesluit. In Desember 1994 het die Tequila-krisis begin, nadat die Meksikaanse regering die vaste peso-wisselkoers teenoor die Amerikaanse dollar kon nie byhou nie. Die krisis is deur lenings van die VSA, die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank in 1995 beëindig.

Geografie [wysig]

Topografiese Kaart van Meksiko.
Satellietbeeld van Meksiko.

In die weste is die skiereiland Neder-Kalifornië in die Stille Oseaan en die Coloradorivier geleë, wat in die Golf van Kalifornië uitmond. Die westelike vasteland word deur die Rotsgebergte en die suide deur Reënwoud gekenmerk. In die noordooste is die Rio Grande (in Meksiko Río Bravo del Norte genoem) geleë, wat die grens met die VSA vorm en in die oostelike Golf van Meksiko uitmond. Die Yucatan-skiereiland grens in die noorde aan die Golf van Meksiko en in die ooste aan die Karibiese See.

Die Popocatépetl is die tweede hoogste berg van Meksiko asook die tweede hoogste vulkaan van Noord-Amerika.

Die land is gekenmerk deur die Sierra Madre, wat die Meksikaanse Hoogland in die ooste (Sierra Madre Oriental), suide (Sierra Madre del Sur) en weste (Sierra Madre Occidental) omring. In die suidwestee daarvan is die Landengte van Tehuantepec geleë, tussen die Golf van Campeche in die noorde en die Golf van Tehuantepec in die suide, wat in die ooste aan die Yucatan-skiereiland grens.

Die vulkaan Citlaltépetl of Pico de Orizaba, die hoogste berg van Meksiko.

Die totale lengte van die grenslyn is 4 263 km, daarvan vorm 3 141 km die gemeenskaplike grens met die Verenigde State in die noorde, waarvan 2 008 km die Rio Grande vorm. In die suidooste word Meksiko deur Guatemala (871 km) en Belize (251 km) begrens, waar Meksiko met beide lande die Yucatan-skiereiland deel. Meksiko het 'n kuslyn van 9 330 km, waarvan 7 338 aan die Stille Oseaan en die Golf van Kalifornië, 2 805 km aan die Golf van Meksiko en die Karibiese See geleë is.

Die hoogste berg van die land en asook die hoogste vulkaan van Noord-Amerika is die Citlaltépetl met 'n hoogte van 5 636 m bo seespieël en die langste rivier is die Rio Grande met 'n lengte van 3 034 km.

Deelstate [wysig]

Hoofartikel: Deelstate van Meksiko.

Meksiko bestaan uit 31 deelstate (Estados) en die federale distrik Meksikostad (Distrito Federal).

Die 31 deelstate en die federale distrik
Deelstaat Hoofstad Stigtingsjaar Bevolking[19] Oppervlakte (km2)
Distrito Federal Meksikostad 1824 8 839 361 1 479
Aguascalientes Aguascalientes 1835 1 133 137 5 625
Baja California Mexicali 1952 3 122 408 71 546
Baja California Sur La Paz 1974 558 425 73 943
Campeche Campeche 1857 791 322 57 727
Chiapas Tuxtla Gutiérrez 1824 4 483 886 73 681
Chihuahua Chihuahua 3 376 062 247 487
Coahuila Saltillo 2 615 574 151 445
Colima Colima 1857 597 043 5 627
Durango Victoria de Durango 1824 1 547 597 123 367
Guanajuato Guanajuato 5 033 276 30 621
Guerrero Chilpancingo 1849 3 143 292 63 .794
Hidalgo Pachuca de Soto 1869 2 415 461 20 856
Jalisco Guadalajara 1824 6 989 304 78 630
México Toluca 14 739 060 22 333
Michoacán Morelia 3 971 225 58 667
Morelos Cuernavaca 1869 1 668 343 4 892
Nayarit Tepic 1917 968 257 27 862
Nuevo León Monterrey 1824 4 420 909 64 203
Oaxaca Oaxaca de Juárez 3 551 710 93 343
Puebla Puebla de Zaragoza 5 624 104 34 251
Querétaro Santiago de Querétaro 1 705 267 11 658
Quintana Roo Chetumal 1974 1 290 323 42 535
San Luis Potosí San Luis Potosí 1824 2 479 450 61 165
Sinaloa Culiacán 1831 2 650 499 57 331
Sonora Hermosillo 2 499 263 184 946
Tabasco Villahermosa 1824 2 045 294 24 747
Tamaulipas Ciudad Victoria 3 174 134 80 148
Tlaxcala Tlaxcala 1857 1 127 331 3 997
Veracruz Veracruz 1824 7 270 413 71 856
Yucatán Mérida 1 909 965 39 671
Zacatecas Zacatecas 1 380 633 75 416

Stede [wysig]

'n Uitsig oor Meksikostad met die Popocatépetl in die agtergrond.

Die elf grootste stede met meer as een miljoen inwoners is Meksikostad, Ecatepec de Morelos, Puebla de Zaragoza, Tijuana, Guadalajara, León, Ciudad Juárez, Zapopan, Monterrey, Nezahualcóyotl en Mexicali. Hulle is meestal in die binneland geleë, maar die kusgebiede in teenstelling yl bevolkte is.[20]

Daarbenewens is in Meksiko 'n gaping tussen die sentrum en die periferie, waar Meksikostad duidelik oorheers. Die metropolitaanse gebied beheer 18 persent van die totale bevolking van Meksiko en is in die kruispunt van die Westelike, Oostelike en die Suidelike Sierra Madre in die Vallei van Meksiko naby die sentrum van die land geleë.

Veracruz is die belangrikste hawestad aan die Golf van Meksiko, terwyl Acapulco de Juárez die belangrikste hawestad aan die Stille Oseaan is.

Metropolitaanse gebiede van Meksiko[21]
Nommer Metropolitaanse gebied Deelstaat Bevolking Nommer Metropolitaanse gebied Deelstaat Bevolking Beelde
1 Meksikostad Distrito Federal 8 851 080 12 Culiacán Sinaloa 858 638 Tijuana
Tijuana
Guadalajara
Guadalajara
Zapopan
Zapopan
Monterrey
Monterrey
2 Ecatepec de Morelos México 1 656 107 13 Naucalpan de Juárez México 833 779
3 Tijuana Baja California 1 559 683 14 Mérida Yucatán 830 732
4 Puebla de Zaragoza Puebla 1 539 819 15 Toluca México 819 561
5 Guadalajara Jalisco 1 495 189 16 Chihuahua Chihuahua 819 543
6 León Guanajuato 1 436 480 17 Santiago de Querétaro Querétaro 801 940
7 Ciudad Juárez Chihuahua 1 332 131 18 Aguascalientes Aguascalientes 797 010
8 Zapopan Jalisco 1 243 756 19 Acapulco de Juárez Guerrero 789 971
9 Monterrey Nuevo León 1 135 550 20 Hermosillo Sonora 784 342
10 Nezahualcóyotl México 1 110 565 21 San Luis Potosí San Luis Potosí 772 604
11 Mexicali Baja California 936 826 22 Morelia Michoacán 786 830

Klimaat [wysig]

Meksiko is 'n is in opsigte van sy klimaat 'n veelsydige land, wat aandele het aan subtropiese, berg- en woestynklimaat.

Bioklimatiese landskappe van Meksiko
Selva Lacandona.JPG Tamasopo7.jpg Pantanos de Centla 03.JPG Mulege oasis.jpg
Tropiese reënwoud
Selva Lacandona, Chiapas
Droë bos
Tamasopo, San Luis Potosí
Vleiland
Pantanos de Centla, Tabasco
Oasis
Mulegé, Baja California Sur
Paisaje con nieve.jpg Oaxaca regiones sierra sur.png Sierra Madre.jpg Llanos de Apan.jpg
Taiga
Sierra de Juárez, Baja California
Subtropiese woud
Miahuatlán, Oaxaca
Gematigde woud
Ocoyoacac, México
Subtropiese hoogland
Apan, Hidalgo
Arroyo de Michoacán.jpg Palizada1.jpg Dunas samalayuca.jpg Baja California Desert.jpg
Tropiese hoogland
Cuitzeo del Porvenir, Michoacán
Mangrovenmoerasse
Palizada, Campeche
Woestyne en duine
Samalayuca, Chihuahua
Regenarm woestyn
Cataviñá, Baja California

Flora en fauna [wysig]

Meksiko is een van die 12 lande, wat die sogenaamde "biodiversiteit hotspots" genoem word. Meksiko is die tuiste van 200 000 verskillende spesies, wat 10 - 12% van alle wêreldwye spesie uitmaak. Meksiko hou met 763 bekende reptiele-spesies die meeste, met 448 soogdiere-spesies die tweede meeste en met 290 bekende amfibieë-spesies die vierde meeste in die wêreld. Die flora sluit 26 000 verskillende spesies in. Ongeveer 2 500 spesies is regtens beskerm.

Biodiversiteit van Meksiko
Mexico.Xoloitzcuintle.01.jpg Zalophus californianus - Morro Bay.jpg MountainLion.jpg Axolote.jpg Kaimanfische (Lepisosteus).jpg Aquila chrysaetos Flickr.jpg Wild Turkey.jpg American bison k5680-1 edit.jpg
Xoloitzcuintle Kaliforniese seeleeu
(Zalophus californianus)
Poema
(Puma concolor)
Axolotl
(Ambystoma mexicanum)
Lepisosteus Steenarend
(Aquila chrysaetos)
Kalkoen
(Meleagris gallopavo)
Amerikaanse buffel
(Bison bison)
Chihuahuasmoothcoat.jpg Schwarzbär-Omega Park.jpg Antilocapra americana.jpg Cobra cascavel 280707- 23 04 40s - 49 06 55w REFON (4)a.jpg Mexican wolf lounging.jpg Standing jaguar.jpg Monarch Butterfly Showy Male 3000px.jpg Caretta caretta 060417w2.jpg
Chihuahua Amerikaanse swartbeer
(Ursus americanus)
Gaffelbok
(Antilocapra americana)
Suid-Amerikaanse ratelslang
(Crotalus durissus)
Meksikaanse wolf
(Canis lupus baileyi)
Jaguar
(Panthera onca)
Amerikaanse melkbosvlinder
(Danaus plexippus)
Valse skilpad
(Caretta caretta)
Graywhale MMC.jpg Avocado fruitnfoliage.jpg Poinsettia 2.jpg Figa de moro 01.JPG Singapore Botanic Gardens Cactus Garden 2.jpg Cane cholla, with flower, Albuquerque.JPG RIMG0087.JPG Red eyed tree frog edit2.jpg
Gryswalvis
(Eschrichtius robustus)
Avokado
(Persea americana)
Kersfeesster
(Euphorbia pulcherrima)
Opuntia ficus-indica Echinocactus grusonii Cylindropuntia imbricata Dahlia Roodoogmakikikker
(Agalychnis callidryas)
Pharomachrus mocinno -male.jpg Árbol de Tejocote en Cerro Mesa Ahumada.jpg Taxodium mucronatum 01 by Line1.jpg Kapok tree Honolulu.jpg Pinus ponderosa 9663.JPG Big saguaro.JPG Cirio columnaris, boojum tree.jpg Scarlet Macaw and Blue-and-gold Macaw.jpg
Quetzal
(Pharomachrus mocinno)
Crataegus mexicana Taxodium mucronatum Kapokboom
(Ceiba pentandra)
Geel-denne
(Pinus ponderosa)
Saguaro
(Carnegiea gigantea)
Boojum
(Fouquieria columnaris)
Helderrooi ara
(Ara macao)

Ekonomie [wysig]

Toerismebedryf [wysig]

Belangrike toeristetrekpleisters in Meksiko
Palacio de Bellas Artes.jpg Acapulco Bay 2010.jpg Imagebysafa2.jpg Tulum.jpg Palacio de Gobierno y Plaza de Armas.JPG Ver-Pal Mpal.jpg
Meksikostad
Distrito Federal
Acapulco
Guerrero
Cancún
Quintana Roo
Riviera Maya
Quintana Roo
Guadalajara
Jalisco
Veracruz
Veracruz
Mazatlan valentinos.jpg Cerro del Topo Chico 2.jpg Government Building In Puebla.jpg Puerto vallarta skyline.jpg Cabo San Lucas Los Arcos 2.jpg Leon gto111.jpg
Mazatlán
Sinaloa
Monterrey
Nuevo León
Puebla
Puebla
Puerto Vallarta
Jalisco
Cabo San Lucas
Baja California Sur
León
Guanajuato
TIJ Newcity 2.jpg Gob-palace-mda-dr.JPG Acueducto de Noche y tormenta.jpg Oaxaca centro.jpg CatedralDeMorelia.jpg Basílica de San Juan de los Lagos.jpg
Tijuana
Baja California
Mérida
Yucatán
Santiago de Queretaro
Queretaro
Oaxaca de Juárez
Oaxaca
Morelia
Michoacán
San Juan de los Lagos
Jalisco
Catedral de San Luis Potosi.jpg Nuevo Vallarta 2.JPG Tuxtla05.jpg Zona Hotelera Ixtapa.jpg Toluca y nevado.jpg San cristobal desde guadalupe.JPG
San Luis Potosí
San Luis Potosí
Nuevo Vallarta
Nayarit
Tuxtla Gutierrez
Chiapas
Ixtapa
Guerrero
Toluca de Lerdo
México
San Cristóbal de Las Casas
Chiapas
Isla Navidad.JPG Cozumel Punta Sur View-27527.jpg Ensenada-mexico-night-flag-sm.jpg Bottlenose Dolphin KSC04pd0178.jpg Lapazbajac.jpg Playa carrizalillo.jpg
Manzanillo
Colima
Cozumel
Quintana Roo
Ensenada
Baja California
Huatulco
Oaxaca
La Paz
Baja California Sur
Puerto Escondido
Oaxaca

Mediabedryf [wysig]

Televisie [wysig]

Stasie van TV Azteca in Mérida, Yucatán.

In Meksiko is daar meer as 500 televisiekanale, waarvan die meeste behoort aan twee private TV-maatskappye met nasionale dekking wat die kykergetalle oorheers: "Televisa" en "TV Azteca". In die metropolitaanse gebied van Meksikostad is daar ook "Canal 11, Nasionale Polytechnic Institute", "Channel 22 van die Nasionale Raad vir kultuur en die kunste (CONACULTA)", Project 40 en Chain drie (Kanaal 28, XHTRES-TV).

Stasie van Televisa in Torreón, Coahuila.

Uit die Verenigde State is daar die amptelike kanale en takke van twee groot kettinggroepe met plaaslike uitbreidings. In Tijuana, Baja California, is daar verskeie Amerikaanse maatskappye wat 'n kanaal in die stad het: Singapore (33), Fox (6), ESPN en andere.

In die noordooste van Meksiko, die string "Multimedia" dra sy eie ontwikkeling, soos wat baie mense het met die naam "die derde ketting in die land", wat uitsaai vanuit die stad Monterrey.

Die Federale Distrik is tans op soek na 'n frekwensie. Daarbenewens het elke staat van die republiek het 'n stelsel van openbare televisie vir hulle stede. Die instelling wat die skedule bepaal van programme wat op televisie uitgesaai word, is die Direktoraat-generaal van Radio, TV en Film.

Bekende Meksikaners [wysig]

Salma Hayek in Cannes (2005).

Verwysings [wysig]

  1. 1,0 1,1 (es) CONAPO”. URL besoek op 1 April 2013.
  2. (en) INEGI”. URL besoek op 1 April 2013.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Meksiko”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 1 April 2013.
  4. (en) 2013 Human Development Report Statistics”. Human Development Report 2013. United Nations Development Programme: 14 Maart 2013. URL besoek op 1 April 2013.
  5. (en) Gini Index”. Wêreldbank. URL besoek op 1 April 2013.
  6. (en) About Mexico”. Embajada de Mexico en Estados Unidos (Meksikaanse Ambassade in die Verenigde State), Ministerio de Relaciones Exteriores (Ministerie van Buitelandse Betrekkinge). URL besoek op 1 April 2013.
  7. (es) Die amptelike naam van die land”. Presidensie van Meksiko: 31 Maart 2005. URL besoek op 1 April 2013.
  8. (en) Country and Lending Groups”. Wêreldbank. URL besoek op 1 April 2013.
  9. (en) Mexico's World Heritage Sites”. Worldheritagesite.org. URL besoek op 1 April 2013.
  10. (en) Mexico on the UNESCO World Heritage”. Whc.unesco.org. URL besoek op 1 April 2013.
  11. (en) Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters”. Whc.unesco.org. URL besoek op 1 April 2013.
  12. (en) Tourism”. (PDF) URL besoek op 1 April 2013.
  13. (es) Constitución federal de los Estados Unidos mexicanos (1824)
  14. (es) Constitución Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1857)
  15. (es) Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (1917)
  16. (en) Grillo, Ioan, "Mexico cracks down on violence", Seattle Post-Intelligencer, 11 Desember 2006. URL besoek op 1 April 2013.
  17. (es) "Quinto año de gobierno: 60 mil 420 ejecuciones", Semanario Zeta, 12 November 2011. URL besoek op 1 April 2013.
  18. (en) Towards a history of events in Chiapas
  19. (es) Instituto Nacional de Estadística Geografia e Informática
  20. (de) Paul L. Knox, Sallie A. Marston: „Humangeographie“. Spektrum Akademischer Verlag, Berlin 2001. ISBN 3-8274-1109-2. bl. 127.
  21. (es) Población total de los municipios a mitad de año, 2005-2030

Bronne [wysig]

  • (en) Enrique Krauze (1998). Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996. New York: Harper Perennial. ISBN 0060929170. 
  • (en) Meyer, Michael C.; William H. Beezley, editors (2000). The Oxford History of Mexico. Oxford University Press. ISBN 0195112288. 
  • (en) Henry Bamford Parkes (1972). A History of Mexico, 3rd, Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0395084105. 
  • (en) William H. Prescott (2009). History of the Conquest of Mexico. London/ New York: Continuum. ISBN 9781441146991. 

Eksterne skakels [wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Meksiko (kategorie)


Deelstate van Meksiko Flag of Mexico.svg

Meksikostad, Federale Distrik
Aguascalientes · Baja California · Baja California Sur · Campeche · Chiapas · Chihuahua · Coahuila · Colima · Durango · Guanajuato · Guerrero · Hidalgo · Jalisco · México · Michoacán · Morelos · Nayarit · Nuevo León · Oaxaca · Puebla · Querétaro · Quintana Roo · San Luis Potosí · Sinaloa · Sonora · Tabasco · Tamaulipas · Tlaxcala · Veracruz · Yucatán · Zacatecas


 
Lande in Noord-Amerika
Antigua en Barbuda | Bahamas | Barbados | Belize | Costa Rica | Dominica | Dominikaanse Republiek | El Salvador | Grenada | Guatemala | Haïti | Honduras | Jamaika | Kanada | Kuba | Meksiko | Nicaragua | Panama | St. Kitts en Nevis | St. Lucia | St. Vincent en die Grenadines | Trinidad en Tobago | Verenigde State van Amerika
Afhanklike gebiede: Denemarke: Groenland | Frankryk: Guadeloupe - Martinique - Saint-Barthélemy - Saint-Martin - Saint-Pierre en Miquelon - Clipperton | Koninkryk der Nederlande: Aruba - Curaçao - Sint Maarten | Nederland: Bonaire - Saba - Sint Eustatius | Verenigde Koninkryk: Anguilla - Bermuda - Britse Maagde-eilande - Kaaimanseilande - Montserrat - Turks- en Caicos-eilande | Verenigde State: Amerikaanse Maagde-eilande - Navassa - Puerto Rico

Lande van: Afrika Asië Europa Oseanië Suid-Amerika