New York (deelstaat)

State of New York

Vlag van New York Seël van New York
Bynaam: The Empire State
Ander VSA-deelstate
Hoofstad	Albany
Grootste stad	New York Stad
Goewerneur	Andrew Cuomo (D)
Amptelike tale	Geen
Tale	Engels, Spaans (13,61%), Sjinese tale (2,04%), Italiaans (1,65%), Russies (1,23%)
Oppervlakte	141 299 km² (27ste)
- Land	122 409 km²
- Water	18 795 km² (13,3%)
Bevolking (2010)
- Bevolking	19 378 102 (3de)
- Bev.digtheid	137,1 /km² (6de)
Toelating tot die Unie
- Datum	26 Julie 1788
- Rangorde	11de
Tydsone	UTC -5 / Somertyd -4
Breedtegraad	40°30'N tot 45°1'N
Lengtegraad	71°51'W tot 79°46'W
Wydte	455 km
Lengte	530 km
Hoogte
- Hoogste punt	1 629 m
- Gem. hoogte	305 m
- Laagste punt	29 m
Afkortings
- VSA-poskantoor	NY
- ISO 3166-2	US-NY
Webwerf	www.ny.gov

Hudson Rivier, New York Staat

Vryheidsbeeld in New York Stad

New York [n(j)uː jɔːɹk] is 'n deelstaat in die Mid-Atlantiese en noordoostelike streek van die Verenigde State van Amerika met 'n oppervlakte van 141 299 vierkante kilometer en 'n bevolking van sowat 19 miljoen mense, die derde grootste van alle Amerikaanse deelstate ná Kalifornië en Texas. New York grens in die noorde en noordweste aan die Kanadese provinsies Quebec en Ontario, in die ooste aan Vermont, Massachusetts en Connecticut, en in die suide en suidweste aan New Jersey en Pennsilvanië. New York het daarnaas 'n watergrens met Rhode Island.

New York Stad, amptelik die City of New York, is die grootste stad van die deelstaat en die Verenigde State en staan bekend as die poort na die Verenigde State waar miljoene immigrante voet aan wal gesit het, en as 'n beduidende finansiële, kulturele, vervoer- en nywerheidsentrum. Dit is vernoem na die 17de eeuse hertog van York en latere koning James II en VII van Engeland en Skotland.

Na die gebiede buite die stadsgrens van New York word in Engels gewoonlik as Upstate New York verwys. Die beduidendste stede van Upstate New York naas die administratiewe hoofstad Albany is Buffalo, Rochester, Syracuse, Schenectady en Utica.

Die gebied is in die vroeë 17de eeu - die tydperk toe die eerste Nederlanders en Franse die streek begin verken het - deur Indiaanse stamme soos Algonkin, Irokese en Lenape bewoon. Die eerste Europeër, wat in 1609 amptelik aanspraak op die gebied gemaak het, was Henry Hudson, en in 1614 het die eerste Nederlandse forts in Fort Orange naby die huidige administratiewe hoofstad Albany ontstaan. Die eerste Nederlandse nedersettings is in 1624 in Albany en Manhattan gestig. Veertig jaar later het die Britte die gebied geannekseer.

Tydens die Amerikaanse Rewolusie het sowat 'n derde van die slagte van die Rewolusionêre Oorlog tussen Amerikaners en Britte in New York plaasgevind wat op 9 Julie 1776 onafhanklik geword en in 1777 sy eerste grondwet opgestel het. Die deelstaat het op 26 Julie 1788 die grondwet van die Verenigde State van Amerika geratifiseer om as elfde staat tot die Unie toe te tree.

New York dra die amptelike bynaam Empire State wat vermoedelik op George Washington, die eerste president van die VSA, teruggaan. Tydens 'n reis deur die deelstaat was hy beïndruk deur die gebied se ekonomiese mag en welvaart.