Nicolaas Johannes Brümmer
Prof. Nicolaas Johannes Brümmer (distrik Dordrecht, 27 Julie 1866 - Stellenbosch, 13 Mei 1947) was 'n Afrikaanse skrywer, NG predikant en hoogleraar aan die Kweekskool op Stellenbosch.
Inhoud |
[wysig] Herkoms en opleiding
Brümmer was die agterkleinseun van Johann Wiggert Brümmer uit die dorp Meslage, Hannover, Duitsland. In 1785 tree Johann Brümmer in diens van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie en gaan na Oos-Indië waar hy vyf jaar deurbring. In 1792 kom hy na die Kaap en dien daar 'n tyd lank as artilleris. Toe het hy burger geword en hom op Graaff-Reinet gaan vestig waar hy in 1828 oorlede is.
Nicolaas Brümmer is in 1866 op die plaas Prospect in die distrik Dordrecht gebore, maar ontvang sy skoolopleiding op Barkly-Oos by mnr. C.J.N. Visser, wat later die leier geword het van die uitgeweke Boere in Argentinië. Barkly-Oos is eers in 1874 aangelê nadat die NG gemeente Barkly-Oos die vorige jaar deels van die NG gemeente Dordrecht en deels van die NG gemeente Lady Grey afgestig is. Mnr. Visser se skool was die eerste wat Brümmer besoek het en toe was hy al sestien jaar oud. Hy vorder egter fluks, sodat sowel die predikant as onderwyser by sy vader aangedring het om hom na Stellenbosch te stuur. Dit gebeur in 1885 toe hy daar die Gimnasium besoek het. Hy lê sy matrikulasie-intermediêre en B.A.-eksamens met lof af en was die eerste in die Unie in laasgenoemde eksamen. Daarna was hy vier jaar lank student aan die Teologiese Kweekskool en het hy terselfdertyd die M.A.-eksamen in die wysbegeerte en staathuishoudkunde afgelê. In 1894 is hy na Edinburgh in Skotland en deurloop die kursus vir D.Phil. Daarna is hy na Leipzig, Duitsland, waar hy al sy aandag aan eksperimentele sielkunde onder professor Wundt wy.
[wysig] Predikant
Hierna word hy as predikant na Suid-Afrika beroep en omdat daarop aangedring is dat hy dadelik moes kom, het hy die doktorsgraad laat vaar en gaan arbei in die uitgestrekte gemeente Jansenville, destyds bekend om sy groot getal armblankes. Hy werk drie jaar lank ywerig aan die opheffing van die armes en stig ook skole. Op Jansenville trou hy met mej. Stegmann, wat vir hom 'n groot steun in sy maatskaplike opheffingswerk was.
In 1899 vertrek ds. Brümmer na die NG gemeente Drieankerbaai in Kaapstad. Hier sou hy twaalf jaar lank arbei. Hy neem ywerig deel aan allerlei stedelike, kerklike en filantropiese ondernemings. Hy was byvoorbeeld lid van die Raad van die Universiteit van Kaapstad, eksaminator van die Taalbondeksamen en Skriba van die Kaapse Ring.
[wysig] Hoogleraar
In Januarie 1911 word ds. Brümmer aangestel as professor in filosofie aan die Stellenbosse Victoria-kollege. Voor die stigting van die Universiteit van Stellenbosch was hy een van die eerste voorsitters van die Senaat. Aan die stigting van die universiteit het hy 'n baie groot aandeel gehad.
[wysig] Taalstryder
In die dae toe die predikante en die Kerk onverskillig gestaan het teenoor Afrikaans was ds. Brümmer een van die weinige leraars wat hom vir die erkenning van Afrikaans beywer het. Hy het saam met ad. J.H.H. de Waal en 'n paar ander persone in Kaapstad die Afrikaans Taalvereniging opgerig en was een keer die liggaam se voorsitter. Later het hy gedien as lid van die ATV-kommissie wat die spelreëls moes opstel. Hy was ook in 1909 medestigter van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns, die latere Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en lid van die kommissie wat die ontwerpstatute moes opstel. Jare lank was hy lid van die Akademieraad.
Prof. Brümmer het baie lank die joernalistiek beoefen. Van 1914 tot 1950 was hy redakteur van die maandblad De Goede Hoop as opvolger van adv. J.H.H. de Waal. Hy het elke maand tot 'n groot gehoor gespreek. Ná sy aftrede as professor in 1940 het hy ruim bygedra tot verskeie Afrikaanse tydskrifte.
In 1930 is sy eerste eggenote, wat 'n dogter en 'n seun gehad het, oorlede. In 1932 trou hy met mej. Hester Marais, 'n dogter van prof. Marais van Stellenbosch. Uit die huwelik is 'n seun gebore.
[wysig] Skryfwerk
Brümmer het verskeie boeke geskryf, waaronder Spoken, Eerbied, Die Spraaksame Ossewa (1922), Die Unie-burger (1924), en 'n groot aantal brosjures, soos Die Afrikaanse Nasie (1908) en De Afrikaner en Onzedelikheid.
[wysig] Bronne
- Nienaber, P.J. 1949. Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel
