Oopbronkode

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Oopbron)
Spring na: navigasie, soek
Kenteken van die Open Source Initiative

Open source [ˈoʊpən sɔːɹs] (Engels), in Afrikaans Oopbronkode, verwys na 'n versameling van sagtewarelisensies waardeur sagteware se bronkode in die openbaar toeganklik gemaak kan word, met die veronderstelling dat dit die verdere ontwikkeling en bevordering van hierdie sagteware sal bewerkstellig.

Oopbronsagteware (Engels: Open source software) staan onder een van die Open Source Initiative (OSI) se erkende lisensies. Hierdie organisasie is bemoeid met die assessering van sagteware volgens die kriteria van die Open Source Definition, wat met die beskikbaarheid van die bronkode te doen het. Hierdie kriteria het verskeie ooreenkomste met die definisie van vrye sagteware.

Geskiedenis[wysig]

Beïnvloed deur die in 1997 gepubliseerde opstel Die katedraal en die basaar van Eric Steven Raymond, besluit Netscape in die jaar 1998 om in die lig van Microsoft se dominansie in die webblaaiermark die bronkode van die nie meer ekonomies haalbare Netscape Navigator webblaaier vry te stel. Uit hierdie vrygemaakte bronkode ontstaan later die Mozilla projek en die populêre Firefox webblaaier.

Kort daarna bevind Raymond, Bruce Perens 'n IT-spesialis, en Tim O'Reilly, die stigter van O'Reilly uitgewers, dat die vry-sagteware gemeenskap beter bemarking benodig. Om vry-sagteware as besigheidsvriendelik en minder ideologies belas toon te stel, word dan besluit om 'n nuwe bemarkingsterm vir vrye sagteware daar te stel. Die begrip Open Source word van daar af algemeen in bemarkingsinisiatiewe benut en was ook die naamgewer vir die deur Raymond, Perens en O'Reilly gestigte Open Source Initiative (OSI). Dié stiging skep oopbronkodelisensies wat aan die behoeftes van die Open-source omgewing en sy sal filosofie voldoen, maar wat ook vir besighede van belang sal wees. Een van die bekendste lisensies wat hierdeur onststaan het, is die Mozilla Public License.

Definisie van die Open Source Initiative[wysig]

Die Open Source Initiative wend die term Open Source aan op sagteware wie se lisensies aan die volgende drie karakteraanduiende kenmerke voldoen:

  • Die sagteware word beskikbaar gestel in 'n mens-leesbare en verstaanbare vorm: Prakties beteken dit dat die kode in die vorm van 'n sogenaamde hoeëre programmeringstaal beskikbaar gestel word. Voordat die program deur 'n rekenaar uitgevoer kan word, moet dié bronkode normalewyse deur middel van 'n sogenaamde kompileerder (Engels: Compiler) in 'n binêre vorm omgeskakel word. Binêre programkode is vir mense in 'n semantiese sin onleesbaar.
  • Die sagteware mag gekopiëer, uitgeberei en benut word: Vir oopbronsagteware is daar geen gebruiksbeperkings nie. Nie die aantal gebruikers of die aantal installasies word voorgeskryf nie. Met die duplisering en uitbreiding van oopbronsagteware is daar ook geen betalingsverpligtinge aan die lisensie-uitreiker verbonde nie.
  • Die sagteware mag verander word en die veranderde weergawe versprei word: Deur middel van die oopgemaakte bronkode is veranderinge vir iedereen moontlik. Verspreiding van hierdie veranderde weergawe van die sagteware moet sonder enige lisensiekostes moontlik wees. Oopbronsagteware is op die aktiewe deelname van die gebruiker en ontwikkelaar aangewese. Die bronkode kan dus as gebruik word as leermiddel, of om aan die ontwikkeling en verbetering daarvan deel te neem.

Hierdie eienskappe word gedetailleerd in die Open Source Definition (OSD) van die Open Source Initiative vasgelê.

Probleme met die terme Vrye sagteware en Open source[wysig]

Op die oog af is daar nie juis veel tussen die definisie van Open source (Afrikaans: oopbronkode) en dié van Free software (Afrikaans: vrye sagteware) te onderskei nie. Die begrip Open source skyn deur egter die klem op die superioriteit van die ontwikkelingsproses te lê, (sien The cathedral and the bazaar deur Eric Steven Raymond) eerder die ontwikkelaarsperspektief te beklemtoon, terwyl Vrye sagteware die nut vir die gebruiker en breër gemeenskap beklemtoon. Beide begrippe kan egter onderskeidelike assosiasies opwek, die nie met die oorspronklike bedoelings ooreenstem nie.

Die besluit om die tegniese term Open source te vestig, soos voorgestel deur Christine Peterson van die Foresight Institute, is deels gegrond op die moontlike waninterpretasie van die woord 'vry'. Die probleem lê daarin dat die Engelse term free beide gratis en vryheid beteken. Die Free Software Foundation' (FSF) gebruik die woord in die sin van vryheid [1] ("Free as in speech, not as in beer" - Vrye soos in spraak, nie bier nie), tog word dit gereeld verkeert met gratis geassosiëer. Terselfdertyd wek die term Open source nie die automatiese assosiasie met die GPL (Engels: GNU-GPL) nie. Die GPL is saamgestel deur Richard Stallman, wie ook die vrye sagteware beweging begin het [www.fsf.org/about/leadership.html], en word as gevolg van sy virale natuur (Sagteware wat GPL gelisensiëerde kode bevat, moet ook onder die GPL vrygestel word) deur sommige as een van die minder besigheidsvriendelike lisensies beskou. [2]

Met die bekendstelling van die begrip word egter gekritiseer dat dit nog meer verwarring veroorsaak. Volgens Stallman, verwys dit na die bekombaarheid van die bronkode, maar sê egter niks oor die vryheid om die kode te verander en herversprei nie. [3] So dui byvoorbeeld die PGP Corporation die huidige weergawe van hul kriptografie program Pretty Good Privacy (PGP) as Open source aan, aangesien die bronkode beskou kan word. Die verspreiding of verandering van hierdie kode is egter verbode, wat beteken dat die program nie onder die werklike definisie van Open source val nie. As gevolg hiervan het vrysagteware entoesiaste 'n vrye weergawe genaamd GNU Privacy Guard onder die GPL lisensie geskep.

Die Vrye Sagteware Stigting (FSF, Engels: Free Software Foundation) en insbesondere Richard Stallman, kritiseer die Open Source beweging, in dat hulle die sosiaaletiese aspekte rondom sagteware ignoreer en slegs op die tegniese en ekonomiese vrae konsentreer. So word luidens Stallman die kernidee van Vrye sagteware afgeskeep. [4] Dié kernidee is naamliks dat die gebruikers van sagteware se essensiële vryhede gewaarborg moet word, en dat hierdie vryhede noodsaaklik en goed is vir die moderne samelewing in die algemeen. Dit is hierdie beklemtoning van die persoonlike, sowel as die brëer sosiale voordele van vrye sagteware, wat volgens Stallman 'n morele en etiese dimensie aan die Vrye Sagteware beweging verleen, maar wat nie in die Open source gemeenskap te vinde is nie. Die term 'Vrye Sagteware' word hoofsaaklik uitsluitlik in verbinding met die lisensies van die FSF (GNU-GPL, GNU LGPL en GNU-Lisensie vir vrye dokumentasie) gebruik. Hierdie lisensies is wel volgens die opvattings van die OSI vry, maar het egter die strenger vereiste dat verspreide afgeleide werke die selfde vryhede moet bewaar.

So alhoewel die terme Vrye Sagteware en Open source (Afrikaans: Oopbronkode) sinoniem aangewend word, verteenwoordig elk 'n onderskeidende interpretasie en wêreldbeeld. Die meeste mense en organisasies, die na die term Vrye Sagteware verwys, sien 'n lisensie as onvry, indien dit enige beperkinge bevat met betrekking tot 'n begrensing van die verkoopsprys, die verpligting om verandering the openbaar of die bepaling dat elke modifikasie van die sagteware aan die oorspronklike outeur gestuur moet word. Die Open Source Initiative daareenteen aanvaar wel sulke lisensies as oopbronkode (Engels: Open source). Hierdie stand van sake is onder andere problematies omdat sagteware onder hierdie lisensies glad nie of slegs onder streng beperkinge in andere Vrye sagteware projekte aangewend kan word.

Om die benamingskonflik tussen vrye sagteware en oopbronkode (Engels: Open source) te vermy, word deesdae gereeld die afkortings FOSS (Engels: Free/libre open source software) en FOSS (Engels: Free open source software) aangewend.

Motivering[wysig]

Die aanwending en ontwikkeling van oopbronkode en oopbronsagteware word deur beide individue en organisasies gedryf. Verskillende motiverings kan aangevoer word vir die gebruik van oopbronkode, met kostebesparing een van die gewildste redes.

  • Aan die ontwikkeling van 'n oopbronkode program kan byna enige aantal mense en firmas deelneem. Die koste en moeite vir die ontwikkeling van 'n program word gedeel en enige persoon kan van die arbeid van andere profiteer. Vir 'n besigheid kan dit finansiëel lonend wees om aan 'n oopbronsagteware projek deel te neem, in plaas daarvan om dit as geheel self te ontwikkel of as klaargemaakte produk te koop.
  • Die gebruiker van oopbronsagteware is nooit aan slegs 'n enkele vervaardiger afhanklik of gebonde nie. Wil die gebruiker graag die program uitbrei of verbeter, kan hy dit (met die nodige tegniese kennis) self doen of iemand vra of aan stel om dit te doen. In die geval van geslote (sogenaamde proprietary) sagteware is dit nie moontlik nie en kan veranderinge of verbeteringe slegs van die enkele vervaardiger aangevra word.
  • Die gebruik van oopbronsagteware is aan geen of slegs weinige voorwaardes gekoppel. Die sagteware mag deur enige aantal gebruikers en vir enige aantal doelwitte gebruik word. Geen lisensiekostes word gehef om 'n kopie van die sagteware te maak nie.
  • Oopbronsagteware stel die inspeksie van die bronkode en die administrasie van verskillende weergawes in staat. Sodoende kan enige iemand, byvoorbeeld deur gebruik te maak van sekere webwerwe soos Ohloh, deur middel van statiese bronkode analise die sagtewarekwaliteit sowel as die aantal programmeerders en hul veranderinge analiseer en daaruit die instandhoudingsvermoë en volwassenheid van die sagteware te ontsluit.

Andere Definisies[wysig]

Gebruik van die term open source (Afrikaans: oopbronkode) word nie net uitsluitlik tot sagteware beperk nie, maar word soms ook uitgebrei om na kennis en informasie te verwys. Voorbeelde daarvoor is Opencola en Wikipedia. In hierdie opset word ook na Ope-inhoud of vrye inhoud verwys.

Die idee word ook aangewend in verskeie ontwikkelingsprojekte, waar daar soms na Open hardware (Afrikaans: oophardeware) verwys word. Hier word nie verwys na die vrye toegang tot hardeware nie, maar na die vrye toegang tot alle nodige informasie oor hoe om die hardeware te bou.

Sien ook[wysig]

Eksterne skakels[wysig]

Verwysings[wysig]

  1. [1] Definisie van die GPL
  2. [2] Microsoft en die GPL
  3. [3] Stallman se opstel oor die term open source
  4. [4] Stallman se opstel oor die term open source
Hierdie artikel is deels vertaal vanuit die Duitse Wikipedia-artikel, [5].