Paardekraal Monument

Die Paardekraal Monument in 1891.

Paardekraal Monument is 'n monument geleë in Paardekraalstraat in Krugersdorp. Die monument het ontstaan as 'n stapel klippe wat gepak is as deel van 'n versetaksie teen Britse oorheersing. Die monument is deur die Heer Wierda ontwerp en deur WY Veitsch gebou. Dit is in November 1890 voltooi.

Agtergrond

Hoofartikel: Paardekraal-volksvergadering.

Op 12 April 1877 annekseer Sir Shepstone die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) namens Engeland sonder dat 'n enkele skoot geskiet is. Die anneksasie was 'n direkte gevolg van die ontdekking van goud in die ZAR, goud wat Engeland vir hulleself wou toe-eien. Die gebeure word gevolg deur 'n periode van geleidelike verset deur die burgers van die ZAR en verskeie afvaardigings word onder leiding van Adjunk-President Paul Kruger na Engeland gestuur. Nadat hierdie afvaardigings en ander onderhandelings met Engeland misluk het, word die burgers vir 'n vergadering na Paardekraal op 8 Desember 1880 opgeroep.

Tydens hierdie vergadering, besluit die sowat 6000 burgers, dat die tyd aangebreek het om iets daadwerkliks te doen. Op 'n voorstel van Paul Kruger het die burgers 'n klip stapel gepak op die plek waar die monument vandag staan. Op hierdie stadium is die Paardekraalgelofte ook afgelê.

Hierdie vergadering het die Slag van Majuba tot gevolg gehad en die herstel van vryheid van die ZAR op 27 Februarie 1881. Van 13 tot 16 Desember 1881, hou 'n dankbare volk 'n reuse fees op die terrein en ook die eerste staatsfees in 1886 is daar gevier.

Oprigting en verrigtinge

In 1889 is die heer JC Human, wat die landdros in Krugersdorp was, na pres. Paul Kruger om toestemming te vra om 'n monument op die terrein te bou. In 1890 besluit die regering om die monument op Paardekraal te bou oor die klipstapel. Die Heer Wierda, was die argitek en die boumeester WY Veitsch het in April 1890 met die bou van die Monument begin en is voltooi in November van 1890.

In Desember 1891 is 'n huldigingsfees op Paardekraal gehou, waartydens pres. Paul Kruger die monument onthul het. Dit was ook die eerste volksfees waar die Gelofte van 1838 weer herdenk is.

Tydens die ABO, in opdrag van lord Roberts (gedurende Junie 1901), is die klipstapel onder die monument verwyder en onder die treinbrug by Vereeniging in die Vaalrivier gegooi.

In 1916 is 'n groot volksfees op Paardekraal gehou onder leiding van Generaal Louis Botha. In die jare daarna het die Feeskommissie steeds voortgegaan om jaarliks ’n Geloftefees te reël, alhoewel dit beperk was tot die plaaslike omgewing. In 1946 is weer ’n begin gemaak met vyfjaarlikse feeste, wat goed bygewoon is.

Met die herdenking van die Anglo-Boere Oorlog gedurende Oktober 1999 tot 31 Mei 2002, het die Volkskomitee vir die Herdenking van die Tweede Vryheidsoorlog al die geloftefees-komitees in die land, wat hulle gebonde gevoel het aan die geloftes van 1838 en 1880, genooi om ’n gedenksteen tydens Geloftedag op 16 Desember 2002 aan die Paardekraal Feeskommissie te oorhandig om in 'n gedenkmuur ingebou te word. Die gedenkmuur, as mees onlangse toevoeging in 2001, is opgerig om die opkomende geslag te herinner aan die leuse: "Ons sal handhaaf, ons sal opbou".