Port Elizabeth
| Port Elizabeth iBhayi (xh) |
|
 |
|
| Bynaam: PE, Die Baai | |
| Slagspreuk: Die vriendelike stad | |
.svg)  Port Elizabeth
|
|
| Koördinate: | |
|---|---|
| Land |  Suid-Afrika |
| Provinsie | Oos-Kaap |
| Metropolitaanse Munisipaliteit | Nelson Mandelabaai |
| Stigting | 1814-1821 |
| Oppervlak | |
| - Stad | 335,30 km² (129,5 vk m) |
| Bevolking (2001)[1] | |
| - Stad | 237 500 |
| - Digtheid | 708,32/km² (1 834,5/myl2) |
| Tydsone | SAST (UTC+2) |
| Commons | Port Elizabeth |
| Webwerf: www.nelsonmandelabay.gov.za | |
Port Elizabeth (Zoeloe: Bhayi, Xhosa: iBhayi), wat in die plaaslike Afrikaanse streektaal dikwels ook "Die Baai" of net "PE" genoem word, is 'n hawestad in die Oos-Kaapprovinsie, Suid-Afrika. Die stad aan die Algoabaai met sy 237 500 inwoners (2001) is die grootste in die Oos-Kaapprovinsie, en het met die Universiteit van Port Elizabeth dekades lank oor die enigste tweetalige universiteit in die land beskik.
Port Elizabeth is vernoem na Elizabeth Donkin, die eggenote van die Kaapse goewerneur en stigter van Port Elizabeth, Sir Rufane Donkin. Sy is in 1818 in Indië oorlede. 'n Steenpiramide in die stedelike park Donkin Reserve herinner aan Elizabeth Donkin.
Port Elizabeth strek oor sestien kilometer langs die Indiese Oseaan, en sy lang wit strande soos King's Beach, Humewood, Hobie en Pollock, waarvan sommige in die binnestad lê, maak van die stad 'n gewilde toeristebestemming. Humewoodstrand is as 'n Blouvlagstrand gesertifiseer.
In 2001 het Port Elizabeth saam met Uitenhage, Despatch en ander stede en gebiede in die omgewing deel geword van die Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit met 'n geskatte 1 112 768 inwoners in 2008.
Inhoud |
[wysig] Geskiedenis
Die Portugese seevaarder Bartolomeus Dias het in 1488 naby die huidige Port Elizabeth voet aan wal gesit en 'n kruis opgerig.
Voor 1820 was daar net 'n voorpos en vanaf 1799 'n fort in die gebied. Ná die immigrasie van die 1820-Setlaars het die nedersetting geleidelik begin groei en tot 'n beduidende handelsentrum in die Oos-Kaap ontwikkel. Vandag is Port Elizabeth die sentrum van die Suid-Afrikaanse motornywerheid en tegelykertyd 'n gewilde vakansiebestemming.
[wysig] Ekonomie
Alhoewel die plaaslike produksiesyfers beskeie is in vergelyking met oorsese lande, dra Port Elizabeth die trotse bynaam "Detroit van Suid-Afrika". In Port Elizabeth en die voorstad Uitenhage het vervaardigers soos General Motors, Volkswagen, Ford, Continental Tires en baie ander nywerhede vir die plaaslike Suid-Afrikaanse mark opgerig. Die motorbedryf stimuleer ook die vestiging van ander ondernemings, wat hoofsaaklik komponente vir motors vervaardig.
[wysig] Infrastruktuur
Die lughawe van die stad bied verbindings na ander nasionale bestemmings. Die N2 nasionale pad verbind die stad met Oos-London en Kaapstad via George. Die stad is ook verbind met 'n geëlektrifiseerde spoorlyn aan die nasionale spoornetwerk. Port Elizabeth se ou seehawe beskik oor 'n oppervlak van 115 hektaar en meer as 3 400 meter se kaaigeriewe. 'n Tweede seehawe, Coega, is voltooi en bevorder die vestiging van nuwe nywerhede in die gebied.
[wysig] Tersiêre instellings
Die Universiteit van Port Elizabeth, wat in 1964 as die enigste tweetalige Afrikaans-Engelse universiteit in Suid-Afrika gestig is en oor 'n kampus van sowat 800 hektaar beskik, vorm vanaf die jaar 2005 saam met die voormalige Technikon van Port Elizabeth en die Vista-Universiteit die nuwe Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit.
[wysig] Besienswaardighede
- Die Donkin Reserve met die steenpiramide is een van die bekendste bakens in die stad. Die vuurtoring langs die piramide is in 1861 opgerig en huisves vandag 'n militêre museum. Die gerestoureerde privaathuise van Donkinstraat is pragtige voorbeelde van die Victoriaanse boustyl.
- No. 7 Castle Hill van 1827 is die oudste gebou van Port Elizabeth wat bewaar is. Dit is oorspronklik die tuiste van die eerste geestelike in die gebied, Eerwaarde F. McCleland. Die gebou is 'n tipiese voorbeeld van 'n 19de eeuse stadhuis en nou 'n museum en nasionale monument. Die museum beskik oor 'n versameling van meubels, huisgereedskap en poppe uit die 19de eeu.
- Die Wit Huis of Old Harbour Board Building van 1904 is 'n pragtige voorbeeld van die Art-Nouveau-boustyl in Suid-Afrika. Oorspronklik dien dit as 'n administratiewe gebou vir die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens.
- Die Settlers' Cemetery is die begraafplaas van baie van die Britse 1820-Setlaars.
- Die Campanile (Kloktoring) is in 1923 ter herdenking aan die landing van die 1820-Setlaars opgerig. 'n Wenteltrap met 204 trappies lei na die uitkykplek van die toring met 'n hoogte van 53 meter, wat 'n pragtige uitsig oor die stad bied. Die kloktoring beskik oor 23 klokke, waarvan tien daagliks om 8.32 uur, 13.32 uur en 18.02 uur gelui word.
- Fort Frederick, wat in 1799 ter beskerming van die monding van die Baakensrivier deur Britse troepe opgerig is, staan bekend as die eerste steengebou in die Oos-Kaap. Die fort is vernoem na die Hertog van York. Vandag is die gebou 'n nasionale gedenkwaardigheid, wat onder meer oor 'n versameling van historiese kanonne beskik. Die fort is ook 'n uitstekende uitsigpunt vir die Algoabaai.
- Die Port Elizabethse Konsentrasiekamp en Begraafplaasgedenkteken ter herinnering aan die 230 Vroue en 85 kinders wie van 1901 hier, ver van hul oop Vrystaatse vlaktes, vertoef het en die 14 wie hier oorlede is voordat die kamp in November 1902 ontbind is.
[wysig] Sien ook
- Algoa (kiesafdeling)
- Newton Park (kiesafdeling)
- Port Elizabeth-Distrik (kiesafdeling)
- Port Elizabeth-Noord (kiesafdeling)
- Port Elizabeth-Sentraal (kiesafdeling)
- Port Elizabeth-Suidwes (kiesafdeling)
- Port Elizabeth-Suid (kiesafdeling)
- Port Elizabeth-Wes (kiesafdeling)
- Walmer (kiesafdeling)
- Oosterlig
- The Herald
- Hoërskool Grey
[wysig] Verwysings
[wysig] Bronne
Johannesburg · Durban · Kaapstad · Oos-Rand · Pretoria · Port Elizabeth · Oos-Londen · Vereeniging · Bloemfontein · Thohoyandou · Pietermaritzburg · Pietersburg · Bosbokrand · Louis Trichardt · Nelspruit · Mthatha · Welkom · Rustenburg · Mount Ayliff · Groter Tzaneen · Qwa-Qwa · Klerksdorp · Brits · Nkomazi · Newcastle · Potgietersrus · Krugersdorp · Richardsbaai · Butterworth · Libode · Witbank · Burgersfort · Ngwaritsi · Mafikeng · KwaMhlanga · Flagstaff · Idutywa · Bizana · Mdutjana · Groter Giyani · Mogwase · Lebowakgomo · Ladysmith · Highveld Ridge · Eshowe · Groblersdal · Duiwelskloof · Port Shepstone · Ulundi · Carletonville
