Rügen

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Rügen
Inheemse naam: Rügen
'n Kaart van die Duitse deelstaat Mecklenburg-Voorpommere, met Rügen donker gekleur.
'n Kaart van die Duitse deelstaat Mecklenburg-Voorpommere, met Rügen donker gekleur.
Geografie
Ligging Mecklenburg-Voorpommere, Oossee
Koördinate 54°25′N 13°22′O
Oppervlak 926 vk km
Hoogste punt Piekberg 161 m
Administrasie
Vlag van Duitsland Duitsland
Deelstaat Mecklenburg-Voorpommere
Hoofstad Bergen
Grootste stad Bergen (14 030)
Demografie
Bevolking 77 000
Grootste eiland van Duitsland

Rügen (lat. Rugia) is die grootste eiland van Duitsland. Dit is in die Oossee geleē en word van die vasteland geskei deur die smal Strelasund en die veel breër Greifswalder Bodden. Die eiland is 926 vierkante kilometer groot en het 77 000 inwoners (2006).

Die hoofstad van die eiland en die gelyknamige Kreis (distrik) is Bergen. Ander groot plekke is Sassnitz, Binz, Garz en Putbus.

Die krytrotse Wussower Klinken, wat in 2005 in die see gestort het
Caspar David Friedrich: Kreidefelsen auf Rügen (Krytrotse op die eiland van Rügen, om en by 1818)

Die eiland is aanvanklik deur Slawiese stamme bewoon en behoort daarna agtereenvolgens aan die hertogdom Pommere, Swede, Pruise en die Duitse Ryk. Na die Tweede Wêreldoorlog behoort dit aan die Duitse Demokratiese Republiek (DDR) en sedert die hereniging van Duitsland maak dit deel uit van die deelstaat Mecklenburg-Voorpommere.

Rügen is 'n belangrike toeristebestemming en dit het in dié opsig sy teenstander, Sylt, in die Noordsee intussen verbygesteek. In Putbus was daar in 1816 die eerste badplaas. Die eiland is vir 'n groot deel natuurgebied (drie natuurreservate) en het behalwe strande ook hoë krytrotse, byvoorbeeld die Königsstuhl op die eilandgedeelte Jasmund. Die krytrotsformasie Wissower Klinken, wat die Duitse landskapskilder Caspar David Friedrich omtrent 1818 geïnspireer het om sy beroemdste werk te skilder, verbrokkel 24 Februarie 2005 weens verwering, en stort in die see. Rügen verloor oornag een van sy bekendste besienswaardighede.

Ook die landskap wat aan die Rügen-Kreiseiland Hiddensee behoort, is aangewys as van groot waarde. Die veel kleiner eiland het Brahms geïnspireer in die skryf van sy eerste simfonie.

Krytrotse op Rügen (2003)

Hiddensee is feitlik 'n strandwal, (seetong), soos die wel met Rügen vergroeide Bug, Schaabe en Schmale Heide. Hierdie strandwalle verbind Rügen met Jasmund en Wittow. Tussen Rügen en die strandwalle lê strandmere, omvangryke watermassas, wat in dié gebied Bodden genoem word.

Die noordelikste punt van Rügen is die Kaap Arkona op die skiereiland Wittow, tewens die noordelikste punt van die vroeëre DDR.

Rügen, het net soos Sylt, en die ander groot Oossee-eiland, Usedom, 'n vaste oewerverbinding. Die eiland kan sedert 1936 deur middel van 'n brug oor die Strelasund vanuit Stralsund bereik word. Daar is ook veerbootdienste na verskillende Duitse en Skandinawiese hawens. Die langafstandsverbindinge oor die Oossee word vanuit Sassnitz en Neu-Mukran onderhou. Die nuwe Rügenbrug (Duits: Rügenbrücke), wat Rügen met die stad Stralsund verbind en vandag as Strelasundquerung bekend staan, is in die jaar 2007 voltooi. Die brug met 'n lengte van 583 meter word teen 'n koste van 100 miljoen Euro opgerig en is die grootste moderne brugbouprojek in Duitsland.

Tydens die Nazi-bewind laat die staatsbeheerde Kraft durch Freude (KdF)-organisasie, wat veral die vryetydbesteding en vakansies van werkers as sy hooftaak het, 'n reusagtige vakansieoord, Prora, noord van Binz oprig. Die gebouekompleks kon weens die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog nie voltooi word nie. Latere pogings om die kompleks te sloop misluk weens die massiewe bouwyse. 'n Deel van die kompleks dien vandag as 'n museum.

Geskiedenis[wysig]

Prora - die gebouekompleks van die KdF-organisasie
Binz

Argeologiese vondse in die strandmere van die eiland dui daarop dat Rügen reeds in die Steentyd deur mense bewoon is. Die Rugiërs was die eerste Germaanse volkstam wat hom op die eiland gevestig het, tog is Rügen in die tydperk van die Volksverhuising deur die Slawiese Rane (Rujane) beset en deur plaaslike vorste regeer.

Die Deense koning Waldemar I het Rügen in die 12de eeu verower en in die jaar 1168 die laaste toevlugsoord van die Svantevit-kultus naby Kaap Arkona verwoes. Onder die heerskappy van vors Jaromar I is die kerstening van die inheemse bevolking voltooi, terwyl gelyktydig Duitse setlaars uit die gebiede wes van die Elberivier hulle op Rügen begin vestig het.

Die opvolgers van Jaromar het 'n deel van die Pommerse kusgebied verower, in 1234 die stad Stralsund gestig en daarin geslaag om die Deense juk af te werp. Wizlaw II het die eiland in 1282 as 'n lening van die Duitse koning Rudolf I geneem en die amp van 'n ryksjagmeester beklee.

Stormvloede het die eiland in die jare 1304 en 1317 verwoes en 'n deel van Rügen, die eiland Ruden, afgeskeur.

Ná die dood van Wizlaw II van Rügen in 1325 het die eiland eers 'n deel van die gebied Pommere-Wolgast geword en is in 1478 vir goed met Pommere verenig. Saam met Pommere het Rügen ingevolge die ooreenkomste van die Vredesluiting van Wesfale, wat in 1648 'n einde aan die Dertigjarige Oorlog gemaak het, 'n Sweedse besitting geword.

Op 23 en 24 September 1678 en op 15 November 1715 het die Brandenburgers die eiland verower, en tussen 1807 en 1813 is die eiland deur Franse troepe beset. Met die vredesluiting van Kiel in 1814 het Swede die eiland aan Denemarke afgestaan. In 1815 het die eiland saam met Nieu-Voorpommere 'n deel van die Pruisiese staat geword.

Besienswaardighede[wysig]

Strandmeer naby Mönchgut
  • Die ou seebrug en sy bekende restourant in die dorp Sellin is ná die Duitse hereniging herstel. In die Keiserpawiljoen (Kaiserpavillon) kan 'n mens fotos omtrent die brug se geskiedenis besigtig.
  • Prora is 'n reusagtige gebouekompleks uit die tydperk van die Nazi-bewind, wat oorspronklik as 'n vakansieoord sou dien. Vandag spog dit onder meer met 'n museum vir die Nationale Volksarmee (Nasionale Volksweermag van die DDR) en die plaaslike geskiedenis.
  • Die kasteel Jagdschloss Granitz is een van die gewildste toeristebestemmings in Mecklenburg-Vorpommern en kan onder meer met die stoomtrein Rasender Roland bereik word.
  • Die Museum vir Onderwater-argeologie (Museum für Unterwasserarchäologie) in die ou veerponthawe van Sassnitz beskik oor 'n versameling skeepswrakke wat deur skubaduikers in die Oossee ontdek is.
  • Die Hawemuseum (Hafenmuseum) in Sassnitz vertoon die ou kotter Havel en bied inligting oor die geskiedenis van die Oos-Duitse seevissery. Diepsee-vissersbote van die DDR het vroeër selfs tot aan die kuswaters van Angola gereis.
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Rügen (kategorie)