Rustenburg

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Rustenburg
Die Royal Bafokeng-stadion naby Rustenburg.
Die Royal Bafokeng-stadion naby Rustenburg.
Ligging van Rustenburg op 'n kaart (Noordwes)
Rustenburg
Rustenburg
 Rustenburg se ligging in Noordwes
Koördinate: 25°40′S 27°15′O Koördinate: 25°40′S 27°15′O
Land Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
Provinsie Noordwes
Distrik Bojanala
Munisipaliteit Rustenburg
Stigting 1851
Oppervlak[1]
 - Stad 282,42 km²  (109 vk m)
Bevolking (2011)[1]
 - Stad 104 612
 - Digtheid 370/km² (958,3/myl2)
Ras (2011)[1]
 • Swart 52.8%
 • Kleurling 2.8%
 • Indiër/Asiër 3.3%
 • Blank 40.0%
 • Ander 0.6%
Taal (2011)[1]
 • Afrikaans 41.2%
 • Tswana 27.9%
 • Engels 11.9%
 • Sotho 4.0%
 • Ander 15.0%
Poskode (straat) 0300
Poskode (posbus) 0300
Skakelkode(s) 014
Webwerf: rustenburg.gov.za

Rustenburg is 'n stad teen die voet van die Magaliesberge in die Noordwes-provinsie van Suid-Afrika, 112 kilometer noordwes van Johannesburg, met sowat 105 000 inwoners. Dit is een van die snelste groeiende dorpe in die land, wat ook bekend staan vir sy aangename klimaat. Naby die dorp lê die twee grootste platinum-myne en ook die grootste platinum-raffinadery, Precious Metal Refiners (PMR), ter wêreld. PMR lewer sowat sewentig persent van die wêreld se platinum-produksie. Die N4 nasionale pad gaan as 'n snelweg verby die dorp.

Die plaaslike landbou spits hom op sitrusvrugte, tabak, grondboontjies, sonneblomsaad, mielies, koring en veeteelt toe.

Rustenburg met sy Royal Bafokeng-stadion (40 000 sitplekke) was een van die gasheerstede van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010.

Die vakansieoord Rustenburgkloof met rondawels, 'n kampeerplek en geriewe vir woonwaens lê sowat sewe kilometer van Rustenburg af.

Geskiedenis[wysig]

Rustenburg is in 1850 as 'n administratiewe sentrum vir die omliggende landelike gebied gestig. Volgens ds. Lion Cachet is die dorp so genoem "omdat die Boere hier minder gely het onder die naturelle-aanvalle", 'n plek van rus. Die plaaslike Nederduitse Gereformeerde Kerkgemeente is op 10 Februarie 1859 gestig. Sommige van die eerste sittings van die Transvaalse Volksraad, so ver terug as 1852, het op Rustenburg plaasgevind. Die president van die Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal), Paul Kruger, koop in 1863 Boekenhoutfontein, 'n plaas van vyf vierkante kilometer noord-wes van Rustenburg en bevat drie huise met al die oorspronklike meubels van oom Paul. 'n Monument getuig van sy verbintenis met dié plek.

Die Afrikaanssprekende Tswanas[wysig]

In Thlabane, 'n dorp buite Rustenburg, het sowat 1 000 Afrikaanssprekende Tswanas hulle teen die middel van die 19de eeu met die ondersteuning van die Transvaalse Volksraad gevestig. Dit was mense wat al lank op plase gewoon en naas die taal ook die gebruike van Afrikaners aangeneem het. Weens 'n gebrek aan infrastruktuur - hulle kon geen Afrikaanse onderwys of kerk bywoon nie - het hierdie gemeenskap later weer Setswana en Engels as huistale gepraat.[2]

Eerste en Tweede Vryheidsoorloë[wysig]

Tydens die eerste Britse besetting van 1877, is 'n fort opgerig, waarin die garnisoen tydens die Oorlog van 1880-81 beleër is, tog het hulle die aanval afgeslaan.

Gevegte het ook tydens die Tweede Vryheidsoorlog in die omgewing plaasgevind by Buffelspoort, Moedwil, Kosterrivier en Olifantsnek.

Die Bhyat gesin[wysig]

Onder die eerste inwoners van Rustenburg was ook setlaars van Indiese afkoms, waaronder die bekende Bhyat-gesin, wat 'n groot bydrae tot die geskiedenis van Rustenburg gelewer het. Ter ere van die Bhyats is een van die strate van Rustenburg hernoem tot Fatima Bhyatstraat. Fatima Bhyat en haar eggenoot Abubakr Ahmed Bhyat het 'n ysterware-winkel in die dorp besit, wat President Paul Kruger tydens die Vryheidsoorlog van toerusting op kredietbasis voorsien het. Hulle het later goud daarvoor ontvang.

Bekende boorlinge[wysig]

Sien ook[wysig]

Bronne[wysig]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Hoofplek Rustenburg”. Sensus 2011.
  2. Davey, L. & Van Rensburg, M.C.J. (1993): Afrikaans, sy ondergang in Thlabane. In: Tydskrif vir Letterkunde, 31(3): 25-40.