Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1989
Die Suid-Afrikaanse parlementsverkiesing van 1989 het op 6 September 1989 plaasgevind, en was die laaste verkiesing voor die eerste nie-rassige, demokratiese verkiesing van 1994.
De verkiesing was vir al drie van die kamers in die parlement:
- Volksraad, die 178 setels vir blankes;
- Raad van Verteenwoordigers, die 80 setels vir Kleurlinge;
- Raad van Afgevaardigers, die 45 setels vir Indiërs.
Inhoud |
Volksraad [wysig]
Die stryd om die verkiesing van die nuwe Volksraad was hoofsaaklik tussen die Nasionale Party van die hervormingsgesinde Staatspresident F.W. de Klerk en die vernaamste opposisieparty, die Konserwatiewe Party van Andries Treurnicht wat teen enige hervorming van die stelsel was, en die liberale Demokratiese Party van Zach de Beer.
Dit was redelik seker dat NP die verkiesing sou wen, maar binne die party was daar vrees vir 'n groot verlies ten koste van die KP van Treurnicht. Hoewel die NP setels verloor het, het die party weer 'n gemaklike meerderheid behaal. Die ultrakonserwatiewe Herstigte Nasionale Party (HNP) van Jaap Marais, wat terug na Verwoerdiaanse apartheid wou gaan, het ondersteuning aan die KP verloor, en kon weer nie slaag om 'n setel te wen nie.
Na aanleiding van die uitslag sê president De Klerk dat die meerderheid van die blanke kieser ondersteun die hervormingsbeleid[1].
Uitslag [wysig]
- Opkoms: 69%
| Party | Leier | % | Setels | Verskil |
|---|---|---|---|---|
| Nasionale Party | Frederik Willem de Klerk | 48,19% | 103 | -21 |
| Konserwatiewe Party | Andries Treurnicht | 31,52% | 41 | +19 |
| Demokratiese Party | Zach de Beer | 20% | 34 | +14 |
| Herstigte Nasionale Party | Jaap Marais | 0,25% | 0 | - |
| Totaal | 100% | 178 | +11 |
Raad van Verteenwoordigers [wysig]
Die opkomst vir die verkiesingen vir 'n nuwe Raad van Vertegenwoordigers was weer laag: 18%. Die Labour Party (Suid-Afrika) van Allan Hendrickse, sterk gekant teen apartheid, het weer 'n groot meerderheid gewen. Die party het wel 7 setels verloor, hoosaaklik aan die Democratic Reform Party, die United Democratic Party en die onafhanklike kandidate.
Uitslag [wysig]
- Stempersentasie: 18
| Party | % | Setels | Verskil |
|---|---|---|---|
| Arbeidersparty | 65% | 69 | -7 |
| Demokratiese Hervormingsparty | 15,20% | 5 | +5 |
| Onafhanklike | 9,40% | 2 | +2 |
| Verenigde Demokratiese Party | 7,60% | 3 | +3 |
| Vryheidsparty | 0,74% | 1 | - |
| Totaal | 100% | 80 |
Raad van Afgevaardigers [wysig]
De Indiërs het soos die Kleurlinge hul stemme vir partye teen apartheid gegee. Solidarity, die belangrikste party, verloor weliswar een setel, maar bly met 19 setels wel die grootste party. Die party het nie 'n meederheid behaal nie, en het 'n koalise met andere partye gevorm. Die National People's Party was die grootste verlieser en verloor 12 setels.
Uitslag [wysig]
- Stempersentasie: 23
| Party | % | Setels |
|---|---|---|
| Solidarity | 37,6% | 19 |
| National People's Party | 24,9% | 9 |
| Onafhanklike | 15,6% | 6 |
| Democratic Party | 6,7% | 3 |
| National Federal Party | 5,2% | 1 |
| People's Party of South Africa | 3,9% | 1 |
| United Party | 1,8% | 0 |
| Merit People's Party | 1,3% | 4 |
| Progressive Independent Party | 1% | 0 |
| Freedom Party | 0,74% | 2 |
| Republican Party | 0,74% | 0 |
| Totaal | 100% | 45 |
Verwysings [wysig]
- ↑ Winkler Prins Encyclopedisch Jaarboek 1990, deur: red. Winkler Prins, blz. 311
|
|||||||||||
