Universiteit van Wes-Kaapland

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die hoofgebou van die Universiteit van Wes-Kaapland
Die Biblioteek
Binne die Biblioteek

Die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK), of ook die University of the Western Cape (UWC), is in 1960 opgerig as 'n universiteit vir Kleurlinge in Bellville, naby Kaapstad. Ander universiteite in of naby Kaapstad is die Kaapstadse Universiteit (University of Capetown, UCT, oorspronklik vir Engelstalige blankes) en die Universiteit van Stellenbosch (oorspronklik vir Afrikaanssprekende blankes). Die stigting van UWK was 'n tipiese apartheidsfenomeen, 'n direkte gevolg van die Wet op aparte universiteite, wat in 1957 aangeneem is. Met dié wet is die segregasie tot in die hoër onderwys deurgevoer. Kleurlinge het slegs toegang gehad tot 'n beperk aantal universiteite en is nie meer toegelaat nie op blanke universiteite. Ook ander 'etniese universiteite', soos die Universiteit van Zululand en die Universiteit van die Noorde is in dié tydvak opgerig.

Beginperiode[wysig]

UWK was oorspronklik 'n 'boskollege', dit wil sê dat dit nie 'n outonome universiteit was nie, maar onder gesag van die UNISA gestaan het. Die onderwys was boonop gerig op die opleiding van kleurlinge vir funksies op laer en middelbare vlak binne die eie kleurlinggemeenskap, spesiaal vir funksies van opleiding en dienslewering. In die eerste jare na die oprigting van UWK het die akademiese personeel uitsluitlik bestaan uit blankes, veral Afrikaners; 'n groot deel van die dosente het van die Universiteit van Stellenbosch gekom. Die taal was in die meeste van die lesings Afrikaans gewees. Die eerste rektor was prof J G Meiring[1]. Die universiteit het klein begin: in die eerste jaar was 166 studente geregistreer en was daar 17 stafmedewerkers. Eers in 1970 het UWK die universitêre status verkry en kon universitêre diplomas en grade uitgereik word.

Verset teen apartheid[wysig]

In die eerste vyftien jare was die bestuurders en 'n groot deel van die staf ondersteuners van die Nasionale Party, en dus van apartheid. Een van die min uitsonderings was Adam Small, hoof van die departement Filosofie. Small is in 1973 ontslaan as gevolg van sy politieke betrokkenheid by die Swartbewussynsbeweging. Naas dosente soos Small was daar ook baie studente aktief in die apartheidstryd en solidêr met die Swartbewussynsbeweging. Proteste van studente teen die konserwatiewe bestuur en die gemis aan inspraak/medeseggenskap het in 1975 tot die benoeming gelei van die eerste kleurlingrektor, Richard E. van der Ross. In die jare daarna het 'n vryer klimaat ontstaan, waarin die universiteit meer en meer afstand geneem het van die apartheidsideologie. In 1982 is 'n missieverklaring opgestel waarin apartheid formeel verwerp is. Die volgende jaar is 'n wet aangeneem wat die universiteit dieselfde outonomie verleen het as die blanke universiteite.

In die jare tagtig en negentig het die universiteit meer en meer 'n linkse beeld gekry. Rektor Jakes Gerwel maak van UWK 'n "intellektuele tuiste vir linksgesindes", met baie aandag vir sosiale en politieke kwessies. Studente uit agterstandsposisies was baie welkom en die universiteit het naas kleurlinge ook meer en meer swart studente getrek. Gerwel is in 1995 opgevolg deur Cecil Abrahams, wat in 2001 op sy beurt opgevolg is deur Brian O'Connell. By die hervorming van die Suid-Afrikaanse hoër onderwys in 2002, het UWK die status van 'n outonome universiteit behou.

Bronne[wysig]

  • Du Pré, R.H. (1996) Historical positioning. In: Thomas, Cornelis C. (1997) Wakker wakker en aan die brand; Waarneminge van 'n studente-aktivis, UWK 1976. Mayibuye History and Literature Series No.75.
  1. DIE BURGER LAASTE, 29 April 1991, bladsy 8: Dr. J.G. Meiring

Eksterne skakels[wysig]