Upsilon Andromedae

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Upsilon Andromedae
’n Kunstenaarsvoorstelling van Upsilon Andromedae A en twee van sy vier planete.
’n Kunstenaarsvoorstelling van Upsilon Andromedae A en twee van sy vier planete.
Sterrebeeld Andromeda
Spektraaltipe F8 V / M4,5 V
Waarnemingsdata (Epog J2000)
Regte klimming 01h 36m 47,84216s
Deklinasie +41° 24′ 19,6443″
Skynmagnitude (m) 4,09
Besonderhede
Massa (M) 1,27
Radius (R) 1,48
Ligsterkte (L) 3,57
Ouderdom (jaar) 3,1 miljard
Temperatuur (K) 6 074
Afstand (ligjaar) 44,25
Veelvoudigheid Dubbelster
Planete 4
Ander name
50 Andromedae, BD+40 332, CCDM 01367+4125, FK5 1045, GC 1948, GCTP 331.00, Gl 61, HD 9826, HIP 7513, HR 458, LTT 10561, SAO 37362, WDS 01368+4124A.
Portaal  Portaalicoon   Sterrekunde

Upsilon Andromedae (ook genoem υ Andromedae, υ And) is ’n dubbelster sowat 44 ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Andromeda. Die hoofster, Upsilon Andromedae A, is ’n geel-wit dwergster effens jonger as die Son. Die tweede ster in die stelsel, Upsilon Andromedae B, is ’n rooi dwerg in ’n wye wentelbaan.

Vier planete (soos in 2010) wentel om die hoofster. Al vier is waarskynlik Jupiter-agtige planete. Upsilon Andromedae was beide die eerste veelvoudige planeetstelsel wat om ’n hoofreeksster ontdek is en die eerste veelvoudige planeetstelsel in ’n veelvoudige sterstelsel.

Dubbelster-komponente[wysig]

Upsilon Andromedae is taamlik na aan ons sonnestelsel geleë: sowat 44 ligjare.[1] Upsilon Andromedae A het ’n skynbare helderheid van 4,09 en kan dus selfs in effens onsuiwer toestande met die blote oog gesien word. Die dowwer ster is net met ’n teleskoop sigbaar.

Upsilon Andromedae A is ’n wit-geel dwergster met ’n sterreklassifikasie van F8V – soortgelyk aan die Son, maar jonger, helderder en met ’n groter massa. Volgens die Genève–Kopenhagen-opname is dit sowat 3,1 miljard jaar oud en het dit dieselde verhouding van yster tot waterstof as die Son.[2] Teen sowat 1,3 sonmassas is sy leeftyd korter as dié van die Son. Die hoeveelheid ultravioletstraling op enige van die planete in sy bewoonbare sone sal dieselfde wees as dié wat die Aarde van die Son kry.[3]

Upsilon Andromedae B is ’n rooi dwerg met ’n sterreklassifikasie van M4.5V en is (in die vlak van die lug) sowat 750 AE van die hoofster af. Die ware afstand is onbekend. Die ster is in 2002 ontdek in data van die 2MASS-lugopname.[4] Sy massa is kleiner as dié van die Son en hy is baie dowwer.

Planeetstelsel[wysig]

’n Kunstenaarsvoorstelling van die planete van Upsilon Andromedae.

Die binneste planeet van die Upsilon Andromedae-stelsel, b, is in 1996 ontdek en is in Januarie 1997 aangekondig saam met die ontdekking van die planeet van Tau Boötis en die binneste planeet van 55 Cancri.[5] Die ontdekking is gedoen deur Geoffrey Marcy en R. Paul Butler, albei sterrekundiges aan die San Francisco-staatsuniversiteit. Dit lyk of die planeet verantwoordelik is vir verhoogde aktiwiteit in die chromosfeer van sy ster.[6]

In 1999 het sterrekundiges aan die San Francisco-staatsuniversiteit en die Harvard-Smithsonian-sentrum vir Astrofisika onafhanklik van mekaar tot die slotsom gekom dat daar waarskynlik drie planete in die stel is.[7] Die buitenste twee planete is c en d genoem in volgorde van die ster af. Albei hierdie planete het groter eksentrisiteit in hul wentelbane as enige van die planete van ons sonnestelsel, insluitende die dwergplaneet Pluto.[8] Upsilon Andromedae d is in die stelsel se bewoonbare sone.[3]

’n Vierde planeet, Upsilon Andromedae e, is in 2010 ontdek.[9]

Die Upsilon Andromedae-stelsel[10]
Voorwerp
(vanaf ster)
Massa Semi-hoofas
(AE)
Wentelperiode
(dae)
Eksentrisiteit Radius
b 0,62 ± 0,09[11] MJ 0,0595 ± 0,0034 4,62±0,23[11] 0,022±0,007[11]
c 1,8 ± 0,26[11] MJ 0,832 ± 0,048 241,26±0,64[11] 0,260±0,079[11]
d 3,75±0,54[11] MJ 2,53 ± 0,15 1276,46±0,57[11] 0,299±0,072[11]
e 0,96±0,14[11] MJ 5,2456 ± 0,00067 3848,86±0,74[11] 0,0055±0,0004[11]

Verwysings[wysig]

  1. van Leeuwen, F. (November 2007), "Validation of the new Hipparcos reduction", Astronomy and Astrophysics 474 (2): 653–664, doi:10.1051/0004-6361:20078357, Bibcode2007A&A...474..653V. 
  2. Holmberg et al. (2007). “Record 970”. Geneva-Copenhagen Survey of Solar neighbourhood. URL besoek op 19 November 2008.
  3. 3,0 3,1 (2006) “Ultraviolet Radiation Constraints around the Circumstellar Habitable Zones”. Icarus 183 (2): 491–503. DOI:10.1016/j.icarus.2006.03.007.
  4. (2002) “A Distant Stellar Companion in the υ Andromedae System”. Astrophysical Journal 572 (1): L79–L81. DOI:10.1086/341554.
  5. (1997) “Three New 51 Pegasi-Type Planets”. Astrophysical Journal 474 (2): L115–L118. DOI:10.1086/310444.
  6. (2005) “Hot Jupiters and Hot Spots: The Short- and Long-term Chromospheric Activity on Stars with Giant Planets”. Astrophysical Journal 622 (2): 1075–1090. DOI:10.1086/428037.
  7. (1999) “Evidence for Multiple Companions to υ Andromedae”. Astrophysical Journal 526 (2): 916–927. DOI:10.1086/308035.
  8. (2006) “Catalog of Nearby Exoplanets”. Astrophysical Journal 646 (1): 505–522. DOI:10.1086/504701. (web version)
  9. (2011) “A fourth planet orbiting υ Andromedae”. Astronomy & Astrophysics 525. DOI:10.1051/0004-6361/201015693.
  10. (2009) “Ten New and Updated Multi-planet Systems, and a Survey of Exoplanetary Systems”. Astrophysical Journal 693 (2): 1084–1099. DOI:10.1088/0004-637X/693/2/1084.
  11. 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 11,10 11,11 (2012) “A new interferometric study of four exoplanet host stars : θ Cygni, 14 Andromedae, υ Andromedae and 42 Draconis”. DOI:10.1051/0004-6361/201219467.

Eksterne skakels[wysig]

Sterre met drie en meer planete
Sewe planete  HD 10180   Ses planete  HD 40307Kepler-11   Vyf planete  55 CancriKepler-20Kepler-33Kepler-62   Vier planete  Upsilon AndromedaeGliese 581Mu AraeKOI-730Gliese 876HR 8799
Drie planete  HIP 1481082 G. EridaniHD 31527HD 37124HD 39194HD 6983047 Ursae MajorisGliese 439PSR B1257+1261 VirginisHD 125612HD 134060HD 136352Gliese 667 CKepler-30Kepler-9HD 181433KOI-961Kepler-18