Vlag van Nieu-Seeland

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Vlag van Nieu-Seeland
Vlag van  Nieu-Seeland
Gebruik Burgerlike- en Staatsvlag en vaandel Burgerlike en staatsvlag en staatsvaandel
Verhouding 1:2
Goedgekeur 12 Junie 1902[1]
Ontwerp ’n Blou Britse vaandel en vier rooi sterre van die Suiderkruis op die wapperkant met ’n wit fraaiing.
Ontwerp deur Albert Hastings Markham
Wisselvormvlag van  Nieu-Seeland
Gebruik Vlootvaandel Vlootvaandel
Verhouding 1:2
Goedgekeur 1968
Ontwerp ’n Wit Britse vaandel en vier rooi sterre van die Suiderkruis op die wapperkant.
Wisselvormvlag van  Nieu-Seeland
Bynaam Handelsvlag
Gebruik Burgerlike vaandel Burgerlike vaandel
Verhouding 1:2
Ontwerp ’n Rooi Britse vaandel en vier wit sterre van die Suiderkruis op die wapperkant.

Die nasionale vlag van Nieu-Seeland is in 1869 ontwerp en amptelik op 12 Junie 1902 aanvaar.[2] Die vlag vertoon ’n Blou Britse vaandel met vier vyfpuntige rooi sterre met wit fraaiings wat die Suiderkruis voorstel.

Nieu-Seeland se eerste vlag, die vlag van die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland, is aanvaar voordat Nieu-Seeland ’n Britse kolonie geword het. Dit is gekies deur ’n vergadering van Māori-hoofmanne in 1834 en het uit ’n Kruis van Sint Joris met ’n ander kruis in die skildhoek met vier sterre op ’n blou veld bestaan. Met die stigting van die kolonie in 1841 het die gebruik van Britse vaandels begin. Die huidige vlag was ontwerp en aanvaar vir beperkte gebruik in 1869 en het in 1902 die amptelike vlag geword. Dit is die Britse Blou vaandel, waarin ’n gestileerde voorstelling van die Suiderkruis is wat die vier grootste sterre uitbeeld. Elke ster verskil effens van die ander in grootte. Die Union Jack in die skildhoek herinner aan Nieu-Seeland se koloniale bande met die Verenigde Koninkryk.[3]

Die verhouding van die vlag is 1:2 en die kleure is rooi (Pantone 186C), blou (Pantone 280C), en wit.[3] Die verhouding en kleure is identies aan die Union Jack.

Ontwerp[wysig]

Die amptelike vlag van Nieu-Seeland word gedefinieer in Nieu-Seeland se Vlagwet van 1981.

Simboliek[wysig]

Die Nieu-Seelandse vlag.

Die Nieu-Seelandse vlag maak gebruik van twee prominente kenmerke: die “Union Jack” en die Suiderkruis. Daar word dikwels aanvaar dat die “Union Jack” verwys na Nieu-Seeland se geskiedenis as ’n Britse kolonie, terwyl ’n meer geskiedkundige verwysing sal aandui dat dit eerder verwys na Nieu-Seeland se lojaliteit teenoor die Britse kroon. Die vier rooi sterre aan die wapperkant van die vlag verteenwoordig die sterre van die Suiderkruis. Die Suiderkruis is die helderste konstellasie sigbaar in die suidelike halfrond en is sedert die aanvangsdae van Britse kolonialisering in dié lande gebruik om Australië en Nieu-Seeland te verteenwoordig. Die vier sterre is vyfpuntig.[4]

Kleure[wysig]

Kleurskema Blou Rooi Wit
Pantone 280 C 186 C Veilig
RGB-kleursisteem 0-0-102 204-0-0 255-255-255
Heksadesimaal #000066 #CC0000 #FFFFFF
CMYK C100-M70-Y0-K20 C0-M100-Y80-K5 C0-M0-Y0-K0

Ontwerp[wysig]

Konstruksie-blad vir die ontwerp van die Nieu-Seelandse vlag. Die hoogte van die vlag is twee maal die breedte daarvan.

Geskiedenis[wysig]

Vlag van die Verenigde Stamme[wysig]

Vlae van die Maori-konings.
Die vlagpaal van Waitangi vertoon (van links na regs) die vlag van die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland, die vlootvaandel van Nieu-Seeland en die Union Jack, 5 Februarie 2006.

Die behoefte aan ’n vlag vir Nieu-Seeland het die eerste keer duidelik geword toe die handelskip Sir George Murray, wat in Hokianga gebou is, in die hawe van Sydney deur doeane-amptenare in beslag geneem is. Die skip het sonder ’n vlag geseil, wat ’n skending van die Britse seevaartwette was. In dié tyd was Nieu-Seeland nie ’n kolonie nie en het die land ook geen vlag besit nie. Onder die passasiers was twee belangrike Māori-leiers, moontlik Patuone en Taonui. Die skip se aanhouding is dus as ’n vernedering van die Māori-volk beskou. Tensy ’n vlag gekies is, sou die doeane voortgaan om skepe in beslag te neem.[5]

Die eerste vlag van Nieu-Seeland is op 9 Maart 1834 aanvaar na ’n verkiesing deur die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland, ’n vergadering van Māori-leiers wat deur die Britse inwoner James Busby in Waitangi belê is. Die Verenigde Stamme het later die onafhanklikheidsverklaring van Nieu-Seeland in Waitangi in 1835 afgekondig. Drie vlae is voorgestel, almal is ontwerp deur die sendeling Henry Williams, wat ’n belangrike rol by die vertaling van die verdrag van Waitangi in 1840 gespeel het. Die leiers het twee andere voorstelle wat die Union Jack ingesluit het, ten gunste van ’n gemodifiseerde Kruis van Sint Joris of die wit vaandel, wat deur Henry Williams se Sendinggenootskap-skepe gebruik is, afgekeur.[6][7] Hierdie vlag het bekend geword as dié één van die Verenigde Stamme van Nieu-Seeland[8] en is amptelik in die Staatskoerant van Nieu-Suid-Wallis in Augustus 1835 gepubliseer, met ’n algemene beskrywing sonder ’n omsoming of die aantal van die punte op die sterre. Die behoefte aan ’n vlag is as dringend beskou, nie net omdat Nieu-Seelandse skepe in Sydney in beslag gelê is weens die nie-gebruik van ’n nasionale vlag nie, maar ook as simbool van onafhanklikheid, wat deur die Māori-leiers verklaar is.

Die vlag word nog steeds aan die Waitanga-vlagpaal gehys en is sigbaar op Waitanga-dag.[6]

Union Jack[wysig]

Die Union Jack, Nieu-Seeland se vlag vanaf 1840 tot 1902.

Ná die ondertekening van die verdrag van Waitangi is die Britse Union Jack gebruik, terwyl die voormalige vlag van die Verenigde Stamme nog steeds gebruik is deur ’n aantal Nieu-Seelandse skepe en in baie gevalle ook op land. So het die “New Zealand Company” in Wellington voortgegaan om die vlag van die Verenigde Stamme te gebruik, totdat goewerneur William Hobson in Mei 1840 beveel het dat dit vervang moes word (na aanleiding van sy verklaring van Britse soewereiniteit).[6][9]

Vlae wat gebaseer is op verskeie blou vaandels[wysig]

Vlag van die Nieu-Seelandse goewerneur (1869–1874)
Die eerste luitenant Albert Hastings Markham, ontwerper van die vlag van Nieu-Seeland.
Vlag van die Nieu-Seelandse goewerneur (1874–1908)

Die eerste vlag van Nieu-Seeland wat gebaseer is op die Blou Britse vaandel is in 1867 bekendgestel volgens die Koloniale Vlootverdedigingswet van 1865, wat van alle skepe van koloniale regerings vereis om ’n gewysigde blou vaandel met ’n koloniale kenteken te gebruik. Nieu-Seeland het destyds nie ’n eie koloniale kenteken of ’n wapen gehad nie en dus is net die letters “NZ” by die blou vaandel bygevoeg.[10]

In 1869 het die eerste luitenant van die Royal Navy-skip HMS Blanche, Albert Hastings Markham, ’n ontwerp vir ’n nasionale vaandel voorgelê aan Sir George Bowen, die goewerneur van Nieu-Seeland.[11] Dit is aanvanklik net op regeringskepe gebruik, maar is in ’n oplewing van patriotisme na die Anglo-Boereoorlog aanvaar as die de facto nasionale vlag in 1902. Om die verwarring tussen die verskillende ontwerpe van die vlag te beëindig, het die liberale regering die Ensign and Code Signals Bill goedgekeur, wat deur koning Edward VII op 24 Maart 1902 aanvaar is[12] en die vlag as Nieu-Seeland se nasionale vlag verklaar. Medaljes wat toegeken is aan soldate wat in die Tweede Vryheidsoorlog geveg het, bevat die ontwerp van die vlag van die Verenigde Stamme[13], wat daarop dui dat dié vlag destyds wyd gebruik is in Nieu-Seeland.

Ander vlae[wysig]

Bykomend tot die Blou Vaandel-vlag is daar verskeie ander Nieu-Seelandse vlae, insluitende die Maori-vlag en die vlae van die nasionale beskermingseenheid. Die ontwerp van die Nieu-Seelandse vlag is ’n geskilpunt in Nieu-Seeland wat hand-aan-hand loop met die optrede van die sogenaamde “Republikeinse Beweging” in dié land.

Wetgewing[wysig]

Die nasionale vlag is volgens wet gedefinieer as “die simbool van die koninkryk, die regering en die mense van Nieu-Seeland”[16] en, soos die meeste ander wette, kan dit slegs verander word deur ’n volstrekte meerderheid stemme in die parlement.

In Maart 1994 het die eerste minister van Nieu-Seeland, Jim Bolger, verklaar dat hy die verandering na ’n Nieu-Seelandse republiek sal ondersteun.[17] In reaksie hierop het die Christen-demokratiese parlementslid Graeme Lee ’n Vlae-, Liedere-, Embleme- en Namebeskermingswysigingswetsontwerp aangekondig.[18] Indien die wetsontwerp aangeneem is, sou dit die wet, wat die vlag en die volkslied van Nieu-Seeland vaslê, slegs met ’n meerderheid van 65 persent in die parlement veranderbaar maak. Die wetsontwerp het sy eerste lesing geslaag, maar is verslaan in die tweede lesing met 26 teen 37 stemme.

Vlagdebat[wysig]

Die silwervaring-vlag wapper soms langs die huidige vlag van Nieu-Seeland.

Die debat oor die behoud of verandering van die Nieu-Seelandse vlag het voor Mei 1973 begin, toe ’n opdrag om die vlag te verander nie deur die Arbeidersparty by hul nasionale konferensie aanvaar is nie.[19] In November 1979 het die minister van binnelandse sake, Allan Highet, voorgestel dat die ontwerp van die vlag verander behoort te word en het ’n kunstenaar gesoek wat ’n nuwe vlag, met die silwervaring op, sal ontwerp. Die voorstel het egter min ondersteuning gekry.[20] In 1998 het die eerste minister Jenny Shipley die oproep van die minister vir kulturele sake, Marie Hasler, om ’n verandering van die vlag gesteun. Shipley het saam met die Nieu-Seelandse Toerismeraad die kwasi-nasionale silwervaring-vlag, wat ’n wit silwervaring op ’n swart agtergrond uitbeeld, as ’n moontlike alternatiewe vlag na die voorbeeld van Kanada se Esdoringblaar-vlag ondersteun. Op 5 Augustus 2010 het Charles Chauvel, parlementslid van die Arbeidersparty, ’n wetsontwerp vir ’n raadplegende kommissie geloods deur ’n referendum oor die vlag van Nieu-Seeland aan te kondig.[21]

Soortgelyke vlae[wysig]

Die vlag van Australië is nou verwant aan die Nieu-Seelandse vlag.

Die vlag van Nieu-Seeland was die eerste nasionale vlag wat die sterre van die Suiderkruis gebruik, en bly eiesoortig as die enigste nasionale vlag wat slegs die sterre van die konstellasie wat eintlik die kruis self vorm, insluit. Die nuwer Australiese vlag is ’n variant van die vlag van Nieu-Seeland beide met die Union Jack in die skildhoek en die Suiderkruis op die wapperkant. Die kruis op die Nieu-Seelandse vlag is saamgestel uit die vier primêre sterre van die Suiderkruis, elk ’n rooi vyf-puntige ster met ’n wit fraaiing. Die Australiese vlag het ses wit sterre, waarvan vyf sewe-puntig is (die Gemenebes-ster) en ’n vyf-puntige ster, Epsilon Crucis, die kleiner ster van die Suiderkruis wat nie deel van die werklike kruis self vorm nie is ook ingesluit. Australië se vlag het ’n groot Statebond-ster onder die Union Jack omdat dit ’n simbool van Australië is.

Baie andere vlae bevat ook die Suiderkruis as embleem. Sommige dateer so lank terug soos die nasionale koloniale vlag van Australië van 1823/24.

Sien ook[wysig]

Verwysings[wysig]

  1. (de) Smith/Neubecker: Wappen und Flaggen aller Nationen, München 1980, ISBN 3-87045-183-1
  2. (en) Alison Drench: Essential Dates - A Timeline of New Zealand History. Random House. Auckland, 2005. ISBN 1-86941-689-9 bl. 130
  3. 3,0 3,1 (en) Flags”. Ministry for Culture and Heritage (New Zealand): 23 Julie 2010. URL besoek op 29 Januarie 2014.
  4. (en) Sam Lockton en António Martins: Description of the flag 22 Junie 2005
  5. (en) Flag of the United Tribes of New Zealand (1834-1840)”. History of the New Zealand Flag. Ministry for Culture and Heritage. URL besoek op 30 Januarie 2014.
  6. 6,0 6,1 6,2 (en) 'United Tribes flag'”. Dictionary of New Zealand Biography. 19 November 2010. URL besoek op 30 Januarie 2014.
  7. (en) Caroline Fitzgerald (2011). Te Wiremu - Henry Williams: Early Years in the North. Huia Press. ISBN 978-1-86969-439-5.  231
  8. (en) New Zealand History - 'United Tribes flag'”. Ministry for Culture and Heritage: 20 Maart 2010. URL besoek op 30 Junie 2014.
  9. (en) Simpson, K. A.. Hobson, William - Biography. 1h29. Besoek op 30 Januarie 2014. 
  10. (de) Volker Preuß. “Flagge Neuseeland”. URL besoek op 2003-09-07.
  11. (en) Rear-Admiral Sir Albert Hastings Markham, Norfolk Museums and Archeology Service”. URL besoek op 30 Januarie 2014.[dooie skakel]
  12. (it) New Zealand Signalling Ensign”. http://www.rbvex.it.+URL besoek op 30 Januarie 2014.
  13. (en) Harris, Ted. “Medals of New Zealand”. Medals. Digger History. URL besoek op 30 Januarie 2014.[dooie skakel]
  14. (en) New Zealand Signalling Flag”. NZ History.net.nz. URL besoek op 2012-01-20.
  15. (en) The National Maori Flag”. Ministry for Culture and Heritage (New Zealand): 11 November 2011. URL besoek op 30 Januarie 2014.
  16. (en) Flags, Emblems, and Names Protection Act 1981, s 5(2).
  17. (en) History of Republicanism in New Zealand - 1994”. Republican Movement of Aotearoa New Zealand: November 2007. URL besoek op 30 Januarie 2014.
  18. (en) Maori Law Review - New Zealand”. Maori Law Review: September 1994.
  19. (en) Moody, John. “Past Attempts to Change New Zealand's Flag”. (pdf) New Zealand Flag Association. URL besoek op 3 Februarie 2014.
  20. (en) New Zealand - Proposals for a new flag”. Flags of the World: 29 September 2006. URL besoek op 3 Februarie 2014.
  21. (en) "Bill advocates consultative debate on new flag", Scoop.co.nz, 5 Augustus 2010. URL besoek op 3 Februarie 2014.

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:


Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Duitse Wikipedia vertaal.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal.