Volksrepubliek Toewa

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Тьʙа Arat Respuʙlika
Volksrepubliek van Toewa
Flag of the Republic of China 1912-1928.svg
1921-1944 Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
Vlag Wapenskild
Vlag Wapen
Ligging of Tannoe Toewa
Kaart van die Republiek Tiwa, voorheen die Volksrepubliek Toewa.
Hoofstad Kizil
51°43′N 94°27′O
Taal/Tale Tiwaans, Russies
Godsdiens Tibettaanse Boeddhisme, Sjamanisme
Regering Sosialistiese republiek
President Chertek Antsjimaa-Toka
Eerste Minister Saltsjak Toka
Historiese tydperk Tussenoorlogse tydperk
 - Gevestig 14 Augustus 1921
 - Geannekseer 11 Oktober 1944
Oppervlakte
 - 1944 170 500 km2
65 830 sq mi
Bevolking
 - 1944 skatting 95 400 
     Digtheid 0,6 /km² 
1,4 /sq mi
Geldeenheid akşa

Die Volksrepubliek Toewa (Tiwaans: Тьʙа Arat Respuʙlika, Toewa Arat Respoeblika, Russies: Тувинская Народная Республика; 1921-1944), ook bekend as Tannoe Toewa, was 'n gedeeltelik erkende onafhanklike staat in die gebied van die voormalige protektoraat Toewa van die Russiese Ryk. Dit was ’n satellietstaat van die Sowjetunie en is nou die Republiek Tiwa in die Russiese Federasie.

Geskiedenis[wysig]

Die gebied waar die huidige Russiese republiek lê, het voorheen as Oerjanchai bekend gestaan. Tot 1911 is dit beskou as ’n ondergeskikte uitbreiding van Buite-Mongolië, wat weer deel was van Sjina onder die Qing-dinastie.[1] In 1911, die jaar van die Sjinese Rewolusie, het die tsaar van Rusland ’n seperatistebeweging onder die Toewane begin. Op 15 Februarie 1912 het die plaaslike elite Toewa tot 'n onafhanklike land verklaar met die wens dat die opperste geestelike leier die staatshoof sou wees.[2]

In April 1914 het Toewa 'n protektoraat van Rusland geword en die Russiese administratiewe sentrum Belotsarsk (die huidige hoofstad Kizil) is gestig.[2][3]. Die Russe het Toewa nie as deel van Buite-Mongolië beskou nie. Die Sjinese regering het nooit sy aanspraak op Oerjanchai of Buite-Mongolië laat vaar nie,[1] en tegnies maak die Republiek van Sjina in Taiwan steeds aanspraak daarop.[4]

Ná die Russiese Rewolusie van 1917 het kommunistiese troepe Toewa in Januarie 1920 beset. Die chaos wat met dié tydperk gepaard gegaan het, het die Toewane kans gegee om hulle onafhanklikheid te verklaar. Op 14 Augustus 1921 het die Bolsjewiste ná 'n referendum[5] 'n volksrepubliek uitgeroep wat ook in die volksmond as Tannoe Toewa bekend was. Die hoofstad Belotsarsk (Белоцарск) se naam is in Kizil ("rooi" in Turkiese tale) verander (Russiese transliterasie: Кызыл). 'n Verdrag tussen die Sowjetunie en die Volksrepubliek van Mongolië in 1926 het die land se onafhanklikheid bevestig. Geen ander lande het dit amptelik erken nie.[6][7]

Toewa se premier was Donduk Kuular. Hy het Boeddhisme die staatsgodsdiens gemaak en het probeer om setlaars en propaganda uit Rusland te beperk. Hy het ook probeer om bande met Mongolië te vestig. Rusland het al hoe meer onthuts geraak daaroor en in 1929 is Kuular in hegtenis geneem en later tereggestel. In Rusland is vyf lede van die Kommunistiese Universiteit van die Werkers van die Ooste (KUTV), dieselfde groep wat Kuular tereggestel het, in 1930 aangestel as buitengewone kommissarisse vir Toewa. As troue ondersteuners van Josef Stalin se regering het hulle Toewa se Kommuniste Party van ongeveer 'n derde van sy lede gesuiwer en kollektivisme in die tradisioneel nomadiese land afgedwing.

Die nuwe regering het Boeddhisme en sjamanisme in Toewa probeer vernietig. Die pogings om die nomadiese leefstyl uit te roei was minder suksesvol. 'n Sensus in 1931 het aangetoon dat 82,2% van die Toewane steeds nomades was. Salchak Toka, een van die kommissarisse, is in 1932 aangestel as algemene sekretaris van die Toewaanse Volksrevolusionêre Party. Hy het tot met sy dood in 1973 die mag behou.

Toewa het op 25 Junie 1941, drie dae ná die Sowjetunie, by die Geallieerdes in die Tweede Wêreldoorlog aangesluit. Op 11 Oktober 1944, met die instemming van Toewa se parlement, is die land in die USSR opgeneem as die Toewaanse Outonome Oblast in die Russiese SFSR), alhoewel daar nie 'n stemming oor die aangeleentheid was nie. Die titel eerste sekretaris van die Kommunistiese Party in Toewa is aan Toka gegee. Toewa was van 10 Oktober 1961 tot 1992 'n outonome republiek, die Toewaanse Outonome Sosialistiese Sowjetrepubliek, in die RSFSR.

Hoewel gesprekke oor die herstel van die soewereiniteit van die huidige Republiek Tiwa plaasgevind het, het dit nog op niks uitgeloop nie. Redes hiervoor sluit in die republiek se afhanklikheid van die Russiese ekonomie en die russifisering van die bevolking.

Verwysings[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
  1. 1,0 1,1 William Ballis, Soviet Russia's Asiatic Frontier Technique: Tana Tuva, Pacific Affairs, Vol. 14, No. 1. (Mrt., 1941), ble. 91-96.
  2. 2,0 2,1 Toomas Alatalu, Tuva. A State Reawakens, Soviet Studies, Vol. 44, No. 5. (1992), ble. 881-895, Taylor & Francis, Ltd.
  3. Robert A. Rupen, Tuva, Asian Survey, Vol. 5, No. 12. (Des., 1965), ble. 609-615.
  4. Tuvans - History and Cultural Relations, Besoek op 31 Julie 2007
  5. Valery Stepanov, Ethnic tensions and separatism in Russia, Journal of Ethnic and Migration Studies, ble. 305 - 332
  6. Dallin, David J. Soviet Russia and the Far East, Yale University Press, 1948, p. 87
  7. Paine, S.C.M. Imperial Rivals: China, Russia, and Their Disputed Frontier, M.E. Sharpe, 1996, bl. 329.