Voortplanting

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Geen plant of dier kan vir ewig leef nie, daarom is een van die belangrikste lewensfunksies vir enige lewende organisme om ander lewende organismes, van dieselfde spesie, voort te bring voordat dit doodgaan.

Voortplanting verbind een geslag met die volgende. Die oorlewing van spesies, sowel as die verskeidenheid wat in elke generasie voorkom, hang van voortplanting af. Gene word oorgedra na die nakomelinge gedurende voortplanting. Gene beheer die eienskappe wat 'n organisme van sy ouers kry, byvoorbeeld die vorm van die ore en neus, die kleur van blare en blomme, ensovoorts. Die voorkoms van elke lewende organisme hang af van die genetiese materiaal wat oorgeërf is van die voorgeslagte. Daar is twee maniere waarop nuwe organismes voortgebring en gene oorgedra kan word, naamlik:

  • Geslagtelike voortplanting en
  • Ongeslagtelike voortplanting.

Geslagtelike Voortplanting[wysig]

Die proses van geslagtelike voortplanting benodig twee ouers. Die ouers vervaardig gamete (geslagselle). Die manlike gameet (spermsel) kan met die vroulike gameet, die ovum (eiersel), versmelt om 'n sigoot (bevrugte eiersel) te vorm. Elke sigoot groei, deur middel van seldeling, om 'n volwaardige organisme te vorm. Aangesien organismes wat deur geslagtelike voortplanting ontstaan, twee ouers met twee verskillende stelle gene het, word nuwe eienskappe in elke generasie ingebring en nuwe varïeteite kan ontwikkel. 'n Voorbeeld van geslagtelike voortplanting is seks by die mens.

Ongeslagtelike Voortplanting[wysig]

Ongeslagtelike voortplanting benodig slegs een ouer. Nuwe organismes ontwikkel direk uit die enkele ouer of uit 'n deel van die ouer. Al die nakomelinge sal presies dieselfde tipe gene as die ouer hê. Hulle sal dus die identiese eienskappe van die ouer besit. Sulke organismes van 'n enkele ouer word klone genoem.