Woiwodskap Groot-Pole

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Vlag van die Woiwodskap Groot-Pole
Woiwodskap
Groot-Pole
Kaart
Wielkopolskie (EE,E NN,N).png
Wapen en vlag
Wapen van Groot-Pole Vlag van Groot-Pole
Basiese gegewens
Hoofstad: Poznań
Woiwode: Piotr Florek
Woiwodskapsmaarskalk: Marek Woźniak
Grootste stad: Poznań
ISO 3166-2: PL-WP
Nommerplate: P
Bevolking: 3 455 477 (2011)
Bevolkingsdigtheid: 116 inw./km²
Geografie
Oppervlakte: 29 826 km²
- waarvan land:  ? km²
- waarvan water:  ? km²
Strekking: Noord-suid: tot 230 km
Wes-oos: tot 220 km
Hoogste punt: 284 m bo seevlak
(Kobyla Góra)
Laagste punt: 21 m benede seevlak
Landskapstruktuur
Bosse: 25,7 %
Waterliggame:  ? %
Landbou: 60,1 %
Ander:  ? %
Administratiewe indeling
Selfregerende stede: 4
Powiat (landelike munisipaliteite): 31
- Nedersettings sonder stadstatus: 226
- Stedelike nedersettings: 108
Woj wielkopolskie adm.png

Die Woiwodskap Groot-Pole, Pools Województwo wielkopolskie, met Poznań as sy administratiewe sentrum, is een van 16 woiwodskappe in die Republiek van Pole. Dit is met die administratiewe hervorming van 1999 deur die samesmelting van die vroeëre woiwodskappe Poznań (1975-1998), Kalisz, Konin, Piła en Leszno geskep. Met 'n oppervlakte van byna 30 000 km² is dit die tweede grootste woiwodskap ná Masowië en met 'n bevolking van meer as 3,3 miljoen ook een van die mees bevolktes.

Na die westelike deel van Pole rondom Poznań word sedert die 13de eeu as Polonia maior (Latyns, "Groot-Pole"; Pools Wielkopolska) verwys. Dit het sentraal gestaan in die Wes-Slawiese Polane-stam se suksesvolle vereniging van verskillende stamme in 'n gemeenskaplike Poolse staat - 'n proses wat hom in die 10de eeu afgespeel het.

Die platteland van Groot-Pole word van oudsher vir landboudoeleindes gebruik. Die historiese streek het geen presiese natuurlike grense nie, maar word rofweg deur die rivierlope van die Drawa (Duits: Drage), Obra en Barycz (Bartsch) van Pommere, Neumark, Brandenburg en Silesië geskei.

Geskiedenis[wysig]

Die huidige woiwodskap behels die gebied van die historiese Groot-Pole en word sodoende as die bakermat van Pole beskou. Dit was die stamgebied van die Wes-Slawiese Polane, en navorsers neem aan dat die antieke Barnsteenroete deur die streek geloop het. Teen die einde van die 10de eeu het hertog Mieszko I die Slawiese stamme in die streek tot 'n gemeenskaplike ryk verenig en in 966 Gniezno (Duits: Gnesen) as sy hoofstad gevestig.

Basiliek in Licheń Stary

Toe die Poolse konings hul regeringsetel na Krakau verskuif het, het Gniezno die meeste van sy oorspronklike funksies ingeboet. Poznań het vervolgens tot die belangrikste stedelike nedersetting van Groot-Pole ontwikkel en ook as gewestelike setel van die eerste Poolse heersers gedien. Dit is nog steeds 'n beduidende handelstad - die Nasionale Handelskou (sedert 1921) en die Internasionale Handelskou van Poznań het hulle oorsprong in Middeleeuse handelsbeurse.

Ná die Poolse Delinge het Groot-Pole onder Pruisiese bewind gestaan. Die Pruisiese owerhede het destyds pogings onderneem om die plaaslike landbou met belasting en ander maatreëls geleidelik in Duitse hande te laat oorgaan - 'n beleid wat felle verset van Poolse landbesitters uitgelok het. Die Poolse boere het alles onderneem om hul land te behou en onder meer moderne landboumetodes ingevoer om opbrengste en inkomste te verhoog. Die gebied is nog steeds een van die voorste landboustreke in Pole.

Die kulturele en argitektoniese erfenis van Groot-Pole sluit talle landgoede en kastele van Pole se ou adellike magnateklas in, soos die kasteel en tuin van Kórnik, die Rokoko-paleis van Rogalin en die kasteel van Rydzyna. Bekende sakrale geboue in die gebied is die groot Sistersiënser-klooster in Ląd en die pelgrimsoord Licheń Stary met sy Neogotiese kerk. Hier is intussen ook 'n nuwe Rooms-Katolieke heiligdom, die grootste basiliek van Pole opgerig.

Net buite Poznań het die Nasionale Wielkopolska-park ontstaan.

Administratiewe indeling[wysig]

Die Woiwodskap Groot-Pole is in 31 landelike munisipaliteite verdeel, terwyl Poznań, Kalisz, Konin en Leszno die status van selfregerende stede het. Hulle maak dus nie deel uit van die gelyknamige landelike munisipaliteite nie.

Selfregerende stede[wysig]

Die oorspronklike Duitse name en huidige bevolking word tussen hakies aangedui.

  1. Poznań (Posen) (566 546)
  2. Kalisz (Kalisch) (108 575)
  3. Konin (Konin/Warthe) (80 618)
  4. Leszno (Lissa) (64 079)

Landelike munisipaliteite[wysig]

  1. Chodzież (Colmar, Kolmar) (46 967)
  2. Czarnków (Czarnikau) (86 134)
  3. Gniezno (Gnesen) (140 333)
  4. Gostyń (Gostyn) (75 683)
  5. Grodzisk Wielkopolski (Grätz) (49 444)
  6. Jarocin (Jarotschin) (70 390)
  7. Kalisz (Kalisch) (80 369)
  8. Kępno (Kempen) (55 335)
  9. Koło (1941–1945 Warthbrücken) (88 601)
  10. Konin (Konin/Warthe) (123 646)
  11. Kościan (Kosten) (77 760)
  1. Krotoszyn (Krotoschin) (77 092)
  2. Leszno (Lissa) (50 024)
  3. Międzychód (Birnbaum) (36 329)
  4. Nowy Tomyśl (Neutomischl) (71 817)
  5. Oborniki (Obernigk) (55 976)
  6. Ostrów Wielkopolski (Ostrowo)(158 407)
  7. Ostrzeszów (Schildberg) (54 490)
  8. Piła (Schneidemühl) (137 099)
  9. Pleszew (Pleschen) (61 951)
  10. Poznań (Posen) (291 562)
  1. Rawicz (Rawitsch) (59 375)
  2. Slupca (58 725)
  3. Szamotuły (Samter) (85 849)
  4. Środa (Schroda) (54 568)
  5. Śrem (Schrimm) (58 646)
  6. Turek (Turek) (83 635)
  7. Wągrowiec (Wongrowitz) (67 606)
  8. Wolsztyn (Wollstein) (54 718)
  9. Września (Wreschen) (73 778)
  10. Złotów (Flatow) (68 526)

(Bevolking soos op 30 Junie 2006)

Geografie[wysig]

Grootste stede[wysig]

Die administratiewe hoofstad Poznań en Kalisz (die oudste stad in Pole) is die enigste stedelike nedersettings in die Woiwodskap Groot-Pole met 'n bevolking van meer as 100 000.

Stad Duitse naam Bevolking
30 Junie 2006
POL Poznań COA.svg Poznań Posen 566 546
POL Kalisz COA 1.svg Kalisz Kalisch 108 575
POL Konin COA.svg Konin Konin 80 618
POL Piła COA 1.svg Piła Schneidemühl 75 044
POL Ostrów Wielkopolski COA.svg Ostrów Wielkopolski Ostrowo 72 577
POL Gniezno COA.svg Gniezno Gnesen 70 080
POL Leszno COA.svg Leszno Lissa 64 079
POL Śrem COA.svg Śrem Schrimm 30 227
POL Swarzędz COA.svg Swarzędz Schwersenz 29 894
Krotoszyn herb.svg Krotoszyn Krotoschin 29 421
POL Turek COA.svg Turek Turek 29 302
POL Września COA.svg Września Wreschen 28 617
POL Luboń COA.svg Luboń Luban 26 935
POL Jarocin COA.svg Jarocin Jarotschin 25 834
POL Wągrowiec COA 1.svg Wągrowiec Wongrowitz 24 681
POL Kościan COA.svg Kościan Kosten 24 102
POL Koło COA.svg Koło 1941–1945: Wartbrücken 23 034
POL Środa Wielkopolska COA.svg Środa Wielkopolska Schroda 21 635
POL Rawicz COA.svg Rawicz Rawitsch 21 301
POL Gostyń COA.svg Gostyń Gostyn 20 588

Riviere[wysig]

  • Warta (Duits: Warthe)
  • Noteć (Netze)

Bergpieke[wysig]

Die bergpiek Kobyla Góra - noordwes van Kepno naby Parzynow - is die hoogste punt van Groot-Pole (284 meter).

Ekonomie[wysig]

Nywerhede[wysig]

'n Pools-vervaardigde Solaris ULTRA-bus in Umeå, Noord-Swede

Groot-Pole se nywerhede vervaardig onder meer elektriese masjiene, voertuie en voertuigonderdele, meubels, glas en keramiek, elektriese verbruikersgoedere, gloeilampe en batterye. Die maatskappy Solaris Bus & Coach S.A., wat sy hoofkwartier naby Poznań het, is een van die belangrikste Europese vervaardigers van busse wat sy produkte na 18 Europese lande uitvoer en ook oorsese markte soos die Verenigde Arabiese Emirate gevestig het.[1]

Die Groot-Poolse voedselverwerkingsbedryf steun op die hoogs ontwikkelde plaaslike landbousektor en vervaardig vleis- en suiwelprodukte, suiker, snoeperye, sjokolade, vrugte- en groenteprodukte, alkohol en bier.

Ekonomiese syfers[wysig]

In vergelyking met die Europese Unie se bruto binnelandse produk (BBP, in koopkragpariteite) het die Woiwodskap Groot-Pole in 2006 'n indeks van 55,1 bereik (EU-27 = 100)[2].

Die werkloosheidsyfer het in 2005 nog op 17,2 persent gestaan[3] en het in die tydperk tot Desember 2009 gedaal tot 9,1 persent.[4] Sodoende het slegs Masowië 'n laer werkloosheidsyfer (9,0 persent).

Bronne[wysig]

  • Christian Parma en Renata Grunwald-Kopeć: La voïvodie de la Grande Pologne. In: Pologne. Warskou: Wydawnictwo Parma Press 2003, bl. 58-67

Verwysings[wysig]

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:


Woiwodskappe van Pole Flag of Poland.svg

POL województwo warmińsko-mazurskie flag.svg Ermland-Masurië | POL województwo wielkopolskie flag.svg Woiwodskap Groot-Pole | POL województwo świętokrzyskie flag.svg Heilig Kruis | POL województwo podkarpackie flag.svg Subkarpate | POL województwo małopolskie flag.svg Klein-Pole | POL województwo kujawsko-pomorskie flag.svg Kujawië-Pommere | POL województwo lubuskie flag.svg Lebus | Flag of Lodzkie.svg Łódź | POL województwo lubelskie flag.svg Lublin | POL województwo mazowieckie flag.svg Masowië | POL województwo dolnośląskie flag.svg Neder-Silesië | POL województwo opolskie flag.svg Opole | POL województwo podlaskie flag.svg Podlachië | POL województwo pomorskie flag.svg Pommere | POL województwo śląskie flag.svg Silesië | POL województwo zachodniopomorskie flag.svg Wes-Pommere