X-chromosoom

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Chromosome X.svg

Die X-chromosoom is een van twee geslagschromosome in soogdiere, insluitend die mens, en baie ander diere. Die ander een is die Y-chromosoom. X is ’n groot en lang chromosoom met sowat 900 tot 1 200 gene. Baie van dié gene het niks met die geslagsbepaling van ’n mens te doen nie, omdat die Y-chromosoom daarvoor verantwoordelik is.

Die X-chromosoom is deur vroeë navorsers so genoem na aanleiding van sy unieke eienskappe, en dit het gelei tot die naam Y-chromosoom, na die volgende letter in die alfabet, nadat dit later ontdek is.[1]

Elke gesonde mens het 23 paar chromosome: 22 paar outosome en een paar geslagschromosome. Wanneer iemand een Y en een X het (46,XY), is hy manlik; vroue het twee X-chromosome (46,XX). Die 46 dui die getal chromosome aan (23 paar).

Oorerwing en afwykings[wysig]

Die vader bepaal die geslag van ’n kind. Sy spermselle bevat óf ’n Y- óf ’n X-chromosoom. Omdat die moeder twee X-chromosome het, bevat al haar eierselle ’n X-chromosoom. Ná bevrugting bevat die bevrugte eiersel dus óf twee X-chromosome óf een Y- en een X-chromosoom. In die eerste geval (XX) is dit ’n dogtertjie en in die tweede geval (XY) ’n seuntjie.

Daar is baie X-verwante oorerflike aandoenings. Dikwels kom dié aandoenings net in mans voor omdat vroue twee X-chromosome het en dus nie die siekte ontwikkel nie, of net ’n ligter vorm daarvan kry. ’n Voorbeeld is hemofilie A.

Verwysings[wysig]

  1. Angier, Natalie (2007-05-01). “For Motherly X Chromosome, Gender Is Only the Beginning”. New York Times. URL besoek op 2007-05-01.

Eksterne skakels[wysig]