Gaan na inhoud

ASASSN-15lh

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
'n Ligkurwe vir ASASSN-15lh.

ASASSN-15lh (supernovanaam SN 2015L) was 'n uiters helder kortstondige astronomiese gebeurtenis wat ontdek is deur die All Sky Automated Survey for SuperNovae (ASAS-SN). Dit het gelyk soos 'n superhelder supernova, wat 10 keer of meer so helder soos 'n gewone supernova is. Dit is op 14 Junie 2015 die eerste keer gesien in 'n dowwe sterrestelsel in die suidelike sterrebeeld Indiër, en was die helderste supernova-agtige voorwerp wat nog waargeneem is.[1]

Op sy hoogtepunt was ASASSN-15lh altesaam 570 miljard keer so helder soos die Son, en 20 keer so helder as die gekombineerde lig wat deur die Melkweg uitgestraal word.[1]

Die aard van ASASSN-15lh word betwis. Die gewildste verduideliking is dat dit die helderste hipernova is wat nog waargeneem is, of 'n gety-uiteenskeuringsvoorval van 'n supermassiewe swartkolk met 'n massa van sowat 108 sonmassas.[2]

Ander hipoteses sluit in 'n gravitasielens, 'n kwarknova in 'n Wolf-Rayetster of 'n vinnig roterende magnetar.

Ontdekking

[wysig | wysig bron]

’n Moontlike supernova is die eerste keer in Junie 2015 opgemerk deur twee 14 cm-teleskope in Chili. Die span het dit die naam ASASSN-15lh gegee.[3] Dit het as ’n kortstondige ligpunt op ’n beeld verskyn en is met bykomende waarnemings vanaf ander teleskope bevestig.[3] Die spektrum van ASASSN-15lh is deur nog 'n ander teleskoop verskaf.[3] Die Suider-Afrikaanse Groot Teleskoop (SALT) is gebruik om die rooiverskuiwing te meet, en gevolglik die afstand en ligkrag.[4] Op 24 Julie het die voorval amptelik die supernovanaam SN 2015L gekry.[5]

Later is gevind ander beelde van ASASSN-15lh is reeds op 8 Mei 2015 geneem. In dié stadium was die skynbare magnitude 17,4. Van 8 Mei af het die moontlike supernova helderder geword totdat dit op 5 Junie ’n maksimum helderheid van magnitude 16,9 bereik het. Teen September het die helderheid tot magnitude 18,2 afgeneem.[4]

Eienskappe

[wysig | wysig bron]

Op grond van sy rooiverskuiwing en ligging wat op die kern van ’n groot sterrestelsel geprojekteer is, word die afstand van ASASSN-15lh bereken op 3,8 miljard ligjare.[4]

Op sy maksimum was sy absolute magnitude in die u-band -23,5. Dit het sowat 20 keer meer lig uitgestraal as die hele Melkweg,[6] met ’n energievloed van 570 miljard keer dié van die Son.[7][8] Krzysztof Stanek, een van die hoofondersoekers by ASAS-SN, het gesê: “As dit in ons eie sterrestelsel was, sou dit helderder as die volmaan geskyn het; daar sou geen nag gewees het nie, en dit sou maklik bedags sigbaar gewees het.”[9]

Die temperatuur tydens sy maksimum ligkrag was 20 000 K, hoewel dit vroeër in die uitbarsting warmer was. Sowat 50 dae ná die piek het die temperatuur tot 11 000 K afgeneem en daarna betreklik konstant gebly. ASASSN-15lh se radius by sy maksimum helderheid was meer as 70 000 sonradiusse.[4] Sy massa was 40 sonmassas.[10]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. 1 2 Jessica Orwig (14 Januarie 2016). "Astronomers are baffled by a newly discovered cosmic explosion that shines 570 billion times brighter than the sun". Business Insider. Besoek op 22 Maart 2016.
  2. ↑ Leloudas, G.; Fraser, M.; Stone, N. C.; van Velzen, S.; Jonker, P. G.; Arcavi, I.; Fremling, C.; Maund, J. R.; Smartt, S. J.; Krìhler, T.; Miller-Jones, J. C. A.; Vreeswijk, P. M.; Gal-Yam, A.; Mazzali, P. A.; De Cia, A.; Howell, D. A.; Inserra, C.; Patat, F.; de Ugarte Postigo, A.; Yaron, O.; Ashall, C.; Bar, I.; Campbell, H.; Chen, T.-W.; Childress, M.; Elias-Rosa, N.; Harmanen, J.; Hosseinzadeh, G.; Johansson, J.; Kangas, T.; Kankare, E.; Kim, S.; Kuncarayakti, H.; Lyman, J.; Magee, M. R.; Maguire, K.; Malesani, D.; Mattila, S.; McCully, C. V.; Nicholl, M.; Prentice, S.; Romero-Cañizales, C.; Schulze, S.; Smith, K. W.; Sollerman, J.; Sullivan, M.; Tucker, B. E.; Valenti, S.; Wheeler, J. C.; Young, D. R. (12 Desember 2016). "The superluminous transient ASASSN-15lh as a tidal disruption event from a Kerr black hole". Nature Astronomy. 1 (1): 0002. arXiv:1609.02927. Bibcode:2016NatAs...1E...2L. doi:10.1038/s41550-016-0002.
  3. 1 2 3 Billings, Lee (14 Januarie 2016). "Found: The Most Powerful Supernova Ever Seen". Scientific American. Besoek op 16 Januarie 2016.
  4. 1 2 3 4 Dong, S.; Shappee, B. J.; Prieto, J. L.; Jha, S. W.; Stanek, K. Z.; Holoien, T. W.- S.; Kochanek, C. S.; Thompson, T. A.; Morrell, N.; et al. (15 Januarie 2016). "ASASSN-15lh: A highly super-luminous supernova". Science. 351 (6270): 257–260. arXiv:1507.03010. Bibcode:2016Sci...351..257D. doi:10.1126/science.aac9613. PMID 26816375. S2CID 31444274.
  5. ↑ S. Dong; B.J. Shappee; J.L. Prieto; S.W. Jha; K.Z. Stanek; T.W.-S. Holoien; C.S. Kochanek; T.A. Thompson; N. Morrell; I.B. Thompson; U. Basu; J.F. Beacom; D. Bersier; J. Brimacombe; J.S. Brown; P. Chen; E. Conseil; A.B. Danilet; E. Falco; D. Grupe; S. Kiyota; G. Masi; B. Nicholls; F. Olivares; G. Pignata; G. Pojmanski; G.V. Simonian; D.M. Szczygiel; P.R. Wozniak (24 Julie 2015). Daniel W. E. Green (red.). "SN 2015L". Central Bureau Electronic Telegrams (4120). Central Bureau for Astronomical Telegrams: 1. Bibcode:2015CBET.4120....1D.
  6. ↑ Carnegie Institution for Science (14 Januarie 2016). "Most-luminous supernova ever discovered". phys.org. Besoek op 15 Januarie 2016.
  7. ↑ Cowen, Ron (14 Januarie 2016). "Brightest-ever supernova still baffles astronomers". Nature. doi:10.1038/nature.2016.19176. S2CID 182077393.
  8. ↑ Bhanoo, Sindya N. (15 Januarie 2016). "Supernova Has Energy of Hundreds of Billions of Suns". The New York Times. Besoek op 16 Januarie 2016.
  9. ↑ Boyle, Rebecca (14 Januarie 2016). "We've found the brightest ever supernova but can't explain it". New Scientist. Besoek op 15 Januarie 2016.
  10. ↑

Skakels

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=ASASSN-15lh&oldid=2882826"