Aanvalle op Iran in 2026

Aanvalle op Iran in 2026
Datum 28 Februarie 2026– Ligging Midde-Ooste Resultaat
Strydende partye
Israel  VSA	Iran
Aanvoerders
Benjamin Netanyahu (eerste minister van Israel) Donald Trump (president van die VSA)	Ali Chamenei☠ (opperleier van Iran) Masoud Pezeshkian (president van Iran)

Op 28 Februarie 2026 het Israel en die Verenigde State van Amerika ’n aanval geloods, met die kodename Roaring Lion en Operation Shield of Judah, op verskeie stede in Iran. Ontploffings is aangemeld terwyl die Israeliese minister van verdediging, Israel Katz, ’n aanval deur die Israeliese Weermag (IDF) bevestig het. Katz het die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” bestempel met die uitgesproke doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”. Israel het daarna ’n noodtoestand afgekondig, met verwysing na die verwagting van ’n Irannese teenaanval. Die Amerikaanse president Donald Trump het aangekondig dat die Verenigde State saam met Israel aanvalle op Iran geloods het, en verklaar dat die doelwit was om Iran se missiel- en militêre vermoëns te vernietig, te verhoed dat dit kernwapens verkry, en uiteindelik die regime omver te werp. Trump het lede van die Islamitiese Revolusionêre Wagkorps (IRGC) versoek om hul wapens neer te lê in ruil vir immuniteit, en gewaarsku dat weiering “sekere dood” sou beteken.

In vergelding het Iran tientalle ballistiese missiele oor die Midde-Ooste gelanseer, gerig op Israel en Amerikaanse militêre basisse in Jordanië, Sirië, Koeweit, Bahrein, Katar, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate. Verder het die Houthi-beweging aangekondig dat hulle aanvalle in die Rooi See sal hervat.

In die vroeë oggendure van 1 Maart het Irannese staatsmedia bevestig dat die land se opperleier, Ali Chamenei, in een van die bomaanvalle gesterf het.

Agtergrond

Teen laat Desember 2025 het grootskaalse landwye anti-regime-betogings in Iran uitgebreek, grootliks aangevuur deur ’n ekonomiese krisis, die ineenstorting van die Irannese geldeenheid, die Riaal, en stygende pryse. Die betogings, wat oproepe tot regimeverandering ingesluit het, het die grootste omvang bereik sedert die Irannese Rewolusie van 1979, en het na meer as 100 stede oor die land versprei. Die Irannese regime het met gewelddadige onderdrukking gereageer, insluitend slagtings van betogers, met die dodelikste voorvalle op 8 en 10 Januarie 2026. Opperleier Ali Khamenei het persoonlik die landwye moorde tydens die betogings beveel, met goedkeuring van Iran se hoogste staatsliggame.

Die geweld is hoofsaaklik deur die Islamitiese Revolusionêre Wagkorps (IRGC) en Basij-magte uitgevoer, wat lewendige ammunisie, haelgewere, korrelgewere, gemonteerde masjiengewere en hommeltuie gebruik het. Getuies het bloedbevlekte strate en wydverspreide beserings gerapporteer, terwyl hospitale en lykshuise oorweldig is. Iran het ook die langste internet-afskakeling op rekord ingestel om verslaggewing oor die onrus en die moorde te beperk en kommunikasie tussen betogers te ontwrig. Duisende sterftes is aangemeld, hoewel syfers sterk verskil volgens bron, tesame met massa-arrestasies; volgens HRANA (Human Rights Activists in Iran) is minstens 26 541 mense aangehou. Die dodetal word nou op tienduisende geraam, met die jongste syfers wat wissel tussen 30 000 en 43 000.

Tydens ’n nuuskonferensie op 27 Februarie 2026 het die Amerikaanse president Donald Trump verklaar dat die Islamitiese Republiek “ten minste, dit lyk so, 32 000 betogers” doodgemaak het, ’n syfer soortgelyk aan vroeëre ramings van ongeveer 30 000 deur twee senior amptenare in die Irannese ministerie van gesondheid. AP News het berig dat die regering se oorweldigende gebruik van geweld wanhoop onder die Irannese publiek veroorsaak het en hoop op ’n Amerikaanse aanval laat ontstaan het.

Aanvalle

Aanvanklike aanvalle

Plekke van Israeliese en Amerikaanse lugaanvalle op 28 Februarie.

Ontploffings is aangemeld nadat die minister van verdediging Israel Katz ’n Israeliese aanval bevestig het. The Times of Israel het berig dat Katz die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” beskryf het met die doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.

Onder die teikens was ’n distrik in Teheran waar die Irannese Opperleier Ali Khamenei normaalweg woon; dit huisves ook die presidensiële paleis en die Hoogste Nasionale Veiligheidsraad. Sewe missiele is bevestig om dié gebied te tref.

Daarna het The New York Times berig dat ’n “Amerikaanse amptenaar gesê het dat Amerikaanse militêre aanvalle op Iran aan die gang is”. Amerikaanse amptenare het ook bevestig dat die aanvalle met die Verenigde State gekoördineer is.

Nuusberigte het gemeld dat sirenes in Israel geloei het, terwyl Israel sy burgers gewaarsku het om in beskermde gebiede te bly. Die Amerikaanse ambassadeur in Israel, Mike Huckabee, het Amerikaanse burgers aangemoedig om onmiddellik op te tree wanneer hulle die sirenes hoor, terwyl die Amerikaanse president Donald Trump gewaarsku het dat Amerikaanse lewens moontlik verlore kan gaan. Die Israeliese Ministerie van Gesondheid het gereageer deur hospitale ondergronds te verskuif.

Amerikaanse amptenare het bevestig dat die Verenigde State aanvalle op Iran uitvoer en dit beskryf as “nie ’n klein aanval nie”. Volgens ’n Amerikaanse amptenaar word dosyne Amerikaanse aanvalle uitgevoer deur aanvalsvliegtuie wat vanaf basisse rondom die Midde-Ooste en vanaf een of meer vliegdekskepe opereer. Reuters het berig dat die aanvalle per lug en see uitgevoer word.

Die Fars-nuusagentskap en CNN het verdere ontploffings in ander Irannese stede aangemeld, insluitend Qom, Kermanshah, Isfahan en Karaj. In Teheran is missielaanvalle op Universiteitsstraat, in die Jomhouri-gebied en in die noordelike Seyed Khandan-gebied aangemeld. Kommunikasiedienste in Teheran is ná die aanvalle belemmer.

CNN het berig dat die tydsberekening van die aanvalle simboliese betekenis in Judaïsme dra, aangesien dit plaasgevind het kort voor die Joodse fees Poerim op 2 Maart.

Doelverklarings

Twee uur nadat die aanvalle begin het, het die Amerikaanse president Donald Trump ’n verklaring van agt minute uitgereik waarin hy gesê het dat die doel van die Amerikaanse aanvalle in Iran effektief regimeverandering was. Hy het die IRGC aangemoedig om “julle wapens neer te lê en volledige immuniteit te hê, of andersins sekere dood in die gesig te staar.” Hy het bygevoeg: “Lê julle wapens neer. Julle sal regverdig behandel word met volle immuniteit, of julle sal sekere dood in die gesig staar.” Hy het die publiek toegespreek en verklaar: “Die uur van julle vryheid het aangebreek. Bly beskut. Moenie julle huis verlaat nie. Dit is baie gevaarlik buite. Bomme sal oral val,” en gesê: “Wanneer ons klaar is, neem julle regering oor. Dit sal julle s’n wees om te neem. Dit sal waarskynlik julle enigste kans vir geslagte wees.” Hy het afgesluit: “Nou is die tyd om beheer oor julle lot te neem … Dit is die oomblik vir optrede. Moenie dit laat verbygaan nie.”

Kort daarna het Benjamin Netanyahu ’n videoboodskap vrygestel waarin hy gesê het dat Israel en die Verenigde State aanvalle op Iran geloods het “om die eksistensiële bedreiging te verwyder” wat deur wat hy die “terreurbewind in Iran” genoem het, inhou. Hy het gesê dat die gesamentlike optrede “die voorwaardes sal skep vir die dapper Irannese volk om hul lot in eie hande te neem” en die mense van Iran aangemoedig om “die juk van tirannie af te werp.”

Reaksies

Iran

Islamitiese Republiek

Iran se Ministerie van Buitelandse Sake het ’n teenreaksie belowe terwyl Irannese magte Amerikaanse basisse regoor die Persiese Golf aangeval het. Die Opperste Nasionale Veiligheidsraad van Iran het gesê die land is geteiken deur ’n "brutale lugoperasie" wat deur die VSA en Israel uitgevoer is, en verklaar: "Dit het weer eens tydens onderhandelinge plaasgevind, en die vyand verbeel hom dat die veerkragtige Irannese nasie deur hierdie lafhartige dade aan hul kleinlike eise sal oorgee."

Irannese opposisie

Baie Iraniërs binne Iran het die gesamentlike Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran gevier en verwelkom. ’n Aanvanklike video het sommige Irannese burgers gewys wat lag en feesvier nadat hulle ’n lugaanval in Iran aanskou het op wat hulle die "leier se huis" genoem het. ’n Ander video het ’n vrou in Iran gewys wat die aanvalle vier terwyl sy "Dood aan Khamenei" uitroep.

Onder reaksies van die Irannese diaspora het Reza Pahlavi Iraniërs aangemoedig om gereed te maak om die protesaksies wat vroeër in die jaar plaasgevind het te hervat terwyl die Islamitiese Republiek volgens hom "ineenstort". Hy het die weermag en veiligheidsmagte versoek om hulle by die publiek te skaar eerder as by die regerende bestel, en het die Amerikaanse optrede teen Iran as ’n "humanitêre ingryping" beskryf terwyl hy Trump versoek het om burgerlike skade te vermy. Maryam Rajavi, die leier van die "Nasionale Raad van Weerstand van Iran", het die vorming van ’n oorgangsregering aangekondig en beide die Islamitiese Republiek en die Sjah op X verwerp. Lede van die Irannese diaspora het vierende solidariteitsbyeenkomste gehou te midde van die Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran.

Sien ook

• Israel-Irannese Oorlog