Alfred Korzybski
| Alfred Korzybski | |
 | |
Alfred Korzybski | |
| Geboortenaam | Alfred Habdank Skarbek Korzybski |
|---|---|
| Gebore | 3 Julie 1879 Warskou, Pole |
| Oorlede | 1 Maart 1950 (op 70) Lakeville, Connecticut, VSA |
| Nasionaliteit |  Verenigde State |
| Vakgebied | Ingenieurswese, logika, wiskunde, filosofie, semantiek |
| Bekend vir | Algemene semantiek , “Die kaart is nie die gebied nie” |
Alfred Habdank Skarbek Korzybski (/kɔːrˈzɪbski, kəˈʒɪpski/ ⓘ kor-ZIB-skee, kə-ZHIP-skee;[1][2]Pools: [ˈalfrɛt kɔˈʐɨpskʲi]; 3 Julie 1879 – 1 Maart 1950) was 'n Pools-Amerikaanse filosoof en onafhanklike geleerde wat 'n veld genaamd algemene semantiek ontwikkel het, wat hy as beide onderskeibaar van, en meer omvattend as, die veld van semantiek beskou het. Hy het aangevoer dat menslike kennis van die wêreld beperk word deur beide die menslike senuweestelsel en die tale wat mense ontwikkel het, en dus kan niemand direkte toegang tot die werklikheid hê nie, aangesien die meeste wat ons kan weet, dit is wat gefiltreer word deur die brein se reaksies op die werklikheid. Sy bekendste uitspraak is "Die kaart is nie die gebied nie". Baie van sy idees is aangebied in sy boek Science and Sanity (1933).
Vroeë lewe en loopbaan
[wysig | wysig bron]Korzybski is in Warskou, Wisla-land, wat toe deel van die Russiese Ryk was, gebore en het aan 'n aristokratiese Poolse familie behoort wie se lede vir geslagte as wiskundiges, wetenskaplikes en ingenieurs gewerk het. Hy het Pools tuis en Russies in skole geleer, en met 'n Franse en Duitse goewernante het hy as kind vlot in vier tale geword.[3]
Korzybski het ingenieurswese aan die Universiteit van Tegnologie van Warskou gestudeer. Gedurende die Eerste Wêreldoorlog (1914–1918) het Korzybski as 'n intelligensie-offisier in die Russiese Leër gedien. Nadat hy in 'n been gewond is en ander beserings opgedoen het, het hy in 1916 na Noord-Amerika] verhuis (eers na Kanada, toe na die Verenigde State) om die verskeping van artillerie na Rusland te koördineer. Hy het ook aan Pools-Amerikaanse gehore oor die konflik lesings gegee en die verkoop van oorlogsobligasies bevorder. Na die oorlog het hy besluit om in die Verenigde State te bly en het in 1940 'n genaturaliseerde burger geword. Hy het Mira Edgerly,[4] 'n skilder van portrette op ivoor, kort na die Wapenstilstand van 1918 ontmoet; Hulle is in Januarie 1919 getroud; die huwelik het tot sy dood geduur.
E. P. Dutton het Korzybski se eerste boek, Manhood of Humanity, in 1921 gepubliseer. In hierdie werk het hy 'n nuwe teorie van die mensdom voorgestel en in detail verduidelik: die mensdom as 'n "tydbindende" klas van lewe (mense voer tydbinding uit deur die oordrag van kennis en abstraksies deur tyd wat in kulture opgehoop word). In 1925 en 1926 het Korzybski psigiatriese pasiënte by die St. Elizabeth-hospitaal in D.C. waargeneem onder toesig van William Alanson White.[5]
Algemene semantiek
[wysig | wysig bron]Korzybski se werk het gekulmineer in die aanvang van 'n dissipline wat hy algemene semantiek (GS) genoem het. Dit moet nie met semantiek verwar word nie. Die basiese beginsels van algemene semantiek, wat tydbinding insluit, word beskryf in die boek Science and Sanity, wat in 1933 gepubliseer is. In 1938 het Korzybski die Instituut vir Algemene Semantiek in Chicago gestig.[6] Die behuisingstekort in Chicago na die Tweede Wêreldoorlog het hom die instituut se huurkontrak gekos, so in 1946 het hy die instituut na Lakeville, Connecticut, VSA, verskuif, waar hy dit tot sy dood in 1950 gelei het.
Korzybski het volgehou dat mense beperk word in wat hulle weet deur (1) die struktuur van hul senuweestelsels, en (2) die struktuur van hul tale. Mense kan nie die wêreld direk ervaar nie, maar slegs deur hul "abstraksies" (nie-verbale indrukke of "gleanings" afgelei van die senuweestelsel, en verbale aanwysers wat uitgedruk en afgelei word van taal). Hierdie mislei ons soms oor wat die waarheid is. Ons begrip het soms 'n gebrek aan ooreenkoms van struktuur met wat werklik gebeur.[7]
Hy het gepoog om ons bewustheid van abstraksie te oefen deur tegnieke te gebruik wat hy uit sy studie van wiskunde en wetenskap verkry het. Hy het hierdie bewustheid, hierdie doelwit van sy stelsel, "bewussyn van abstraksie" genoem. Sy stelsel het die bevordering van houdings soos "Ek weet nie; kom ons kyk," ingesluit sodat ons die realiteite daarvan soos deur die moderne wetenskap geopenbaar, beter kan ontdek of daaroor kan besin. Nog 'n tegniek het behels om innerlik en uiterlik stil te word, 'n ervaring wat hy "stilte op die objektiewe vlakke" genoem het.[8]
"Om te wees"
[wysig | wysig bron]Baie aanhangers en kritici van Korzybski het sy taamlik komplekse stelsel gereduseer tot 'n eenvoudige saak van wat hy gesê het oor die werkwoordvorm "is" van die algemene werkwoord "om te wees".[9] Sy stelsel is egter hoofsaaklik gebaseer op terminologie soos die verskillende "ordes van abstraksie", en formulerings soos "bewussyn van abstraksie". Die bewering dat Korzybski die gebruik van die werkwoord "om te wees" teengestaan het, sou 'n diepgaande oordrywing wees.
Hy het gedink dat sekere gebruike van die werkwoord "om te wees", genaamd die "is van identiteit" en die "is van predikasie", foutief in struktuur was, bv. 'n stelling soos "Elizabeth is 'n dwaas" (gesê van 'n persoon met die naam "Elizabeth" wat iets gedoen het wat ons as dwaas beskou). In Korzybski se stelsel behoort 'n mens se beoordeling van Elizabeth tot 'n hoër orde van abstraksie as Elizabeth self. Korzybski se remedie was om identiteit te ontken; in hierdie voorbeeld, om voortdurend bewus te wees dat "Elizabeth" nie is wat ons haar noem nie. Ons vind Elizabeth nie in die verbale domein, die wêreld van woorde nie, maar die nieverbale domein (die twee, het hy gesê, kom neer op verskillende ordes van abstraksie). Dit is uitgedruk deur Korzybski se bekendste uitgangspunt, "die kaart is nie die gebied nie". Let daarop dat hierdie uitgangspunt die frase "is nie" gebruik, 'n vorm van "om te wees"; hierdie en vele ander voorbeelde toon dat hy nie van plan was om "om te wees" as sodanig te laat vaar nie. Trouens, hy het eksplisiet gesê[10] dat daar geen strukturele probleme met die werkwoord "om te wees" was wanneer dit as 'n hulpwerkwoord gebruik word of wanneer dit gebruik word om bestaan of ligging aan te dui nie. Dit was selfs soms aanvaarbaar om die foutiewe vorme van die werkwoord "om te wees" te gebruik, solank 'n mens bewus was van hul strukturele beperkings.
Anekdotes
[wysig | wysig bron]Eendag het Korzybski 'n lesing aan 'n groep studente gegee, en hy het die les skielik onderbreek om 'n pakkie beskuitjies, toegedraai in wit papier, uit sy aktetas te haal. Hy het gemompel dat hy net iets moes eet, en hy het die studente op die sitplekke in die voorste ry gevra of hulle ook 'n beskuitjie wou hê. 'n Paar studente het 'n beskuitjie geneem. "Lekker beskuitjie, dink julle nie?" het Korzybski gesê terwyl hy 'n tweede een geneem het. Die studente het kragtig gekou. Toe skeur hy die wit papier van die beskuitjies af om die oorspronklike verpakking te onthul. Daarop was 'n groot prentjie van 'n hond se kop en die woorde "Hondekoekies". Die studente het na die pakkie gekyk en was geskok. Twee van hulle wou opgooi, het hul hande voor hul monde gesit en uit die lesingsaal na die toilet gehardloop. "Sien jy," het Korzybski opgemerk, "ek het sopas gedemonstreer dat mense nie net kos eet nie, maar ook woorde, en dat die smaak van eersgenoemde dikwels deur die smaak van laasgenoemde oortref word".[11]
William Burroughs het in die herfs van 1939 'n Korzybski-werkswinkel bygewoon. Hy was 25 jaar oud en het $40 betaal. Sy medestudente – daar was altesaam 38 – het die jong Samuel I. Hayakawa (wat later 'n Republikeinse lid van die Amerikaanse Senaat sou word) en Wendell Johnson (stigter van die Monsterstudie) ingesluit.[12]
Invloed
[wysig | wysig bron]Korzybski se werk het in die 1940's en 1950's 'n positiewe ontvangs van 'n verskeidenheid persone gehad.[13] Robert A. Heinlein het 'n karakter na hom vernoem in sy 1940-kortverhaal "Blowups Happen". Die wetenskapfiksieskrywer A. E. van Vogt het sy roman The World of Null-A, wat in 1948 gepubliseer is, gebaseer op idees uit Algemene Semantiek. Op 8 Maart 1949 het mede-wetenskapfiksieskrywer L. Ron Hubbard aan Heinlein geskryf en Korzybski as 'n invloed op wat Dianetics sou word, verwys: “Wel, jy het nie in jou boek gespesifiseer watter werklike hervorming in die samelewing plaasgevind het om supermense te maak nie. Ek het nou die dag daaroor begin dink. Die stelsel is Excalibur. Dit maak nul A's.”[14]
Korzybski se idees het die filosoof Alan Watts en fisikus Fritjof Capra beïnvloed, wat sy frase "die kaart is nie die gebied nie" in lesings en geskrifte "The Tao of Physics", 35ste Herdenkingsuitgawe, gebruik het. Skrywer Robert Anton Wilson was ook diep beïnvloed deur Korzybski se idees. Die derde uitgawe van Science and Sanity verklaar dat die Verenigde State se Leër in die Tweede Wêreldoorlog Korzybski se stelsel gebruik het om gevegsmoegheid in Europa te behandel, onder toesig van dr. Douglas M. Kelley,[15] wat later die psigiater in beheer van die Nazi-oorlogsmisdadigers in Neurenberg geword het. Van die Algemene Semantiek-tradisie is voortgesit deur Samuel I. Hayakawa.
Publikasies
[wysig | wysig bron]- Manhood of Humanity: The Science and Art of Human Engineering. New York: E.P. Dutton. 1921.
- Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics. Lancaster, Pennsylvania: Science Press Printing Co. 1933.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ "Korzybski". Collins English Dictionary. HarperCollins. Besoek op 27 Augustus 2019.
- ↑ Merriam-Webster, Korzybski, Besoek 27 Augustus 2019
- ↑ Kodish, Bruce I. (2011). Korzybski: A Biography. Pasadena, CA: Extensional Publishing. p. 31. ISBN 978-0-9700664-0-4.
- ↑ Don Shelton (13 Julie 1954). "20C - American Miniature Portraits: Korzybska, Mira Edgerly - portrait of three sisters or a triptych?". American-miniatures20c.blogspot.com. Besoek op 28 Junie 2016.
- ↑ Korzybski, Alfred (1990). Collected Writings, 1920-1950 (in Engels). Institute of GS. ISBN 978-0-910780-08-7.
- ↑ "The Institute of General Semantics » History". Generalsemantics.org. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Oktober 2016. Besoek op 28 Junie 2016.
- ↑ Korzybski, Alfred (2023) [1933]. Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics (6 uitg.). Institute of General Semantics. p. 57. ISBN 9781970164220.
- ↑ Korzybski, Alfred (2023) [1933]. Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics (6 uitg.). Institute of General Semantics. p. 34. ISBN 9781970164220.
- ↑ Alfred Korzybski, Selections from Science and Sanity, 2010.
- ↑ Korzybski, Alfred (1951). "The Role of Language in the Perceptual Process". Alfred Korzybski Collected Writings 1920–1950. Institute of General Semantics: 698.
- ↑ R. Diekstra, Haarlemmer Dagblad, 1993, cited by L. Derks & J. Hollander, Essenties van NLP (Utrecht: Servire, 1996), bl. 58.
- ↑ "Naked Lunch @ 50 » Seminal Semantics Antics". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Oktober 2011. Besoek op 21 Desember 2011.
- ↑ "Notable Individuals Influenced by General Semantics". The Institute of General Semantics. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Maart 2014. Besoek op 3 September 2012.
- ↑ "The Heinlein Letters: What L. Ron Hubbard's close friends really thought of him | the Underground Bunker".
- ↑ Korzybski, Alfred (2023) [1933]. Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics (6 uitg.). Institute of General Semantics. p. liii. ISBN 9781970164220.
