Algerië

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية (Arabies)
ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ (Berbers)
Demokratiese Volksrepubliek Algerië
Vlag van Algerië Seël van Algerië
Vlag Seël
Nasionale leuse: بالشّعب وللشّعب[1][2]
(Arabies vir: "Deur die volk en vir die volk")
Volkslied: Kassaman
(Arabies vir: "Ons belowe")
Ligging van Algerië
Hoofstad Algiers

36°42′N 3°13′O / 36.700°N 3.217°O / 36.700; 3.217

Grootste stad Algiers
Amptelike tale Arabies[3] en Berbers[4]
Regering Unitêre semi-presidensiële
grondwetlike republiek
Abdelmadjid Tebboune
Abdelaziz Djerad
Onafhanklikheid
• Al Jazâ'ir
• Frans-Algerië
• Verklaar
• Erken
• Huidige grondwet

1515
5 Julie 1830
3 Julie 1962
5 Julie 1962
10 September 1963
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
2 381 741 km2  (10de)
919 595 myl2
1,1
Bevolking
 - 2018-skatting
 - 2013-sensus
 - Digtheid
 
42 200 000[5] (33ste)
37 900 000[6]
17,7 / km2 (168ste)
45,8 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$711,643 miljard[7] (35ste)
$16 091[7] (82ste)

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$178,637 miljard[7] (53ste)
$4 039[7] (109de)

MOI (2018) Green Arrow Up Darker.svg 0,759[8] (82ste)  –  hoog
Gini (2011) 27,6[9] –  laag
Geldeenheid Dinar (DZD)
Tydsone
 - Somertyd
MET (UTC+1)
nie toegepas nie (UTC+1)
Internet-TLD .dz, الجزائر.
Skakelkode +213

Algerië (Arabies: الجزائر, al-Jazā'ir; Berbers: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ, Dzayer, Frans: Algérie), amptelik die Demokratiese Volksrepubliek Algerië (Arabies: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية; Berbers: ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ), is 'n groot, bergagtige land in Noord-Afrika en die grootste land van Afrika, effens groter as die Demokratiese Republiek van die Kongo. Die grootste deel van die land lê in die Saharawoestyn met 'n smal kusvlakte aan die Middellandse See, noord van die Atlasgebergte. In die suidooste van Algerië is die Ahaggarbergreeks geleë. In die suide grens dit, van wes na oos, aan Wes-Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. Die Middellandse See vorm die noordgrens. Dit vorm saam met Marokko en Tunisië, waartussen dit lê, die Magreb (of Tamazgha).

Nasa-satellietbeeld van Algerië
Kaart van Algerië
Topografiese kaart van Algerië
Klimaatsones in Algerië volgens die Köppen-klimaatklassifikasie

Algerië het 'n ou Berber-beskawing wat dateer uit die jaar 200 v.C. tydens die Berber-koninkryk Numidië. Algerië was tussen 1830 en 1962 'n kolonie van Frankryk. Die land het op 5 Julie 1962 onafhanklik geword.

Die hoofstad en grootste stad is Algiers. Die meeste mense woon in die breë, bergagtige kusstrook. In die suide is 'n deel van die noordelike Sahara. Die oorheersende godsdiens is Islam, maar die land het ook 'n klein persentasie Christene.

Etimologie[wysig | wysig bron]

Die landsnaam is ontleen aan die stad Algiers. Die stadsnaam op sy beurt is afgelei van die Arabiese al-Jazā'ir (الجزائر, "die eilande"),[10] 'n korter vorm van die ouer Jazā'ir Banī Mazghanna (جزائر بني مزغنة, "Eilande van die Mazghanna-stam"),[11][12] gebruik onder andere deur die Middeleeuse geograaf al-Idrisi.

Onlangse geskiedenis[wysig | wysig bron]

Sedert 1992 beveg die Algerynse regering diverse groepe Islamitiese ekstremiste. Veral deur terreuraksies van hierdie groepe, het tienduisende mense in dorpe en stede in die noorde van Algerië gesterf. Die land ly ook onder werkloosheid, watertekort en behuisingsnood. In 2003 is die noorde deur 'n sterk aardbewing getref.

Data[wysig | wysig bron]

Basisgegewens[wysig | wysig bron]

Bevolking[wysig | wysig bron]

Politiek[wysig | wysig bron]

Abdelmadjid Tebboune, Algerynse president sedert Desember 2019

Algerië is 'n unitêre semi-presidensiële grondwetlike republiek. Die parlement bestaan uit 'n nasionale vergadering van 480 lede wat elke vyf jaar verkies word, en 'n nasionale raad met 96 indirek gekose en 48 deur die president benoemde lede; elke drie jaar word die helfte van die lede verkies. Die president word elke vyf jaar regstreeks verkies.

  • President: Abdelmadjid Tebboune (waarnemend sedert Desember 2019)
  • Regeringsleier: Abdelaziz Djerad (sedert Desember 2019)
  • Partye met aantal setels (verkiesing Mei 2002):
    • FLN (Front de Libération Nationale) 160 van 480; nasionale raad: 40 van 96 gekose lede
    • RND (Rassemblement National Démocratique): 100 – 42
    • FFS (Front des Forces socialistes; sosiaal-demokraties): 4 – 0
    • TAJ (Rassemblement pour l'espoir de l'Algérie): 20 – 0
    • MPA (Mouvement populaire algérien): 13 – 1
    • MPS (Mouvement de la société pour la paix): 34 – 0
    • Ennahda – FJD: 15 – 0
    • FF: 14 – 1
    • FFS: 14 – 0
    • PT: 11 – 0
    • RCD: 9 – 0
    • Ander partye: 75 – 43
    • Onafhanklikes: 10 – 6
    • Vakant: 2 – 1

Ekonomie[wysig | wysig bron]

Die Algerynse hoofstad Algiers

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (ar) "Constitution of Algeria, Art. 11". El-mouradia.dz. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Julie 2012. Besoek op 17 Januarie 2013.
  2. (en) "Constitution of Algeria; Art. 11". Apn-dz.org. 28 November 1996. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Julie 2013. Besoek op 17 Januarie 2013.
  3. (en) "Constitution of Algeria; Art. 3". Apn-dz.org. 28 November 1996. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Julie 2013. Besoek op 17 Januarie 2013.
  4. (en) "APS" (PDF). Algeria Press Service. 6 Januarie 2016. Besoek op 6 Januarie 2016.
  5. (fr) "Démographie". Office National des Statistiques. 30 Desember 2018. Besoek op 1 Januarie 2020.
  6. (fr) "Démographie (ONS)". ONS. 19 Januarie 2016. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 Maart 2012. Besoek op 19 Januarie 2014.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 (en) "Algeria". Internasionale Monetêre Fonds. Oktober 2019. Besoek op 1 Januarie 2020.
  8. (en) "2019 Human Development Index Ranking". United Nations Development Programme. 2019. Besoek op 1 Januarie 2020.
  9. (en) "Gini Index". Wêreldbank. Besoek op 1 Januarie 2020.
  10. (en) LLC, Forbidden Fruits (30 Januarie 2013). iAfrica – Ancient History UNTOLD. Forbidden Fruit Books LLC.
  11. (ar) Bazina, Abdullah Salem (2010). The spread of Islam in Sub-Saharan in Africa. Al Manhal. ISBN 9796500027.
  12. (en) Abderahman, Abderrahman (1377). History of Ibn Khaldun – Volume 6.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 13,8 13,9 (en) "Algeria". CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. Besoek op 1 Januarie 2020.

Bronne[wysig | wysig bron]

Algemeen

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]