Gaan na inhoud

Antikythera-meganisme

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Die Antikythera-meganisme (fragment A – voor en agter); sigbaar is die grootste rat in die meganisme, ongeveer 13 cm in deursnee.

Die Antikythera-meganisme (/ˌæntɪkɪˈθɪərə/ AN-tik-ih-THEER-ə, ook in die VSA /ˌæntaɪkɪˈ-/ AN-ty-kih-)[1] is 'n antieke Griekse handaangedrewe orrery (model van die Sonnestelsel). Dit is die oudste bekende voorbeeld van 'n analoog rekenaar.[2][3][4] Dit kan gebruik word om astronomiese posisies en verduisterings dekades vooruit te voorspel.[5][6][7] Dit kan ook gebruik word om die vierjaar-siklus van atletiese spele na te spoor, soortgelyk aan 'n Olimpiade, die siklus van die antieke Olimpiese Spele.[8][9][10]

Die artefak was tussen wrakstukke wat in 1901 uit 'n skeepswrak langs die kus van die Griekse eiland Antikythera gehaal is.[11][12] In 1902, tydens 'n besoek aan die Nasionale Argeologiese Museum in Athene, is dit deur die Griekse politikus Spyridon Stais opgemerk asof dit 'n rat bevat,[13] wat die eerste studie van die fragment deur sy neef, Valerios Stais, die museumdirekteur, aan die gang gesit het. Die toestel, gehuisves in die oorblyfsels van 'n houtraamkas van (onseker) totale grootte van 34 cm × 18 cm × 9 cm,[14][15] is as een klomp gevind, later verdeel in drie hooffragmente wat nou na bewaringspogings in 82 afsonderlike fragmente verdeel is. Vier van hierdie fragmente bevat ratte, terwyl inskripsies op baie ander gevind word.[14][15] Die grootste rat is ongeveer 13 cm in deursnee en het oorspronklik 223 tande gehad.[16] Al hierdie fragmente van die meganisme word by die Nasionale Argeologiese Museum bewaar, saam met rekonstruksies en replikas,[17][18] om te demonstreer hoe dit moontlik gelyk en gewerk het.[19]

Derek J. de Solla Price (1922–1983) met 'n model van die Antikythera-meganisme.

In 2005 het 'n span van die Universiteit van Cardiff, onder leiding van Mike Edmunds, rekenaar-X-straaltomografie en hoëresolusie-skandering gebruik om binne-in fragmente van die korsomhulde meganisme af te beeld en die vaagste inskripsies te lees wat eens die buitenste omhulsel bedek het.[20] Hierdie skanderings dui daarop dat die meganisme 37 inmekaarpassende bronsratte gehad het wat dit in staat gestel het om die bewegings van die Maan en die Son deur die diereriem te volg, verduisterings te voorspel en die onreëlmatige wentelbaan van die Maan te modelleer, waar die Maan se snelheid hoër is in sy perigeum as in sy apogeum. Hierdie beweging is in die 2de eeu v.C. deur sterrekundige Hipparchos van Rhodos bestudeer, en hy is moontlik geraadpleeg in die konstruksie van die masjien.[21] Daar is spekulasie dat 'n gedeelte van die meganisme ontbreek en dit het die posisies van die vyf klassieke planete bereken. Die inskripsies is verder in 2016 ontsyfer, wat getalle onthul het wat verband hou met die sinodiese siklusse van Venus en Saturnus.[22][23]

Daar word geglo dat die instrument deur Hellenistiese wetenskaplikes ontwerp en gebou is en op verskillende maniere gedateer is tot ongeveer 87 v.C.,[24] tussen 150 en 100 v.C.,[5] of 205 v.C.[25][26] Dit moes voor die skipbreuk gebou gewees het, wat deur verskeie bewyse gedateer is tot ongeveer 70–60 v.C.[27][28] In 2022 het navorsers voorgestel dat die aanvanklike kalibrasiedatum, nie die konstruksiedatum nie, 23 Desember 178 v.C. kon gewees het. Ander kenners stel 204 v.C. voor as 'n meer waarskynlike kalibrasiedatum.[29][30] Masjiene met soortgelyke kompleksiteit het eers in die 14de eeu weer in Wes-Europa begin verskyn.[31]

Sien ook

[wysig | wysig bron]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ "Antikythera". Dictionary.com Unabridged (Aanlyn).
  2. ↑ Efstathiou, Kyriakos; Efstathiou, Marianna (1 September 2018). "Celestial Gearbox: Oldest Known Computer is a Mechanism Designed to Calculate the Location of the Sun, Moon, and Planets". Mechanical Engineering (in Engels). 140 (9): 31–35. doi:10.1115/1.2018-SEP1. ISSN 0025-6501.
  3. ↑ Ken Steiglitz (2019). The Discrete Charm of the Machine: Why the World Became Digital. Princeton University Press. p. 108. ISBN 978-0-691-18417-3. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 September 2023. Besoek op 6 September 2021. The Antkythera Mechanism [The first computer worthy of the name...]
  4. ↑ Paphitis, Nicholas (30 November 2006). "Experts: Fragments an Ancient Computer". Washington Post. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Junie 2017. {{cite news}}: Text "quote Stel jou voor jy gooi 'n topklas skootrekenaar in die see, wat wetenskaplikes van 'n vreemde kultuur eeue later laat kopkrap oor die gekorrodeerde oorblyfsels daarvan. 'n Romeinse skeepskaptein het per ongeluk 2 000 jaar gelede naby die suide van Griekeland iets soortgelyks gedoen, het kenners laat Donderdag gesê." ignored (hulp)
  5. 1 2 Freeth, Tony; Bitsakis, Yanis; Moussas, Xenophon; Seiradakis, John. H.; Tselikas, A.; Mangou, H.; Zafeiropoulou, M.; Hadland, R.; et al. (30 November 2006). "Decoding the ancient Greek astronomical calculator known as the Antikythera Mechanism" (PDF). Nature. 444 (7119): 587–91. Bibcode:2006Natur.444..587F. doi:10.1038/nature05357. PMID 17136087. S2CID 4424998. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 20 Julie 2015. Besoek op 20 Mei 2014.
  6. ↑ Freeth, Tony; Jones, Alexander (2012). "The Cosmos in the Antikythera Mechanism". ISAW Papers. Institute for the Study of the Ancient World. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Februarie 2014. Besoek op 19 Mei 2014.
  7. ↑ Pinotsis, A. D. (30 Augustus 2007). "The Antikythera mechanism: who was its creator and what was its use and purpose?". Astronomical and Astrophysical Transactions. 26 (4–5): 211–26. Bibcode:2007A&AT...26..211P. doi:10.1080/10556790601136925. S2CID 56126896.
  8. ↑ Freeth, Tony; Jones, Alexander; Steele, John M.; Bitsakis, Yanis (31 Julie 2008). "Calendars with Olympiad display and eclipse prediction on the Antikythera Mechanism" (PDF). Nature. 454 (7204): 614–17. Bibcode:2008Natur.454..614F. doi:10.1038/nature07130. PMID 18668103. S2CID 4400693. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 27 September 2013. Besoek op 20 Mei 2014.
  9. ↑ "The world's oldest computer is still revealing its secrets". The Washington Post. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Februarie 2020. Besoek op 17 Junie 2016.
  10. ↑ Iversen, Paul A. (2017). "The Calendar on the Antikythera Mechanism and the Corinthian Family of Calendars". Hesperia. 86 (1): 130 and note 4. doi:10.2972/hesperia.86.1.0129. S2CID 132411755.
  11. ↑ Jones, Alexander (2017). A Portable Cosmos: Revealing the Antikythera Mechanism, Scientific Wonder of the Ancient World. Oxford University Press. pp. 10–11. ISBN 978-0199739349.
  12. ↑ Price, Derek de Solla (1974). "Gears from the Greeks. The Antikythera Mechanism: A Calendar Computer from ca. 80 B. C.". Transactions of the American Philosophical Society. New Series. 64 (7): 1–70. doi:10.2307/1006146. JSTOR 1006146.
  13. ↑ "'Like Opening a Pyramid and Finding an Atomic Bomb': Derek de Solla Price and the Antikythera Mechanism" (PDF).
  14. 1 2 Freeth, T.; Bitsakis, Y.; Moussas, X.; Seiradakis, J.H.; Tselikas, A.; Mangou, E.; Zafeiropoulou, M.; Hadland, R.; Bate, D.; Ramsey, A.; Allen, M.; Crawley, A.; Hockley, P.; Malzbender, T.; Gelb, D.; Ambrisco, W.; Edmunds, M.G. "Decoding The Antikythera Mechanism – Investigation of An Ancient Astronomical Calculator". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 November 2012. Besoek op 27 Junie 2020.
  15. 1 2 Vetenskapens värld: Bronsklumpen som kan förutsäga framtiden. Sveriges television. 17 Oktober 2012. Geargiveer 20 Oktober 2012 op Wayback Machine
  16. ↑ Freeth, Tony (2006). "Decoding the Antikythera Mechanism: Supplementary Notes 2" (PDF). Nature. 444 (7119): 587–91. Bibcode:2006Natur.444..587F. doi:10.1038/nature05357. PMID 17136087. S2CID 4424998. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 26 Januarie 2013. Besoek op 20 Mei 2014.
  17. ↑ Efstathiou, M.; Basiakoulis, A.; Efstathiou, K.; Anastasiou, M.; Boutbaras, P.; Seiradakis, J.H. (September 2013). "The Reconstruction of the Antikythera Mechanism" (PDF). International Journal of Heritage in the Digital Era. 2 (3): 307–334. doi:10.1260/2047-4970.2.3.307. S2CID 111280754. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2022.
  18. ↑ Efstathiou, K.; Basiakoulis, A.; Efstathiou, M.; Anastasiou, M.; Seiradakis, J.H. (Junie 2012). "Determination of the gears geometrical parameters necessary for the construction of an operational model of the Antikythera Mechanism". Mechanism and Machine Theory. 52: 219–231. doi:10.1016/j.mechmachtheory.2012.01.020.
  19. ↑ "The Antikythera Mechanism at the National Archaeological Museum". Antikythera Mechanism Research Project. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Februarie 2017. Besoek op 8 Augustus 2015.
  20. ↑ Tony Freeth; et al. (1 November 2006). "Decoding the ancient Greek astronomical calculator known as the Antikythera Mechanism". Nature. 444 (7119): 587–591. Bibcode:2006Natur.444..587F. doi:10.1038/nature05357. PMID 17136087.
  21. ↑ Sample, Ian. "Mysteries of computer from 65 BC are solved". The Guardian. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Februarie 2020. Een van die oorblywende raaisels is waarom die Griekse tegnologie wat vir die masjien uitgevind is, skynbaar verdwyn het..."Hierdie toestel is buitengewoon, die enigste ding van sy soort," het professor Edmunds gesê. "Die sterrekunde is presies reg... in terme van historiese en skaarsheidswaarde, moet ek hierdie meganisme as waardevoller beskou as die Mona Lisa."access-date=13 Desember 2016
  22. ↑ Anastasiou; Bitsakis; Jones; Moussas; Tselikas; Zafeiropoulou (2016). "The Inscriptions of the Antikythera Mechanism". Almagest, International Journal for the History of Scientific Ideas (6. The Front Cover Inscription): 250–297. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Julie 2023. Besoek op 25 Julie 2023.
  23. ↑ Freeth, Tony; Higgon, David; Dacanalis, Aris; MacDonald, Lindsay; Georgakopoulou, Myrto; Wojcik, Adam (12 Maart 2021). "A Model of the Cosmos in the ancient Greek Antikythera Mechanism". Scientific Reports. 11 (1): 5821. Bibcode:2021NatSR..11.5821F. doi:10.1038/s41598-021-84310-w. PMC 7955085. PMID 33712674.
  24. ↑ Price 1974, pp. 19
  25. ↑ Carman, Christián C.; Evans, James (15 November 2014). "On the epoch of the Antikythera mechanism and its eclipse predictor". Archive for History of Exact Sciences. 68 (6): 693–774. doi:10.1007/s00407-014-0145-5. hdl:11336/98820. S2CID 120548493.
  26. ↑ Markoff, John (24 November 2014). "On the Trail of an Ancient Mystery – Solving the Riddles of an Early Astronomical Calculator". The New York Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 November 2014. Besoek op 25 November 2014.
  27. ↑ Iversen 2017, pp. 182–83
  28. ↑ Jones 2017, pp. 93, 157–60, 233–46
  29. ↑ Ouellette, Jennifer (11 April 2022). "Researchers home in on possible "day zero" for Antikythera mechanism". Ars Technica. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 April 2022. Besoek op 12 April 2022.
  30. ↑ Voularis, Aristeidis; Mouratidis, Chruistophoros; Vossinakis, Andreas (28 March 2022). "The Initial Calibration Date of the Antikythera Mechanism after the Saros spiral mechanical Apokatastasis". [physics.hist-ph].
  31. ↑ Marchant, Jo (30 November 2006). "In search of lost time". Nature. 444 (7119): 534–38. Bibcode:2006Natur.444..534M. doi:10.1038/444534a. PMID 17136067.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Antikythera-meganisme&oldid=2850919"