Asoka

Asoka die Grote
Chakravartin
'n Reliëf uit sowat die 1ste eeu v.C. of n.C., wat 'n chakravartin (wêreldheerser) uitbeeld. Waarskynlik is dit 'n uitbeelding van Asoka.
Vader	Bindusara
Moeder	Subhadrangī

Asoka die Grote was 'n groot heerser van die Mauryaryk wat van omstreeks 268 tot 232 v.C. regeer het. Sy naam beteken "sonder smart"; die titels wat hy in sy inskripsies gebruik, Devanampiya en Piyadasi, beteken "geliefde van die gode" en "hy wat vriendelik aanskou".

Asoka word dikwels een van Indië se grootste heersers genoem. Ná baie militêre oorwinnings het hy oor 'n paar van die grootste dele van die hedendaagse Indië regeer. Hy het 'n oorlog teen die koninkryk Kalinga geveg, waarin volgens sy eie edik 100 000 mense gesterf het, baie male daardie getal omgekom het en 150 000 as gevangenes weggevoer is.

Die Mauryaryk.

Omdat Asoka deur sy wrede oorwinning geskud was, het hy hom mettertyd tot die Boeddhisme gewend en besluit om sy ryk in vrede te regeer. Om dit te doen het hy 'n paar hospitale vir diere en mense geskep. Hy het ook rusgebiede vir moeë reisigers langs paaie geskep en daarna putte in talle dorpe gegrawe; dit is moontlik om 'n lewensbeskrywing oor Asoka die Grote te skryf omdat daar verskeie inskripsies op rotse en pilare is wat sy lewensloop op 'n akkurate vlak beskryf.

Bronne van inligting

Asoka se groot rotsedik by Junagadh in Goedjarat bevat veertien van sy ediktes.

Wat oor Asoka bekend is, kom uit drie soorte bronne: sy eie inskripsies, ander inskripsies wat na hom verwys, en antieke letterkunde – veral Boeddhistiese tekste. Hierdie bronne weerspreek mekaar dikwels, en geskiedkundiges probeer steeds om hul getuienis met mekaar te versoen.

Die inskripsies

Asoka se inskripsies is die vroegste voorbeeld in die Indiese subkontinent waarin 'n heerser homself en sy mag beskryf. Hulle handel egter byna uitsluitlik oor dhamma en gee min inligting oor die res van die Mauryastaat of die samelewing van die tyd. Selfs oor dhamma kan die inhoud nie sonder meer as feit gelees word nie: die Amerikaanse godsdienswetenskaplike John S. Strong het aangevoer dat dit soms nuttig is om Asoka se boodskappe te sien as die propaganda van 'n politikus wat 'n gunstige beeld van homself en sy bestuur wil skep, eerder as as 'n verslag van historiese feite.

'n Klein aantal ander inskripsies verskaf ook inligting. Asoka word vermeld in die 2de-eeuse rotsinskripsie van Rudradaman by Junagadh, en 'n inskripsie wat by Sirkap naby Taxila ontdek is, bevat 'n beskadigde woord wat met "Priyadari" begin – vermoedelik sy titel Priyadarshi, aangesien dit in Aramees van die 3de eeu v.C. geskryf is.

Boeddhistiese legendes

Die grootste deel van die oorgelewerde inligting oor Asoka kom uit Boeddhistiese legendes wat hom as 'n groot, ideale keiser voorstel. Dié tekste is nie uit sy tyd nie en is deur Boeddhistiese skrywers opgestel wat allerlei verhale gebruik het om die uitwerking van hul geloof op die keiser te illustreer, sodat dit met omsigtigheid gebruik moet word. Onder moderne vakkundiges wissel die menings van 'n volslae verwerping van die legendes as mitologie tot die aanvaarding van alle gedeeltes wat aanneemlik lyk.

Die legendes bestaan in verskeie tale – onder meer Sanskrit, Pali, Tibettaans, Chinees, Birmaans, Khmer, Sinhala, Thai en Lao – maar hulle gaan alle op twee hooftradisies terug:

• die Noord-Indiese tradisie, bewaar in Sanskrit-tekste soos die Divyavadana (waarvan die Ashokavadana deel uitmaak) en in Chinese weergawes daarvan;
• die Sri Lankaanse tradisie, bewaar in Pali-tekste soos die Dipavamsa, die Mahavamsa en kommentare daarop.

Die twee tradisies verskil aansienlik. Die Sri Lankaanse tekste beklemtoon Asoka se rol by die derde Boeddhistiese raadsvergadering en die stuur van sendelinge na verre streke, waaronder sy seun Mahinda na Sri Lanka – gebeure wat die Noord-Indiese tradisie glad nie vermeld nie. Laasgenoemde beskryf weer episodes wat in die Sri Lankaanse tekste ontbreek, soos die verhaal van 'n ander seun, Kunala. Selfs waar hulle dieselfde verhaal vertel, loop hulle uiteen: in die Ashokavadana laat keiserin Tishyarakshita die Bodhi-boom genees nadat sy dit laat verlep het, terwyl sy dit in die Mahavamsa heeltemal vernietig – maar eers nadat 'n loot daarvan al na Sri Lanka oorgeplant is. Só verheerlik die Mahavamsa Sri Lanka as die nuwe bewaarplek van die Boeddhisme.

Ander bronne

Munte, beeldhouwerk en argeologiese vondste vul die beeld aan. Asoka se naam kom voor in die lyste van Mauryakeisers in die Puranas, maar dié tekste gee geen verdere besonderhede nie, aangesien hul Brahmaanse skrywers nie deur die Mauryas begunstig is nie. Werke soos die Arthashastra en die Indica van Megasthenes, wat algemene inligting oor die Mauryatydperk bevat, kan gebruik word om afleidings te maak, hoewel die Arthashastra 'n voorskriftelike teks oor 'n ideale eerder as 'n werklike staat is en die Indica verlore is en slegs in aanhalings by later skrywers oorleef.

Naam en titels

Die naam "Asoka" (𑀅𑀲𑁄𑀓 A-so-ka) in die klein rotsedik van Maski, in die Brahmi-skrif.

Die naam A-soka beteken letterlik "sonder smart". Volgens 'n legende in die Ashokavadana het sy moeder hom dié naam gegee omdat sy geboorte haar smart weggeneem het.

Die naam Piyadasi (Sanskrit: Priya-darshi) word in die Dipavamsa van die 3de of 4de eeu n.C. met Asoka verbind. Dit beteken letterlik "hy wat vriendelik aanskou" of "van innemende voorkome", en was waarskynlik 'n troonnaam wat hy self aangeneem het. 'n Weergawe daarvan word ook in die Griekse inskripsies vir hom gebruik: basileùs Piodássēs.

Sy inskripsies gebruik verder die titel Devanampiya (Sanskrit: Devanampriya, "geliefde van die gode"). Dat Devanampiya en Asoka dieselfde persoon is, is deur die inskripsies van Maski en Gujarra vasgestel, wat albei terme vir dieselfde koning gebruik. Die titel is ook deur ander konings gebruik, onder wie sy tydgenoot Devanampiya Tissa van Anuradhapura in Sri Lanka.

Familie en vroeë lewe

Asoka was die seun van die vorige Mauryaheerser, Bindusara, en sy koningin, Subhadrangī (ook bekend as "Dharma" of "Dhamma"). Asoka het 'n paar ouer broers en susters sowel as een jonger broer, Vitasoka, gehad. As gevolg van sy voorbeeldige intellek en strydvaardigheid is dikwels gesê dat hy die gunstelingkleinseun van sy oupa Chandragupta Maurya was, wat die Griekse magte wat ná Alexander die Grote se dood in die noordweste agtergebly het, verdryf en 'n verdrag met Seleukos I Nikator gesluit het. Volgens die legende het Chandragupta sy swaard weggegooi nadat hy die Mauryaryk vir die Djainistiese monnikelewe verlaat het. Later het Asoka die swaard gevind en dit by hom gehou.

Prins en onderkoning

'n Reliëf uit sowat die 1ste eeu v.C./n.C. by Sanchi wat Asoka op sy strydwa uitbeeld op besoek aan die stoepa van Ramagrama.

Asoka se eie inskripsies swyg oor sy jeug, en byna alles wat daaroor vertel word, kom uit legendes wat honderde jare later opgeteken is. Hoewel dié verhale duidelik versinde besonderhede bevat, is party gegewens daarin histories aanneemlik.

Volgens die Ashokavadana het Bindusara sy seun as jongman verafsku weens sy growwe vel, maar dieselfde bronne vermeld dat hy hom belangrike take toevertrou het: die onderdrukking van 'n opstand in Takshashila (die huidige Taxila in Pakistan) volgens die Noord-Indiese tradisie, en die bestuur van Ujjain volgens die Sri Lankaanse tradisie. Dit dui daarop dat Bindusara wel deur die prins se ander eienskappe beïndruk was; 'n ander moontlikheid is dat hy hom doelbewus ver van die hoofstad wou hou.

Die verhaal oor Takshashila kan met die Arameestalige inskripsie by Sirkap in verband gebring word, waarin die letters "prydr" voorkom wat die meeste vakkundiges as "Priyadarshi" aanvul. Geen bron uit sy eie tyd vermeld die opstand egter nie, en niks in sy eie inskripsies sê dat hy die stad ooit besoek het nie. Dat hy onderkoning van Ujjain was, word ondersteun deur die inskripsie van Saru Maru in sentraal-Indië, wat vermeld dat "Piyadasi" as prins na dié plek gekom het, en deur een van sy eie rotsediktes wat 'n prins-onderkoning by Ujjain vermeld.

Volgens die Sri Lankaanse tradisie het Asoka op sy pad na Ujjain by Vidisha verlief geraak op Devi, die dogter van 'n handelaar. Sy het hom twee kinders gegee, Mahinda en Sanghamitta, en het ná sy troonsbestyging in Vidisha agtergebly eerder as om na die hoofstad te trek.

Troonsbestyging

Die legendes stem saam dat Asoka nie die kroonprins was nie en dat sy troonsbestyging betwis is.

Volgens die Ashokavadana het 'n minister vyfhonderd amptenare oorgehaal om Asoka se aanspraak te steun toe die tyd aanbreek, omdat voorspel is dat hy 'n chakravartin – 'n wêreldheerser – sou word. Toe Bindusara siek word terwyl sy oudste seun Susima in Takshashila was, is Asoka voorlopig op die troon geplaas; ná sy vader se dood het sy eerste minister Radhagupta die terugkerende Susima in 'n put met gloeiende houtskool laat val.

Die Mahavamsa vertel dat Asoka van Ujjain na die hoofstad teruggekeer het, beheer daaroor verkry het en ná sy vader se dood sy oudste broer laat doodmaak het; die teks voeg by dat hy nege-en-negentig van sy halfbroers uitgewis het, terwyl die Dipavamsa honderd broers noem en sê dat hy vier jaar later gekroon is. Slegs sy volle broer Tissa is gespaar.

Getalle soos 99 en 100 is klaarblyklik oordrewe en beteken bloot dat hy verskeie broers laat doodmaak het. Dit is wel moontlik dat hy nie die regmatige erfgenaam was nie en een of meer broers uit die weg geruim het, maar die Boeddhistiese bronne het die verhaal opgeblaas in 'n poging om hom voor sy bekering as boos voor te stel. Rotsedik 5 vermeld amptenare wie se pligte die welsyn van "die gesinne van sy broers, susters en ander familie" insluit, wat daarop kan dui dat meer as een broer sy troonsbestyging oorleef het.

Op grond van die Sri Lankaanse tekste, wat sê dat Asoka 218 jaar ná die dood van die Boeddha die troon bestyg het en 37 jaar regeer het, en met behulp van die Griekse konings wat in sy ediktes genoem word en wie se datums bekend is, word sy troonsbestyging vandag algemeen op omstreeks 269–268 v.C. gestel.

Regering voor die Boeddhistiese invloed

Sowel die Sri Lankaanse as die Noord-Indiese tradisie hou vol dat Asoka voor sy bekering 'n gewelddadige mens was. Die Tibettaanse skrywer Taranatha vertel dat hy eers "Kamasoka" genoem is omdat hy jare in genotsug (kama) deurgebring het, daarna "Chandasoka" ("Asoka die wreedaardige") weens sy bose dade, en uiteindelik "Dhammasoka" ("Asoka die regverdige") ná sy bekering.

Die Ashokavadana beskryf verskeie wandade: dat hy vyfhonderd ministers wat hom met veragting begin behandel het, eiehandig onthoof het; dat hy vyfhonderd van sy byvroue laat verbrand het nadat hulle die blomme van sy naamgenoot, die asokaboom, afgekap het; en dat hy in Pataliputra 'n tronk laat bou het wat van buite aangenaam gelyk het, maar waarin gevangenes wreed gemartel is. Dié tronk staan in die legende as "Asoka se hel" bekend.

Sulke beskrywings van Asoka as 'n bose mens voor sy bekering lyk na 'n versinsel van die Boeddhistiese skrywers, wat die verandering wat die Boeddhisme in hom gebring het, as 'n wonderwerk wou voorstel; om die kontras te versterk, oordryf hulle sowel sy vroeëre boosheid as sy latere vroomheid.

Die Kalinga-oorlog en die bekering

'n Paneel by Kanaganahalli met die Brahmi-opskrif "koning Asoka", 1ste tot 3de eeu n.C.

Volgens sy groot rotsedik 13 het Asoka Kalinga – ruwweg die huidige Odisha – agt jaar ná sy troonsbestyging verower. Die edik sê dat 100 000 mense en diere in die geveg gesterf het, dat baie male daardie getal "omgekom" het, en dat 150 000 mense en diere as gevangenes weggevoer is. Asoka verklaar dat die berou oor dié lyding hom laat besluit het om hom aan die beoefening en verkondiging van dharma te wy, en dat hy die lyding wat aan godsdienstige mense en huisvaders van Kalinga aangedoen is, nog treuriger geag het as die dood en die wegvoering self.

Onmiddellik nadat die Kalingas ingelyf is, het Sy Heilige Majesteit se ywerige beskerming van die Wet van Godsvrug, sy liefde vir dié Wet en sy onderrig daarin begin. Daaruit spruit Sy Heilige Majesteit se berou dat hy die Kalingas verower het, want die verowering van 'n land wat nie voorheen verower is nie, behels die slagting, die dood en die wegvoering van die mense. Dit is vir Sy Heilige Majesteit 'n saak van diepe smart en spyt.

—Groot rotsedik 13

Dié edik is op verskeie plekke uitgekap, onder meer by Erragudi, Girnar, Kalsi, Shahbazgarhi en Kandahar, maar dit ontbreek juis in Asoka se inskripsies in die Kalinga-gebied self, waar rotsediktes 13 en 14 deur twee afsonderlike ediktes vervang is wat geen berou vermeld nie. Een verklaring is dat hy dit polities onverstandig geag het om sulke woorde aan die mense van Kalinga self te rig.

Geen antieke bron vermeld enige verdere krygsbedryf van Asoka nie.

Die Sri Lankaanse tradisie stel die bekering anders: volgens dié tekste was Asoka in sy agtste regeringsjaar reeds 'n toegewyde Boeddhis, het hy in sy vierde regeringsjaar oorgegaan en tussen sy vyfde en sewende regeringsjaar 84 000 kloosters laat bou. Die Boeddhistiese legendes vermeld die Kalinga-veldtog glad nie.

Selfs indien hy ná die oorlog Boeddhis geword het, wys die inskripsies dat dit 'n geleidelike proses eerder as 'n dramatiese oomblik was. In 'n klein rotsedik uit sy dertiende regeringsjaar – vyf jaar ná Kalinga – sê hy dat hy meer as twee en 'n half jaar lank 'n upasaka (leke-Boeddhis) was sonder om veel te vorder, maar dat hy hom in die afgelope jaar nader aan die sangha beweeg en 'n vuriger volgeling geword het.

Asoka en Boeddhisme

Koning Asoka is in die meeste Boeddhistiese bewegings (maar veral in die Theravada) as 'n bevorderaar en beskermer van Boeddhisme beskou. Hy is ook voorgehou as 'n voorbeeld van 'n ideale, vredesgesinde en regverdige koning, wat die beste vir sy nasie wou hê.

Die Asokapilaar by Lumbini, Nepal, die Boeddha se geboorteplek.

Eerste kontak met die Boeddhisme

Die bronne gee verskillende weergawes van Asoka se bekering. Volgens die Sri Lankaanse tradisie was sy vader 'n aanhanger van die Brahmanisme en sy moeder van die Ajivikas, en het Asoka self die eerste drie jaar van sy regering nie-Boeddhistiese rigtings gevolg. Hy was ontevrede met die gedrag van dié wat sy aalmoese ontvang het, en die Ajivika- en Djainistiese leraars wat aan hom voorgestel is, kon hom ook nie beïndruk nie.

Die Dipavamsa vertel dat hy eendag 'n jong Boeddhistiese monnik, Nigrodha, in 'n straat van Pataliputra sien bedel het. Dit was sy eie broerskind, hoewel hy dit nie geweet het nie. Beïndruk deur die monnik se rustige en vreeslose voorkome het hy hom gevra om sy geloof te verduidelik, en ná die preek wat hy oor appamada (erns) gehoor het, het hy 'n upasaka geword. Dié legende oor Asoka se soeke na 'n waardige leraar verklaar moontlik waarom hy nie die Djainisme gekies het nie, 'n ander groot godsdiens van die tyd wat ook geweldloosheid en medelye voorstaan: die verhaal stel dit dat hy nie 'n leerstelling gesoek het nie, maar 'n bekwame geestelike leier.

Verskeie Boeddhistiese gemeenskappe het reeds by sy troonsbestyging in Indië bestaan, en dit is nie duidelik watter een hom beïnvloed het nie. Groot rotsedik 8 teken sy besoek aan die Bodhi-boom by Mahabodhi aan – die plek van die Boeddha se verligting – ná sy tiende regeringsjaar.

Stoepas en kloosters

Die groot stoepa van Sanchi. Die kern daarvan is onder die Mauryas gebou.

Sowel die Mahavamsa as die Ashokavadana vertel dat Asoka 84 000 stoepas of kloosters laat oprig het. Volgens die Ashokavadana het hy sewe van die agt relieke van die Boeddha bymekaargebring, dit in 84 000 kissies van goud, silwer, katoog en kristal laat plaas en beveel dat in elke stad met meer as 100 000 inwoners 'n stoepa gebou word – alles op dieselfde dag voltooi. Die Mahavamsa laat hom eerder 84 000 viharas (kloosters) bou, een vir elk van die 84 000 afdelings van die Boeddha se leer.

Onder die bouwerke wat aan Asoka toegeskryf word, is die stoepas van Sanchi en Sarnath, die Mahabodhi-tempel by Bodh Gaya, die Barabar-grotte in Bihar en dele van die kloostergeboue by Nalanda en Taxila.

Die derde Boeddhistiese raadsvergadering

In omstreeks 250 v.C. het die derde Boeddhistiese raadsvergadering onder beskerming van koning Asoka plaasgevind. Volgens die Sri Lankaanse tradisie het Asoka se ruim ondersteuning tot gevolg gehad dat baie valse monnike by die sangha aangesluit het. Die opregte monnike het geweier om met hulle saam te werk, sodat die uposatha-plegtigheid sewe jaar lank nie gehou is nie. Die keiser het toe die ouderling Moggaliputta-Tissa ontbied om hom te help om die nie-Boeddhiste uit die klooster te verdryf; 60 000 monnike is as ketters ontklee, waarna Tissa die derde raadsvergadering in Asoka se sewentiende regeringsjaar byeengeroep het en die Kathavatthu saamgestel het, 'n teks wat die Theravada-leer op verskeie punte bevestig.

Die Noord-Indiese tradisie swyg oor dié gebeure, wat tot twyfel oor die historisiteit van die derde raadsvergadering gelei het. Richard Gombrich het egter aangevoer dat dit nie as onhistories afgemaak kan word bloot omdat inskripsies dit nie bevestig nie, aangesien verskeie van Asoka se inskripsies verlore kon geraak het, en dat sy ediktes wel wys dat hy in die "eenstemmigheid en die suiwerheid" van die sangha belanggestel het: in 'n inskripsie wat by Sanchi, Sarnath en Kosam aangetref is, gelas hy dat afvallige lede van die sangha verdryf word en spreek hy sy begeerte uit dat die sangha verenig bly en gedy.

Boeddhistiese sendings

Ná die raadsvergadering het hy groepe monnike na verskillende dele in die bekende wêreld gestuur, waaronder die Griekse staat Baktrië, Ladakh, Nepal, Myanmar, Thailand en Sri Lanka, en moontlik ook na Alexandrië (in die huidige Egipte), Antiochië (in die huidige Turkye) en Athene.

Die Sri Lankaanse tradisie gee 'n meer bepaalde weergawe: daarin stuur die ouderling Moggaliputta-Tissa, wat deur Asoka begunstig is, nege sendings van vyf monnike elk na die "grensgebiede" gestuur. Die bestemmings word gegee as Sri Lanka (onder Asoka se seun Mahinda), Kasjmir en Gandhara, Mahisa-mandala, Vanavasa, die weste van Indië, Maharashtra, die land van die Yonas (die Grieke), die Himalajas en Soewarnabhoemi (vermoedelik die suide van Birma en Thailand). In sy negentiende regeringsjaar sou sy dogter Sanghamitta na Sri Lanka gegaan het om 'n orde van nonne te stig en 'n loot van die heilige Bodhi-boom saamgeneem het.

Of dié sendings met die "dhamma-oorwinning" ooreenstem wat rotsedik 13 beskryf, is 'n twispunt. Die Indoloog Etienne Lamotte het aangevoer dat die "dhamma"-boodskappers van die inskripsies waarskynlik nie Boeddhistiese monnike was nie, aangesien Asoka se dhamma nie met die Boeddhisme saamval nie, en dat die lyste bestemmings en die datums nie ooreenstem nie. Ander, soos Erich Frauwallner en Richard Gombrich, meen die sendings is histories: die Vinaya Nidana noem vyf monnike wat na die Himalaja-gebied sou gegaan het, en drie van dié name is aangetref op reliekkissies wat by Bhilsa naby Vidisha opgegrawe is.

Party geskiedkundiges meen die Boeddhisme het juis danksy Asoka se koninklike beskerming 'n groot godsdiens geword. Die epigrafiese getuienis dui egter daarop dat die verspreiding daarvan in noordwes-Indië en die Dekan minder aan sy sendings te danke was as aan die handelaars, grondeienaars en ambagsgildes wat Boeddhistiese inrigtings ondersteun het.

Dhamma

Die woord upasaka (𑀉𑀧𑀸𑀲𑀓, "leke-Boeddhis") in die Brahmi-skrif, wat Asoka in klein rotsedik 1 gebruik om sy verbintenis met die Boeddhisme te beskryf.

Asoka se inskripsies dui daarop dat hy hom aan die verkondiging van dharma (Pali: dhamma) gewy het – 'n woord wat in Boeddhistiese kringe na die leer van die Boeddha verwys, maar wat in die Indiese godsdienste 'n hele reeks betekenisse het en gewoonlik as "wet", "plig" of "geregtigheid" vertaal word. Sy inskripsies vermeld nooit eintlike Boeddhistiese leerstellings soos die vier edele waarhede of Nirwana nie, en in sy tweetalige inskripsie by Kandahar word "dharma" met die Griekse eusebeia ("vroomheid") en die Aramese qsyt weergegee – 'n aanduiding dat sy dhamma iets algemener as die Boeddhisme beteken het.

Vir Asoka het dhamma 'n beleid van aktiewe maatskaplike sorg, godsdienstige verdraagsaamheid, gemeenskaplike sedelike voorskrifte en die afsweer van oorlog beteken. Onder die maatreëls wat in sy ediktes voorkom, is:

• die afskaffing van die doodstraf (pilaaredik 4);
• die plant van vyebome en mangoboorde en die oprig van ruskamers en die grawe van putte elke halfmyl (sowat 800 m) langs die paaie (pilaaredik 7);
• 'n beperking op die slag van diere in die keiserlike kombuis, wat tot twee poue en 'n takbok per dag verminder is en later heeltemal sou ophou (rotsedik 1);
• mediese sorg vir mense sowel as diere (rotsedik 2);
• aanmoediging van gehoorsaamheid aan die ouers, mildheid teenoor priesters en asketes, en soberheid in besteding (rotsedik 3);
• die aanstelling van amptenare om vir die welsyn en geluk van die armes en die bejaardes te werk (rotsedik 5).

Moderne vakkundiges verstaan dié dhamma op verskillende maniere: as 'n Boeddhistiese leke-etiek, as 'n stel staatkundig-morele idees, as 'n soort universele godsdiens, of as 'n wesenlik politieke ideologie wat 'n uitgestrekte en uiters verskeidenheidsryke ryk moes saambind. Om die beleid uit te voer het Asoka 'n nuwe klas amptenare, die dhamma-mahamattas, ingestel wat vir die welsyn van die bejaardes, die swakkes, vroue en kinders en van die verskillende godsdienstige groepe verantwoordelik was, en wat ook op gesantskappe na die Hellenistiese koninkryke van Wes-Asië gestuur is.

Godsdienstige verdraagsaamheid

Anders as wat die latere Boeddhistiese legendes beweer, is daar geen bewys dat die Boeddhisme onder Asoka 'n staatsgodsdiens was nie. Rotsediktes 6, 7 en 12 beklemtoon verdraagsaamheid teenoor alle rigtings; in rotsedik 12 vereer hy mense van alle gelowe en vermaan hy sy onderdane om ander rigtings nie te belaster nie, maar hulle daaroor in te lig. Hy wy grotte aan nie-Boeddhistiese asketes en herhaal keer op keer dat sowel Brahmane as shramanas respek verdien. Geen bestaande edik teken 'n skenking van hom aan die Boeddhiste aan nie: die een skenkingsinskripsie wat bewaar is, is dié van sy koningin Karuvaki, terwyl hy self die Barabar-grotte aan die Ajivikas geskenk het.

Sorg vir diere

Asoka se rotsediktes verklaar dat dit nie goed is om lewende wesens te beskadig nie en dat geen dier vir 'n offer geslag mag word nie. Hy het nie die slag van beeste of die eet van beesvleis in die algemeen verbied nie, maar wel die dood van "alle viervoetige wesens wat nie nuttig of eetbaar is nie" en van bepaalde spesies, waaronder verskeie voëls en vissoorte. Hy het ook die dood van ooie, bokooie en varksôe wat hul kleintjies gesoog het, en van die kleintjies self tot die ouderdom van ses maande, verbied, en in bepaalde tydperke die dood van alle visse en die kastrasie van diere.

Hy het die keiserlike jag afgeskaf en die slag van diere in die keiserlike verblyf beperk. Omdat hy die jag verbied het, verskeie dierehospitale laat oprig het en die eet van vleis op baie feesdae uitgeskakel het, is die Mauryaryk onder Asoka beskryf as een van die heel min gevalle in die wêreldgeskiedenis waar 'n regering sy diere behandel het as burgers wat net soveel beskerming verdien as die mense. Omdat sy ediktes sowel die dood van wilde diere as die vernietiging van bosse verbied, sien party moderne omgewingsgeskiedkundiges hom as 'n vroeë verteenwoordiger van 'n omgewingsetiek.

Die pilare van Asoka

Die leeukapiteel van Asoka uit Sarnath, met vier leeus rug teen rug. Dit is die model vir die staatsembleem van Indië.

Die pilare van Asoka is 'n reeks monolitiese suile wat oor die hele Indiese subkontinent versprei is. Asoka het self die uitdrukking dhamma thambha ("pilare van die dharma") daarvoor gebruik. Twintig van die pilare wat hy laat oprig het, bestaan nog, en van dié met dierekapitele is sewe volledige eksemplare bekend. Hulle is gemiddeld tussen 12 en 15 m hoog en weeg tot 50 ton elk, en is soms honderde kilometer gesleep van die steengroef tot waar hulle opgerig is. Die pilare is uit sandsteen gekap en met 'n kenmerkende hoogglansafwerking – die sogenaamde Mauryaglans – gepoleer.

Die kapitele beeld diere uit: die leeu by Vaishali, Lauria Nandangarh en Sarnath, die olifant by Sankissa en die bul by Rampurva. Twee van die pilare is in die 14de eeu deur die sultan Firuz Shah Tughlaq na Delhi verskuif, en verskeie ander later deur Mogolheersers, wat gewoonlik die dierekapitele verwyder het.

Asoka word dikwels beskou as die begin van klipargitektuur in Indië, moontlik ná die invoer van kliphouboutegnieke deur die Grieke ná Alexander die Grote. Voor sy tyd is geboue vermoedelik in nie-blywende materiaal soos hout, bamboes en dekriet opgetrek. Hy het waarskynlik sy paleis in Pataliputra met klip herbou en het die duursaamheid van klip ook vir sy geskrewe ediktes benut.

Koning Asoka het hierdie pilare op belangrike plekke in sy ryk laat bou. Daarop was verskeie inskripsies oor sy godsdienstige lewe, sy beleid as koning sowel as hervormings wat deur hom ingestel is. Die godsdienstige inskripsies het meestal praktiese sedelike voorskrifte bevat eerder as leerstellings, en Asoka plaas daarin die Boeddhisme naas die Brahmanisme, die Djainisme en die Ajivikas. In dié inskripsies het hy sy volk herinner om godsdienstige verdraagsaamheid te beoefen.

Die ediktes

Die tweetalige edik van Kandahar, in Grieks en Aramees.

Die ediktes van Asoka is 'n versameling van 33 inskripsies op pilare, rotsblokke en grotwande wat gedurende sy regering uitgevaardig is. Dit is die eerste tasbare getuienis van die Boeddhisme en versprei oor die hele huidige Indië en Pakistan, met die westelike uithoeke in Afghanistan.

Voor Asoka is koninklike berigte klaarblyklik op verganklike materiaal soos palmblare, berkbas en katoenlap geskryf. Sy bestuur het daarmee voortgegaan, maar hy het sy boodskappe ook in rots laat uitkap – 'n gedagte wat hy vermoedelik by die naburige Achaemenidiese Ryk opgedoen het. Die meeste van die inskripsies is in 'n mengsel van Prakrit-dialekte in die Brahmi-skrif geskryf; dié in die noordweste is in Kharosthi, en die twee by Kandahar in Grieks en Aramees.

Die inskripsies staan meestal naby dorpe, langs belangrike roetes en op plekke van godsdienstige belang, en dikwels in heuwels en rotsskuilings. Vreemd genoeg is geen inskripsie van Asoka in die groot stede van die ryk – Pataliputra, Vidisha, Ujjain en Taxila – aangetref nie, hoewel dit moontlik is dat baie verlore geraak het: die 7de-eeuse Chinese pelgrim Xuanzang verwys na pilaarediktes wat moderne navorsers nooit gevind het nie.

Omvang van die ryk

Die verspreiding van die ediktes van Asoka, met die Griekse stad Ai-Khanoum in die noordweste.

Hoe groot die gebied van Asoka se voorgangers was, is onseker, maar dit is moontlik dat die ryk van sy oupa Chandragupta oor die noorde van Indië gestrek het, van die Arabiese See in die weste tot die Golf van Bengale in die ooste, en dus sowat twee derdes van die subkontinent beslaan het. Bindusara en Asoka het dit klaarblyklik verder suidwaarts uitgebrei.

Die verspreiding van sy inskripsies dui daarop dat sy ryk byna die hele Indiese subkontinent ingesluit het, behalwe die uiterste suide. Rotsediktes 2 en 13 dui aan dat dié suidelike streke deur die Sjolas, die Pandyas, die Keralaputras en die Satiyaputras beheer is. In die noordweste het die ryk tot in Afghanistan gestrek, tot teen die Seleukidiese Ryk van Antiochus II. Die hoofstad was Pataliputra – die huidige Patna – in die streek Magadha.

Buitelandse betrekkinge

Die gebiede wat volgens groot rotsedik 13 "deur die dhamma verower" is.

Asoka het dutas of gesante uitgestuur om mondelinge sowel as skriftelike boodskappe oor te dra; rotsedik 6, wat oor "mondelinge bevele" handel, wys daarop. Die inhoud van dié boodskappe kan uit rotsedik 13 afgelei word: dit moes sy dhammavijaya – die oorwinning deur die dhamma, wat hy as die hoogste oorwinning geag het – oral versprei, ook ver buite Indië.

In rotsedik 13 word vyf Hellenistiese heersers by die naam genoem as ontvangers van sy boodskap: Antiochus II Theos van die Seleukidiese Ryk, en verder weg Ptolemeus II Filadelfus van Egipte, Antigonus II Gonatas van Masedonië, Magas van Cirene en 'n Alexander – waarskynlik dié van Epirus of van Korinthe. Die edik lui:

Dit is nou die verowering deur die dhamma wat die Geliefde van die Gode as die beste verowering beskou. En dit is hier verwerf, sowel as op die grense, selfs seshonderd yojanas ver, waar die Griekse koning Antiochos heers, en verder waar die vier konings met die name Ptolemeus, Antigonos, Magas en Alexander heers, en net so in die suide onder die Sjolas en die Pandyas en tot by Tamraparni.

—Groot rotsedik 13

Dat Asoka met ander kulture in aanraking was, blyk uit die oorname van die Kharosthi-skrif en uit Achaemenidiese wendinge in party van sy inskripsies. Dionusios word vermeld as 'n Griekse gesant aan sy hof, gestuur deur Ptolemeus II Filadelfus. Grieke in Indië het klaarblyklik self aan die verspreiding van die Boeddhisme deelgeneem: van Asoka se sendelinge, soos Dharmaraksita, word in die Pali-bronne beskryf as vooraanstaande Griekse (Yona) Boeddhistiese monnike. Die inskripsie van Rudradaman by Girnar teken aan dat 'n Griekse goewerneur in Asoka se tyd oor daardie gebied in Goedjarat gestel was en 'n opgaardam daar laat bou het.

Laaste jare en dood

Asoka se laaste gedateerde inskripsie, pilaaredik 4, kom uit sy 26ste regeringsjaar; alles wat oor sy latere jare vertel word, kom uit Boeddhistiese legendes. Volgens die Sri Lankaanse tradisie het sy hoofkoningin Asandhimitta in sy 29ste regeringsjaar gesterf, waarna Tissarakkha in sy 32ste regeringsjaar die titel van keiserin ontvang het.

Sowel die Mahavamsa as die Ashokavadana vertel dat Asoka die Bodhi-boom met besondere aandag en gunste bedien het, en dat 'n jaloerse Tissarakkha "Bodhi" vir 'n minnares van die keiser aangesien het. Sy het toe swart kuns gebruik om die boom te laat verlep – volgens die Ashokavadana laat sy dit weer genees toe sy verneem dat Bodhi die naam van 'n boom is, terwyl sy dit in die Mahavamsa heeltemal vernietig.

Volgens die Sri Lankaanse tradisie het Asoka in sy 37ste regeringsjaar gesterf, wat op omstreeks 232 v.C. dui. Die Ashokavadana vertel dat hy in sy laaste dae ernstig siek geword het en staatsgeld aan die sangha begin skenk het, waarop sy ministers hom die skatkis ontsê het. Hy het toe sy persoonlike besittings begin weggee totdat hy ook daarvan weerhou is, sodat sy enigste besitting op sy sterfbed die helfte van 'n myrobalan-vrug was, wat hy as sy laaste gawe aan die sangha aangebied het. Sulke legendes moedig ruim skenkings aan die sangha aan en beklemtoon die rol van die keiserskap in die ondersteuning van die Boeddhistiese geloof.

Ná Asoka se dood het die Mauryadinastie vinnig verval. Die Puranas gee verskillende besonderhede oor sy opvolgers, maar stem saam dat hulle betreklik kort regeer het. Die ryk het verswak en verbrokkel en 'n inval van die Grieke uit Baktrië beleef. Party geskiedkundiges, soos H. C. Raychaudhuri, het aangevoer dat Asoka se pasifisme die militêre ruggraat van die ryk ondermyn het; ander, soos Romila Thapar, meen die omvang en die uitwerking daarvan is grof oordryf.

Herontdekking en nalatenskap

Die klein rotsedik van Maski noem die skrywer "Devanampriya Asoka" en verbind sodoende die twee name met mekaar.

Asoka was teen die 19de eeu byna heeltemal vergete. Die Brahmi-skrif waarin sy ediktes geskryf is, is kort ná sy tyd vergeet en het onleesbaar gebly totdat James Prinsep dit in die 1830's ontsyfer het. Prinsep het die "Piyadasi" van die inskripsies eers met Devanampiya Tissa, die koning van Ceylon, geïdentifiseer, maar in 1837 het George Turnour 'n Sri Lankaanse manuskrip, die Dipavamsa, ontdek wat Piyadasi met Asoka verbind: "Twee honderd en agtien jaar ná die saligheid van die Boeddha was die inhuldiging van Piyadassi ... wat, die kleinseun van Chandragupta en die eie seun van Bindusara, destyds onderkoning van Ujjayani was." Die verband is later deur verskeie inskripsies bevestig, en beslissend deur die klein rotsedik van Maski, waarin die naam Asoka en die titel Devanampriya saam voorkom.

Omdat die skrif eeue lank onleesbaar was, is die beeld van Asoka in die Boeddhistiese wêreld op die legendes gebou en nie op sy eie woorde nie. Die Chinese pelgrims Xuanzang en Faxian skryf Boeddhistiese inhoud aan sy ediktes toe wat nie met die werklike teks ooreenstem soos dit vandag gelees word nie; hulle het waarskynlik op plaaslike gidse staatgemaak wat self nie meer kon lees wat daar staan nie. Dieselfde het in die 14de eeu gebeur toe Brahmaanse geleerdes aan sultan Firuz Shah Tughlaq vertel het dat die pilaarinskripsies voorspel dat niemand behalwe 'n koning met die naam Firuz die pilare sou kon verskuif nie.

Die Asoka-tsjakra, wat in die middel van die vlag van Indië verskyn.

Sedert die ontsyfering geld Asoka as een van die grootste heersers van Indië. Die huidige embleem van Indië is 'n weergawe van die bokant van een van die pilare van koning Asoka wat in Sarnath geleë is. Daarbenewens bevat die huidige vlag van Indië 'n onderdeel van dieselfde pilaar: die Asoka-tsjakra met sy 24 speke, die wiel van die dharma, staan in die middel van die wit baan.

Die gebruik van Boeddhistiese bronne het die beeld van Asoka sterk gevorm. Vroeë navorsers het hom hoofsaaklik as 'n Boeddhistiese vors gesien wat van die Vediese godsdiens tot die Boeddhisme oorgegaan het en die Boeddhistiese kloosterwese aktief bevorder het. Later vakkundiges het dié beeld bevraagteken: Thapar skryf dat hy sowel as staatsman in die konteks van 'n ryk wat hy geërf en in stand gehou het, as as mens met 'n sterk verbintenis tot maatskaplike verandering gesien moet word. Die ediktes self sê nêrens uitdruklik dat hy 'n Boeddhis was nie en spreek steun aan al die groot godsdienste van sy tyd uit, hoewel hulle wel sterk in dié rigting dui: hy noem homself 'n upasaka, hy verkleineer rituele, hy verbied die Vediese diereoffers, hy rig pilare by Boeddhistiese heilige plekke maar nie by dié van ander godsdienste op nie, en hy toon 'n noue vertroudheid met Boeddhistiese tekste. Die ekonoom Amartya Sen noem hom 'n vroeë voorbeeld van 'n heerser wat verdraagsaamheid en individuele vryheid as staatsbeleid bepleit het.

Sien ook

• Mauryaryk
• Boeddhisme
• Brahmi-skrif
• Stoepa
• Vlag van Indië

Bronnelys

• Singh, Upinder (2008), A history of ancient and early medieval India : from the Stone Age to the 12th century, New Delhi: Pearson Longman, ISBN 978-81-317-1120-0
• Allen, Charles (2012). Ashoka: The Search for India's Lost Emperor. Londen: Little, Brown. ISBN 978-1-4087-0196-6.
• Lahiri, Nayanjot (2015). Ashoka in Ancient India. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-05777-7.
• Strong, John S. (1989). The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna. Delhi: Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0616-0.
• Ahir, D. C. (1995). Aśoka the Great. Delhi: B. R. Publishing.
• Bhandarkar, D.R. (1969). Aśoka (4th uitg.). Calcutta: Calcutta University Press.
• Bongard-Levin, G. M. Mauryan India (Stosius Inc/Advent Books Division May 1986) ISBN 0-86590-826-5
• Chauhan, Gian Chand (2004). Origin and Growth of Feudalism in Early India: From the Mauryas to AD 650. Munshiram Manoharlal, Delhi. ISBN 978-81-215-1028-8
• Durant, Will (1935). Our Oriental Heritage. New York: Simon and Schuster.
• Falk, Harry. Aśokan Sites and Artefacts – A Source-book with Bibliography (Mainz : Philipp von Zabern, [2006]) ISBN 978-3-8053-3712-0
• Gokhale, Balkrishna Govind (1996). Aśoka Maurya (Twayne Publishers) ISBN 978-0-8290-1735-9
• Hultzsch, Eugene (1914). The Date of Aśoka, The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (Oct. 1914), pp. 943–951. Article stable URL.
• Keay, John. India: A History (Grove Press; 1 Grove Pr edition 10 May 2001) ISBN 0-8021-3797-0
• Li Rongxi, trans. (1993). The biographical scripture of King Aśoka / transl. from the Chinese of Saṃghapāla, Berkeley, CA: Numata Center for Buddhist Translation and Research, ISBN 0-9625618-4-3.
• Mookerji, Radhakumud (1962). Aśoka (3rd uitg.). Delhi: Motilal Banarsidas.
• Nikam, N. A.; McKeon, Richard (1959). The Edicts of Aśoka. Chicago: University of Chicago Press.
• Sastri, K. A. Nilakanta (1967). Age of the Nandas and Mauryas. Reprint: 1996, Motilal Banarsidass, Delhi. ISBN 978-81-208-0466-1
• Seneviratna, Anuradha (ed.), Gombrich, Richard; Guruge, Ananda (1994). King Aśoka and Buddhism: Historical and Literary studies, Kandy: Sri Lanka; Buddhist Publication Society, 1st edition, ISBN 9552400651
• Singh, Upinder (2012). "Governing the State and the Self: Political Philosophy and Practice in the Edicts of Aśoka", South Asian Studies, 28:2 (University of Delhi: 2012), pp. 131–145. Article stable URL.
• Swearer, Donald. Buddhism and Society in Southeast Asia (Chambersburg, Pennsylvania: Anima Books, 1981) ISBN 0-89012-023-4
• Thapar, Romila. (1973). Aśoka and the decline of the Mauryas. 2nd Edition. Oxford University Press, Reprint, 1980. SBN 19-660379 6.
• von Hinüber, Oskar. (2010). "Did Hellenistic Kings Send Letters to Aśoka?" Journal of the American Oriental Society, 130:2 (Freiburg: 2010), pp. 261–266.
• MacPhail, James Merry: "Aśoka", Calcutta: The Associative Press ; London: Oxford University Press 1918 PDF (5.9 MB)
• Lewis Rice (1889). Inscriptions at Sravana Belgola : a chief seat of the Jains. Bangalore: Mysore Govt. Central Press.

Eksterne skakels

• Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Asoka.