Aswandam

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Aswandam
Die Aswandam soos vanuit die ruimte gesien
Die Aswandam soos vanuit die ruimte gesien
Amptelike naam Aswan Hoërdam
Ligging Aswan
Provinsie/Land Egipte
Koördinate 23°58′14″N 32°52′40″O / 23.97056°N 32.87778°O / 23.97056; 32.87778Koördinate: 23°58′14″N 32°52′40″O / 23.97056°N 32.87778°O / 23.97056; 32.87778
Dam op Nylrivier
Doel Opgaardam, Hidroëlektrisiteit
Konstruksie begin 1960
Openingsdatum 1970
Soort dam Dyk
Hoogte van wal 111 m
Lengte van wal 3 830 m (wal)
Bakmaat 169 kubieke kilometer
Reservoir Nassersee
Kapasiteit 169 miljoen m3
Damoppervlak 5 250 km2
Maksimum reservoirbreedte 980 m
Turbines 12×175 MW
Geïnstalleerde kapasiteit 2 100 MW

Die Aswandam is 'n dam in die Nylrivier in Aswan, in die suide van Egipte. Dit is een van die grootste damme ter wêreld en word vir besproeiing en die opwek van elektrisiteit gebruik.[1]

Sedert die 1960's verwys die naam na die Hoërdam; daar was reeds 'n kleiner dam laer af gebou wat in 1902 voltooi is (die Aswan Laerdam). Die konstruksie van die Aswandam Hoërdam was 'n sleutelprojek van die Egiptiese regering na aanleiding van die Egiptiese Revolusie van 1952. Kwessies soos die vermoë om vloede te beheer, water vir besproeiing te voorsien, en hidroëlektrisiteit op te wek was as belangrik vir Egipte se industrialisering geag. Die Aswandam is tussen 1960 en 1970 gebou en het 'n beduidende impak op die ekonomie en kultuur van Egipte gehad.[2]

Doel en nut[wysig | wysig bron]

Damwal van die Aswandam Hoërdam
Die Aswandam met sy monument
Die Vriendskapsmonument van binne
Herdenkingsmuur by die monument

Voor die dam gebou is, het die Nyl elke jaar gedurende die laatsomer oorstroom, waartydens heelwat reënwater in die vallei van die Oos-Afrikaanse dreineerbekken afgevloei het. Hierdie vloede het natuurlike voedingstowwe en minerale vervoer wat jaarliks die vrugbare grond langs die vloedvlakte en delta verryk het; dit maak die Nylvallei ideaal vir boerdery sedert antieke tye. Omrede die vloede jaarliks wissel, kon die hele oes in 'n hoë reënvaljaar uitgewis word, terwyl daar in 'n lae reënvaljaar wydverspreide droogte en soms hongersnood ontstaan het. Soos Egipte se bevolking gegroei het, en die land se politieke en ekonomiese omstandighede verander het, het 'n begeerte en ook 'n vermoë ontwikkel om die vloede te beheer. Landbougrond sou beskerm word teen vloede en die ekonomies-belangrike katoenoes ondersteun word. Met die reservoir se opbergingsvermoë in die Aswandam, kon die vloede verminder word en water gestoor word vir latere vrylating.

Die ou Aswandam[wysig | wysig bron]

Ongeveer sewe kilometer suidwes van Aswan is die ou dam (die Aswan Laerdam of Lae Aswandam genoem). Dit is in 1898–1902 na 'n ontwerp deur William Willcocks en volgens die planne van Benjamin Baker en William Edmund Garstin deur die maatskappy John Aird & Co gebou. Die doel was om die water van die Nyl, veral tydens die jaarlikse vloed se gereguleerde water wat voldoende beskikbaar was en reeds verlê is tot 'n standhoudende kanaal vir besproeiingslande in die daaropvolgende lae-waterfasejaar. Op 10 Desember 1902 is die ou dam in bedryf gestel.

Die struktuur bestaan uit granietblokke en rowwe messelwerk, aan die onderkant is dit 35 meter breed, by die kroon 9 meter breed en ongeveer 1 965 meter lank. In die jare 1907–1912 en 1929–1933 is die damwal verhoog tot 36 meter in 'n poging om meer water beskikbaar te stel in droë seisoene. Danksy 180 gedeeltes, kan die watervlak gereguleer word, en wat ook vir Egiptiese landbou belangrik is, kan baie vrugbare Nylmodder die versperring oorbrug om dit laer af te deponeer.

Die ou Aswandam lê ongeveer 540 km stroomaf van die Asyutdam en bedien steeds groot dele van die Egiptiese landbou en gebiede buite die Nylvloedvlakte in watervoorsiening. Dit was na die Delta-studamme die eerste groot projek, waarmee die afhanklikheid van die Nylvloed vir seisoenale besproeiing, verander is in opgaarstrukture met 'n besproeiingsnetwerk wat heeljaarlank water sou kon lewer.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
  2. Beleef die Nyl wat jy al só lank ‘ken’, Beeld, 11 April 2011
'n Panoramiese uitsig die Aswandam
'n Panoramiese uitsig die Aswandam
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal.