Berg

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die Matterhorn, 'n bekende berg in Switserland.

'n Berg is 'n groot landvorm wat bo die beperkte omliggende gebied strek en gewoonlik 'n piek bo-aan vorm. Hulle kom dikwels in groepe voor, met gebroke terrein wat 'n aanhoudende wisseling van dale, bergkruine en losstaande pieke toon. Indien die landvorm nie baie hoog of steil is nie, word dit 'n heuwel genoem, alhoewel die presiese verskil tussen 'n heuwel en 'n berg van land tot land en kultuur tot kultuur verskil. Landvorms wat wel hoog is, maar nie 'n gebroke terrein het nie, word 'n plato genoem.

Daar is vier maniere waarop berge kan ontstaan:

  • vulkaniese berge, waar magma diep uit die aarde se oppervlak opstoot en dan in die vorm van lawa uitvloei;
  • vastelandvorming (ook genoem epirogenese), waar daar daling of styging van groot gebiede plaasvind (sonder noemenswaardige plooiing of breuking van die aardkors)
  • breukvorming (ook genoem breuktektogenese), groot vervorming waar daar sterk breuk- of plooiingsaktiwiteit in die aardkors aanwesig is en
  • orogenese, die vorming van berge spesifiek deur plooiing van die aardkors (soms ook plooiingstektogenese genoem).

Die kenmerkende gebroke terrein van 'n bergreeks beteken dat daar baie dale en kruine is wat as gevolg van die hoë ligging afgesluit van omliggende gebiede is en unieke diere en plantegroei huisves. Die aanpassings wat die lewensvorme in hierdie gebiede moes maak vertoon opmerklike verskille in vergelyking met die fauna en flora in die laer liggende streke. 'n Voorbeeld hiervan is verdwergde plante wat naby aan die oppervlak groei met stewige wortelstelsels, om sodoende beskerming teen die wind te bied.

Bronnelys[wysig]

  • Berge in Wêreldspektrum, volume 3. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK.