Bespreking:Heks van Hexrivier

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Bespreking:Eliza Meiring)
Jump to navigation Jump to search

Eliza se van[wysig bron]

Is ek dom of lees ek net iets verkeerd? Maar as Eliza se pa die Hugenoot Pierre Savoye was, hoekom was haar van dan Meiring? Mieliestronk (kontak) 20:54, 9 April 2018 (UTC)

@Gebruiker:Mieliestronk. Want dit is duidelik twee verskillende verhale! Ek het dit nou bygewerk, u moet daardie artikel van Grobbelaar lees wat ek by die artikel toegevoeg het. Dit het my skoon verbyster. Ons is vir byna 28/29 jaar lank in die duister gehou bloot omdat Tydskrif vir Letterkunde nie openlik toeganklik was nie. Dit spyt my dat ek nou Nienaber se werk verlê het. As ek (ooit) weer die boek in die hande kry, sal ek ook sy woorde weergee. Tot dan moet ons maar tevrede wees met die moderne weergawes. Suidpunt (kontak) 12:51, 6 Augustus 2019 (UTC)
Ek gaan net my ou inskrywing hier los, as iemand daarna soek:
Onder die Hugenote wat hulle aan die Kaap gevestig het, was daar ene Pierre Savoye met sy vrou en dogter. Met die vlug oor die Franse grens na Nederland sterf die enigste seun. Met Eliza, die dogter, het hulle toe na die Kaap gekom.
Savoye het deur die nouste vlyt gou op die been gekom, sy plaas in Drakenstein verkoop en na 'n ander in die Hexriviervallei, genaamd Buffelskraal, getrek.
Omdat Eliza besonder mooi, van edel bloed en daarbenewens fyn opgevoed was, het baie jongmans om haar hand meegeding. Van almal het sy 'n jong man, Jean Durand, uitgekies. Voor sy hom egter die jawoord wou gee, moes hy eers, soos die ridders van ouds, 'n kordaatstuk verrig om te toon dat hy haar werklik liefhet, en dat hy dapper genoeg is om met 'n edeldame te kan trou. Haar eis was dat hy vir haar die rooi blom (waarskynlik die Disa Grandiflora) wat bo teen die berg op die plaas groei, moet gaan pluk.
Hieroor het die jongman gelag en met sy snaphaan die Matroosberg uitgeklim.
Ná 'n paar uur se klim, het hy hom op die rots bevind en toe daarop gaan lê om oor die kant te kyk. Onder hom het hy die rooi blom gewaar en, ná heelwat moeite, gepluk; maar toe verbrokkel die krans, wat uit verweerde sandsteen bestaan het, en hy stort na benede.
Die veewagter het hom daar gekry. Sy dood het Eliza so aangetas dat sy nooit weer tot haar sinne gekom het nie.
Haar gesin moes haar bewaak. Dog een nag het sy ontsnap en haar van dieselfde rots afgewerp.
Die woord ,,HEKS” wat in verband met haar gebruik word in die legende wat na aanleiding van die droewige gebeure ontstaan het, is waarskynlik ontleen aan die Franse “La Belle Enchantresse”, soos die jongmans haar genoem het - 'n bynaam wat vertaal kan word as ,,Die betowerende vrou” of ,,Die bekoorlike towenares.”
Die legende wil lui dat elke volmaannag 'n wit gedaante op die hoë rotspunt gesien kan word - Eliza wat daar wag, voor haar sprong in die diepte.
Bogenoemde strook klaar nie met Grobbelaar se werk nie - Phillipe Durand is Jean Durand se seun; dis dus beter dat ek dit weglaat. Iets wat wel opval: Nienaber se teks (as dit ooit syne is, ek kan glad nie meer onthou nie) beklemtoon manhaftigheid; selfs roekelose manhaftigheid. Die nuwe weergawes fokus almal op die meisie se ydelheid. Suidpunt (kontak) 14:49, 6 Augustus 2019 (UTC)
@Suidpunt: Genade, Suidpunt, jy het omtrent 'n interessante storie oor die Heks tot die artikel toegevoeg. Ek het elke woord van die fassinerende nuwe inligting gelees. Wat my in een van die weergawes opval, is die feit dat Heks se minnaar in daardie relaas 'n ou sou gewees het met dieselfde name as ’n bekende hedendaagse digter-skrywer. Miskien moet ons die digter inlig sodat hy 'n lang verhalende gedig oor sy naamgenoot kan skryf! >>> Insake die sogenaamde "edelweiss-vertelling": Dit lyk net asof daar iewers vooraf 'n mededeling oor so iets was wat weggeval het, want die leser kom pront daarop af. Ek weet ook nie. Hoe ook al, dit is boeiende en nuttige inligting wat jy hier toegevoeg het, waarvoor baie navorsers en belangstellendes in die toekoms jou 'n groot dank verskuldig sal wees. Mieliestronk (kontak) 04:32, 8 Augustus 2019 (UTC)
@Mieliestronk: Met plesier. Ek is net bly dit is een X-file minder. Daar is nog heelwat artikels uit TvL wat ek moet bywerk. En dan moet ek my moue oprol vir ander vaktydskrifte. En, met omsigtigheid, die Vrye Weekblad.Suidpunt (kontak) 05:20, 8 Augustus 2019 (UTC)

Skakel herstel[wysig bron]

Artikelnaam Oorspronklike adres Verander na
Die heks van die Hexriviervallei, Nuus24, 7 September 2009. http://www.nuus24.com/Reis/Nuus/Die-heks-van-die-Hexriviervallei-20090907 http://archive.is/jdUkz

Vrouekeur[wysig bron]

Daar is 'n paragraaf in die Vrouekeur van 8 Maart 2019 wat lui: Sy noem hulle op: die spookvrou wat as die heks van Hexrivier bekend geraak het, het glo kort na 1700 begin dwaal. In die Maart/April 1827-uitgawe van die Zuidafrikaansche Tijdschrift is 'n vertelling van 'n spookverskynsel opgeteken.

Ek skryf dit maar om iemand die moeite in die toekoms te spaar.

Wel, ek het verkeerdelik gedink dit verwys na ons heks: maar kyk mens hierna is dit 'n totale ander verhaal: op bl. 98.

Op bl. 99 kry ons wragtig nog van die ou voorbodes wat ek ken: Zoo zyn er ook vaste voorteekenen, b.v. als er eene hen kraait gelyk een haan, dat beteekent een doode in huis. Zoo de hond voor de deur huilt, dan zal er een lyk voorby gedragen worden. Is er een gedurig getik in de kamer, zoo zal er een kind sterven. Breekt er een spiegel zoo zal er iemand in huis zwaar ziek worden. Alsmede: suizen ons de ooren, dan wordt er van ons gesproken; doet zulks het regteroor, dan spreekt men goed, het linker, dan kwaad van ons; jeukt ons de regterhand zoo zal men geld ontvangen, de linker, dan moet men het uitgeven.

Ek ken net mooi die teenoorgestelde by laasgenoemde: as jou linkerhand jeuk, beteken dit jy gaan iets ontvang; jou regter, dan sal jy dit uitgee.Suidpunt (kontak) 11:25, 9 Augustus 2019 (UTC)

Al weer plagiaat? In Boerewysheid (1977:40) deur Pieter W. Grobbelaar kry ek presies daardie sin:
Cquote1.svg

Spookgelowe is oeroud en het seker van die begin af by die Afrikaner voorgekom. Die spookvrou wat as die heks van Hexrivier bekend geraak het, sou al kort na 1700 begin dwaal het. In die "Zuid-Afrikaansche Tijdschrift" van Maart/April 1827 is reeds 'n vertelling omtrent 'n spookverskynsel opgeteken.

Cquote2.svg
En dan, op bl. 234 word die verwysing gegee: Z.A. Tijdschrift, Maart/April 1827, p. 98.Suidpunt (kontak) 06:46, 19 Augustus 2019 (UTC)

Lawrence Green se In the land of the afternoon[wysig bron]

Reg, op archive.org vind ek In the land of the afternoon:

Cquote1.svg

The other pass that still enthralls me is the Hex River of notorious reputation. [...] There is a conflict of opinion about the orgins of the name Hex River. One view is that hex should be hek, meaning gate, as the pass is the gate from the low country to the Karoo. As far back as 1717 records show that the river was called Ekse rivier. But a heks (formerly spelt hex) is witch in Afrikaans. So many people have been killed in railway accidents on the Hex River pass that a sinister influence seems to lurk over the majestic mountains. During the First World War a troop train was derailed there; eight men of the Kaffrarian Rifles were killed and eighty-nine injured. A stone beacon with the names of the victims stands at the scene of the accident. Again, in 1928, eight were killed when some of the coaches of a passenger train overturned and caught fire. There have been other tragedies since then. This is the Hex River legend. Elise Savage, daughter of a Huguenot farmer in the Valley, was so beautiful that she had many suitors. She favoured one Jean Durand and devised a test for him. He had to bring her a red flower that grew on the ledges of the Hex River precipices. Eagerly the young lover set out on his quest, and after hours of climbing he saw the flower. He had it in his hand when he fell. Some time later a shepherd found the body - and the withered flower. When Elise Savage realized what she had done she climbed the mountain and threw herself off the ledge where the flower had grown. And now, on every moonlight night, so they say, you can see a white shape on a high point in the mountains.

Cquote2.svg

Ek glo egter die meeste punte is al in die artikel behandel. Ek plaas dit net hier as iemand sou wonder. Ek weet net nie of ek daardie "Ekse" en "1717" onder tiponomie moet invoeg nie. Suidpunt (kontak) 15:54, 19 Augustus 2019 (UTC)