Boyden-sterrewag

Die Boyden-sterrewag by Bloemfontein het ‘n vername rol gespeel in die sterrekunde en die astrofisika weens die belangrike ontdekkings en navorsing wat daar gedoen is.

Ligging

Die sterrewag is by 29° 2′ 20″ suid, 26° 24′ 20″ oos, op 1387 m bo seespieël op die Harvardkoppie by Maselspoort. Dit is 26 km noordoos van Bloemfontein.

Navorsing

Hierdie observatorium was wêreldbekend vir die ondersoeke wat gedoen is na veral die Melkwegstelsel, galaktiese en bolvormige sterrehope en veranderlike sterre. ‘n Groot aantal komete is vanaf hierdie plek vir die eerste maal waargeneem. Verskeie teleskope is tot die wetenskaplikes se beskikking. Die bekendstes is die

• Baker-Schmidt-teleskoop en -kamera van 32 duim (ook bekend as die ADH)
• Alvin Clark van 13 dm. Hierdie teleskoop is oor die 100 jaar oud.
• Metcalf van 10 dm
• UFS-Boyden van 1½ m Dit is op twee na die grootste teleskoop in Afrika.
• robotiese teleskoop van 16 m. Dit is die eiendom van die Universiteitskollege Dublin.
• Rockefeller-reflektorteleskoop van 152 cm. Dit was jare lank die grootste teleskoop in die suidelike halfrond.

Geskiedenis

Die Boyden-sterrewag is in 1889 gestig as die suidelikste stasie van die Harvard-sterrewag van die Harvard-universiteit met finansiële steun van die Amerikaanse filantroop dr. Uriah A. Boyden. Aanvanklik het die teleskope gestaan op Berg Harvard naby Lima, maar is reeds in Oktober 1890 verplaas na Arequipa. Omdat die omgewing van Bloemfontein veel meer wolklose dae het, is die stasie in 1926 na Maselspoort verskuif. Tot 1951 was dit onder beheer van dr. John S. Paraskevopoulos. In 1954 het Harvard sy alleenbeheer prysgegee deur 5 Europese sterrewagte te betrek. Dit het geduur totdat in 1975 die Smithsonian-instituut die beheer aanvaar, maar dit twee jaar later sluit. In 1989 heropen dit onder beheer van die Universiteit van die Vrystaat.

Bibliografie

• assabfn.co.za/friendsofboyden/boyden.htm
• assa.saao.ac.za/sections/history/observatories/boyden_obs/
• sa-venues.com/things-to-do/freestate/stargaze-at-boyden-observatory/
• https://www.ufs.ac.za/natagri/departments-and-divisions/physics-home/boyden/boyden-observatory-home