Gaan na inhoud

Brandolini se wet

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie

Brandolini se wet (of die beginsel van onsin-asimmetrie) is 'n internet-sêding wat in 2013 deur die Italiaanse programmeerder Alberto Brandolini geskep is. Dit vergelyk die aansienlike moeite om waninligting en snert te ontmasker met die relatiewe gemak om dit in die eerste plek te skep. Die stelling lui:

“Die hoeveelheid energie wat nodig is om onsin te weerlê, is 'n orde van grootte groter as wat nodig is om dit te produseer.”[1][2]

Oosprong

[wysig | wysig bron]

Die gesegde is in Januarie 2013 in die openbaar geformuleer deur Alberto Brandolini, 'n Italiaanse programmeerder.[3] Brandolini het verklaar dat hy geïnspireer is deur Daniel Kahneman se “Thinking, Fast and Slow” te lees, net voordat hy 'n Italiaanse politieke geselsprogram gekyk het met voormalige premier Silvio Berlusconi en joernalis Marco Travaglio.

Voorbeelde

[wysig | wysig bron]

Die volgehoue valse bewering dat entstowwe outisme veroorsaak, word soms as 'n voorbeeld van Brandolini se wet gegee.[3] In 1998 het die Britse anti-entstofaktivis Andrew Wakefield 'n bedrieglike navorsingsartikel geskryf wat beweer het dat hy 'n verband tussen die MMR-entstof en outisme gevind het.[3] Nadat dit in 'n in-diepte ondersoek deur die media blootgelê is, is die artikel teruggetrek en Wakefield se mediese lisensie is herroep.[3] Ten spyte van uitgebreide ondersoeke en navorsing wat geen sodanige verband toon nie, het die valse bewering 'n rampspoedige uitwerking op openbare gesondheid gehad. Die waninligting voortspruitend uit die misleidende informasie het 'n entingstraagheid veroorsaak. Dekades se navorsing en pogings om die publiek op te voed, het misluk om die waninligting, wat steeds deur sommige geglo word, totaal uit te roei.[4]

In 2013, kort na die Boston-marathonbomaanval, het die gerug dat 'n student wat die Sandy Hook Laerskool-skietery oorleef het, deur die bomaanval gedood is, oor sosiale media begin versprei. Ten spyte van talle pogings om dit te ontmasker, insluitend 'n ondersoek deur Snopes, is die valse storie deur meer as 92 000 mense gedeel en is dit selfs deur groot nuusagentskappe gedek.[4]

As gevolg van die vinnige verspreiding van inligting op sosiale media, is mense baie meer vatbaar om slagoffers te word van pseudowetenskaplike tendense of slenters, soos dr. Mehmet Oz se gewigsverliesaanvullings en dr. Joseph Mercola se sonbeddens wat bedoel was om 'n mens se risiko om kanker te ontwikkel, te verminder. Alhoewel regeringsagentskappe verdere verkope van daardie produkte kon voorkom, is miljoene dollars reeds deur verbruikers en aanhangers bestee.[3]

Nog 'n voorbeeld dateer uit 2016, toe Ysland se sokkerspan Engeland uit die UEFA Europese Kampioenskap uitgeskakel het. Nege maande na die oorwinning het die Yslandse dokter Ásgeir Pétur Thorvaldsson skertsend getwiet dat 'n baba-oplewing in Ysland plaasgevind het as gevolg van die oorwinning. Wye mediadekking het hierdie bewering herhaal, maar statistiese analise het dit vals bewys.[5]

Covid-19-pandemie

[wysig | wysig bron]

Hoofartikel: COVID-19-waninligting

In 'n voorbeeld van Brandolini se wet tydens die Covid-19-pandemie het Jeff Yates, 'n disinformasiejoernalis by Radio-Canada, die ervaring beskryf van die ontmaskering van 'n gewilde YouTube-video wat COVID-19 mediese waninligting versprei het wat deur 'n pynappelinvoerder aangebied is: "Hy maak allerhande verskillende bewerings. Ek moes elkeen van hulle nagaan. Ek moes relevante kundiges bel en met hulle praat. Ek moes daardie onderhoude transkribeer. Ek moes 'n teks skryf wat leesbaar en interessant is om te lees. Dis waansin. Dit het hierdie ou 15 minute geneem om sy video te maak en dit het my drie dae geneem om feite na te gaan."[6]

Deur waninligting oor die gebruik van hidroksichlorokien vir COVID-19-voorkoming te ontleed, het die wetenskaplikes Jevin West en Carl Bergstrom opgemerk dat, alhoewel 'n belowende vroeë kliniese proef sedertdien prominent weerlê is, die bewering dat hidroksichlorokien COVID-19 effektief kan behandel, steeds vinnig versprei het as gevolg van 'n kombinasie van wydverspreide sosiale media-dekking, hoë angs en hoë onsekerheid.[7]

Verdere toepassings

[wysig | wysig bron]

In 2020 het navorsers die sensitiwiteit vir snert bestudeer en bevind dat "mense meer ontvanklik is vir snert, en minder sensitief is vir die opsporing van snert, onder omstandighede waarin hulle relatief min selfregulerende hulpbronne besit".[8]

Binne die konteks van wetenskaplike analise kan Brandolini se wet nie net op die snert wat aangebied word, gebruik word nie, maar kan ook die snert onder die loep neem. Wanneer die leuens by verskeie geleenthede gedurende 'n tydperk van wetenskaplike navorsing duidelik word, word die twak meer voor die hand liggend as die twak self, en omdat die snert geloofwaardigheid verloor, is die daaropvolgende snert makliker om te identifiseer.[9][10] Daarbenewens kom die uitdaging om snert te weerlê nie net van die tydrowende aard daarvan nie, maar ook van die uitdaging om jou gemeenskap te trotseer en te konfronteer.[11]

Versagting

[wysig | wysig bron]

Omgewingsnavorser Phil Williamson van die Universiteit van Oos-Anglia het ander wetenskaplikes in 2016 gesmeek om aanlyn te gaan en waar moontlik leuens in hul werk te weerlê, ten spyte van die moeilikheid soos beskryf deur Brandolini se wet. Hy het geskryf: "Die wetenskaplike proses stop nie wanneer resultate in 'n eweknie-geëvalueerde tydskrif gepubliseer word nie. Breër kommunikasie is ook betrokke, en dit sluit in om te verseker dat inligting (insluitend onsekerhede) verstaan word nie, maar ook dat waninligting en foute reggestel word waar nodig."[1] Die bekamping van die verspreiding van waninligting vereis dat wetenskaplikes die geldigheid en kwaliteit van navorsing, stories en bewerings met 'n graderingstelsel vasstel.[3]

Carl T. Bergstrom en Jevin West, navorsers oor die onderwerp van snert, bestudeer hoe om die snert te weerlê wat 'n groot hoeveelheid energie verg om te ontdek. Hierdie ingewikkelde proses hang af van die gehoor vir wie die snert bedoel is om te beïnvloed, die tyd en energie wat 'n persoon bereid is om in hierdie proses te belê, en die medium wat gebruik word om die weerlegging te doen. Om waninligting te weerlê, moet 'n mens die volgende doen: [12]

  1. Wees korrek deur alle nodige inligting wat deur 'n vriend verkry is, in te sluit en feite dubbeld na te gaan.
  2. Wees liefdadig deur die moontlikheid van jou eie verwarring te erken, nie kwaadwilligheid toe te skryf nie, en nie domheid toe te skryf nie.
  3. Wees duidelik en samehangend oor die argument wat jy maak.
  4. Erken foute en misgissings.

Ander tegnieke om die doeltreffendheid van die terugtrekking van waninligting te verhoog, sluit in: waarskuwings voor blootstelling, herhaalde terugtrekkings en die verskaffing van 'n alternatiewe narratief.[13]

Soortgelyke konsepte

[wysig | wysig bron]

Die gesegde, "'n Leuen kan halfpad om die wêreld reis voordat die waarheid sy stewels kan aantrek", het sedert 1710 verskeie vorme aangeneem.[14]

"Valsheid vlieg, en waarheid kom mank agterna; sodat wanneer mense ontken word, dit te laat is, die grap is verby, en die storie het sy uitwerking gehad: soos 'n man wat aan 'n goeie antwoord gedink het, wanneer die gesprek verander word, of die geselskap uitmekaar is; of, soos 'n dokter, wat 'n onfeilbare medisyne ontdek het, nadat die pasiënt dood is." — Jonathan Swift, The Examiner (9 November 1710)[15]

In 1845 het ekonoom Frédéric Bastiat 'n vroeë idee van die gesegde uitgespreek:

“Ons moet erken dat ons teenstanders 'n merkbare voordeel bo ons in die bespreking het. In baie min woorde kan hulle 'n halwe waarheid verkondig; en om te demonstreer dat dit onvolledig is, is ons verplig om ons tot lang en droë dissertasies te wend.”— Ekonomiese Sofismes, Eerste Reeks (1845)[16]

Voor Brandolini se definisie het die Italiaanse blogger Uriel Fanelli en navorser Jonathan Koomey, skepper van Koomey se wet, ook gedagtes gedeel wat ooreenstem met die gesegde: "'n Idioot kan meer snert skep as wat jy ooit kan hoop om te weerlê", wanneer dit algemeen vertaal word in Calling Bullshit: The Art of Skepticism in a Data-Driven World.[17] Koomey het gesê: "In vinnig veranderende velde, soos inligtingstegnologie, vertraag weerleggings snertproduksie in 'n groter mate as in velde met minder vinnige verandering."[18]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. 1 2 Williamson, Phil (6 Desember 2016). "Take the time and effort to correct misinformation". Nature. 540 (7632): 171. doi:10.1038/540171a.
  2. ↑ Thatcher, Jim; Shears, Andrew; Eckert, Josef (2018). "Rethinking the Geoweb and Big Data: Mixed Methods and Brandolini's Law". Thinking Big Data in Geography: New Regimes, New Research. University of Nebraska Press. pp. 232–. ISBN 978-1-4962-0537-7. JSTOR j.ctt21h4z6m. OCLC 1008767674.
  3. 1 2 3 4 5 6 Dijkstra, Suzan; Kok, Gautam; Ledford, Julie G.; Sandalova, Elena; Stevelink, Remi (2018). "Possibilities and Pitfalls of Social Media for Translational Medicine". Frontiers in Medicine. 5: 345. doi:10.3389/fmed.2018.00345. PMC 6291449. PMID 30574495.
  4. 1 2 Bergstrom, Carl T.; West, Jevin D. (2020). Calling bullshit: the art of skepticism in a data-driven world. Random House. pp. 11–17. ISBN 978-0-525-50918-9. OCLC 1127668193.
  5. ↑ Grech, Victor; Masukume, Gwinyai (Desember 2017). "Fake news of baby booms 9 months after major sporting events distorts the public's understanding of early human development science". Early Human Development. 115: 16–17. doi:10.1016/j.earlhumdev.2017.08.007. PMID 28843137.
  6. ↑ Lapierre, Matthew (18 Junie 2021). "Truth, lies and the disinformation problem that won't go away". The Montreal Gazette.
  7. ↑ West, Jevin; Bergstrom, Carl (5 Augustus 2020). "Hydroxychloroquine for COVID-19 prevention? How to separate science from partisanship". NBC. Besoek op 15 April 2024.
  8. ↑ Petrocelli, John V.; Watson, Haley F.; Hirt, Edward R. (Julie 2020). "Self-Regulatory Aspects of Bullshitting and Bullshit Detection". Social Psychology. 51 (4): 239–253. doi:10.1027/1864-9335/a000412. ISSN 1864-9335.
  9. ↑ Allchin, Douglas (2023). "Ten competencies for the science misinformation crisis". Science Education. 107 (2): 261–274. Bibcode:2023SciEd.107..261A. doi:10.1002/sce.21746 – via Wiley Online Library.
  10. ↑ Murray, David; Schwartz, Joel; Lichter, Robert (2001). It Ain't Necessarily So. Rowman & Littlefield. pp. 159. ISBN 978-0-7425-1095-1. OCLC 606500666.
  11. ↑ Spicer, André (April 2020). "Playing the Bullshit Game: How Empty and Misleading Communication Takes Over Organizations". Organization Theory. 1 (2): 263178772092970. doi:10.1177/2631787720929704. ISSN 2631-7877.
  12. ↑ Calling Bullshit in the Age of Big Data. University of Washington Information School.
  13. ↑ Lewandowsky, Stephan; Ecker, Ullrich K. H.; Seifert, Colleen M.; Schwarz, Norbert; Cook, John (2012). "Misinformation and Its Correction: Continued Influence and Successful Debiasing". Psychological Science in the Public Interest (in Engels). 13 (3): 106–131. doi:10.1177/1529100612451018. ISSN 1529-1006. PMID 26173286.
  14. ↑ A Lie Can Travel Halfway Around the World While the Truth Is Putting On Its Shoes, Quote Investigator, 13 Julie 2014, https://quoteinvestigator.com/2014/07/13/truth/, besoek op 17 Maart 2024
  15. ↑ Swift, Jonathan (9 November 1710). "The Examiner". Besoek op 21 November 2024.
  16. ↑ Ladwig, Craig (21 Oktober 2022). "At last, a law for our times". Seymour Tribune. Besoek op 29 April 2023.
  17. ↑ Bergstrom, Carl T.; West, Jevin Darwin (2021). Calling bullshit: the art of skepticism in a data-driven world. Random House. ISBN 978-0-525-50920-2. OCLC 1139013709.
  18. ↑ Koomey, Jonathan (2020). "Estimating Bitcoin Electricity Use: A Beginner's Guide" (PDF). coincenter.org. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 17 Februarie 2026. Besoek op 14 Augustus 2025.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Brandolini_se_wet&oldid=2957525"