Britse Statebond

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Vlag van die Britse Statebond
Die vlag van die Britse Statebond wapper aan die Parlement van Kanada in Ottawa
Die hoofkantoor van die Britse Statebond in die Marlborough House in Londen
Konferensie van die eerste ministers van die Britse dominions William Lyon Mackenzie King (Kanada), Jan Christian Smuts (Suid-Afrika), Winston Churchill (Verenigde Koninkryk), Peter Fraser (Nieu-Seeland) en John Curtin (Australië) op 1 Mei 1944 in Londen

Die Britse Statebond (of algemeen net Statebond, Engels: Commonwealth of Nations, tot 1947 British Commonwealth of Nations) is 'n vrywillige vereniging van 53 onafhanklike, soewereine lande, meestal bestaande uit die Verenigde Koninkryk en sy vorige kolonies.

Nie alle lede van die Statebond erken die Britse monarg as staatshoof nie. Díé wat dit wel doen is bekend as Statebondgebiede, maar die meerderheid van lede is republieke, en 'n handvol andere is inheemse monargieë. Alle lede erken wel vir Koningin Elizabeth II as die Hoof van die Statebond, 'n rol wat miskien die beste met díé van 'n seremoniële president vergelyk kan word.

Oorspronge[wysig]

Hoofartikel: Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond.

Die Statebond het die Britse Ryk vervang, en sy oorspronge lê in die Rykskonferensies van die laat 1920s (konferensies van Britse en koloniale eerste ministers het gebeur vanaf 1887), waar die onafhanklikheid van self-regerende kolonies en dominiums erken is, en is uiteindelik geformaliseer deur die Statuut van Westminster in 1931. Die Statebond is geskep as 'n vereniging van vrye en gelyke state, en lidmaatskap was gebaseer op die gemene trou aan die Britse Kroon.

Ná die Tweede Wêreldoorlog is die Ryk stadig afgebreek, wat deels aan die groei van onafhanklikheidsbewegings in die onderdanige streke (mees belangrik in Indië onder die invloed van Mohandas Gandhi) toegeskryf kan word, asook die Britse Regering se verkrampte omstandighede as gevolg van die koste van die oorlog. Burma (1948) en Suid-Jemen (1967) was onder die paar vorige kolonies/protektorate wat nie tot die Statebond toegetree het by onafhanklikheidswording nie. Miskien die mees bekende groep vorige Britse kolonies, die Verenigde State, is ook nie lid van die Statebond nie, omdat die onafhanklikheid van die VSA hierdie instelling met oor 'n honderd jaar voorafgaan. Die Republiek van Ierland was 'n lid, maar het die Statebond verlaat met republiekwording in 1949.

Die kwessie van republiekstatus binne die Statebond is eers in 1950 opgelos toe daar ooreengekom is, volgens 'n formule voorgestel deur Kanadese Eerste Minister Louis St. Laurent, dat Indië 'n lid mag bly ten spyte van haar huidige republiekgrondwet1. (Voorheen het Ierland en Burma die Statebond verlaat na republiekwording.) Hierdie besluit, soos uiteengesit in die London Declaration, het toegelaat dat lede die Britse monarg as Hoof van die Statebond aanvaar ongeag van hulle binnelandse grondwetlike opset, en word deur baie gesien as die begin van die moderne Statebond.

Soos die Statebond gegroei het, het Brittanje en die vorige "blanke Dominiums" informeel (en meestal veragtend) bekend geraak as die Wit Statebond, spesifiek wanneer hulle met die armer, meestal nie-blanke Statebondslede verskil het oor verskeie kwessies by die Statebond Regeringshoofde-ontmoetings. Aantygings dat die "Wit Statebond" ander belange as spesifiek die Afrika Statebondnasies het, asook beskuldigings van rassisme en kolonialisme het gereeld voorgekom gedurende debatte oor Rhodesië in die 1970s, die oplegging van sanksies teen die apartheidsera Suid-Afrika in die 1980s, en meer onlangs oor die kwessie van om druk uit te oefen vir demokratiese hervorming in Nigerië en later Zimbabwe in onlangse jare.

Sport[wysig]

Die Statebond hou die Statebondspele elke vier jaar, twee jaar na elke Olimpiese Spele.

Lys van Statebondslede volgens kontinent[wysig]

Lidlande van die Britse Statebond: ██ Huidige lidlande ██ Opgeskorte lidlande ██ Vorige lidlande ██ Afhanklike gebiede van lidlande
██ Huidige lidlande van die Britse realms ██ Nie meer lidlande van die Britse realms nie
██ Huidige lidlande van die Britse Statebond ██ Moontlike lidlande van die Britse Statebond
Vlae van die lidlande naby The Mall in Londen
Lys van lidlande van die Statebond

Datum van lidmaatskap tussen hakies.[1]

Tans opgeskorte lede:

Vorige lede:

Leiers[wysig]

Koningin Elizabeth II is die monarg van die Commonwealth realm.
Kamalesh Sharma is die huidige Sekretaris-generaal van die Statebond
Mahinda Rajapaksa is tans die voorsitter van die Statebond
  • Koningin Elizabeth II: 6 Februarie 1952 - hede
  • Koning George VI: 11 Desember 1936 – 6 Februarie 1952
  • Koning Edward VIII: 20 Januarie 1936 – 11 Desember 1936
  • Koning George V: 11 Desember 1931 – 20 Januarie 1936

Sekretaris-generaals[wysig]

Sekretaris-generaals van die Britse Statebond[9]:

Voorsitter[wysig]

Sien ook[wysig]

Verwysings[wysig]

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Britse Statebond (kategorie)