Carel van der Merwe

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Carel van der Merwe is ’n skrywer, wat die Eugène Marais-prys vir sy fiksie verower en die Protea Boekhuisprys vir “Donker stroom”, sy navorsing oor Eugène Marais se lewe tydens sy verblyf in Londen.

Lewe en werk[wysig | wysig bron]

Willem Carel van der Merwe is op 7 September 1963 in Johannesburg gebore, waar hy ook groot word. Sy skoolopleiding kry hy by skole in Johannesburg, Witbank en Köln in Duitsland, waarna hy in 1981 aan die Linden Hoërskool in Johannesburg matrikuleer. Na sy twee jaar verpligte militêre diensplig studeer hy verder aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy in 1986 die B.Acc.-graad behaal. Aan die Universiteit van Kaapstad verwerf hy in 1987 ’n Nagraadse Diploma in Rekeningkunde. Op Stellenbosch speel hy slot vir die Akker XV, die eerste blanke rugbyspan van die universiteit wat aan die liga van die Swart South African Rugby Association (SARA) deelneem. Hy bekwaam hom in 1988 as ’n geoktrooieerde rekenmeester en werk in Suid-Afrika en in 1990 in Engeland vir die internasionale ouditfirma Arthur Andersen. In 1991 sluit hy aan by Rand Aksepbank se korporatiewe finansieringsafdeling en in 1995 is hy medestigter van African Merchant Bank. In 2000 aanvaar hy ’n posisie as uitvoerende direkteur van die internasionale IT-groep Comparex en woon saam met sy vrou en twee kinders vir die volgende ses jaar in Londen. In 2004 skryf hy in vir ’n kursus in kreatiewe skryfwerk aan die Universiteit van Middlesex en behaal hier die M.A.-graad met lof. By sy terugkeer na Suid-Afrika in 2006 vestig hy hom op Stellenbosch, waar hy ’n sakeman is en sy eie beleggingsmaatskappy, Grapetown Capital, besit. Hy doen ook konsultasiewerk en het belange in ’n maatskappy, DebtEnd, wat mense help om skuld te bestuur. Elke dag skryf hy sowat vier of vyf uur. Hy spandeer etlike jare in uitgebreide navorsing vir “Donker stroom”, sy weergawe van Eugène Marais se lewe in Londen, en besoek meer as twintig argiewe om ou dokumente na te speur. Hy is getroud met Christelle en hulle het twee dogters, Mieke en Emma.

Skryfwerk[wysig | wysig bron]

Sy eerste kortverhaal, “The water mountains”, word in 2004 in ’n versamelbundel in die Verenigde Koninkryk gepubliseer. Hy maak sy debuut met die roman[1]Nasleep” (in Engels “[2]No man’s land”), waarin die jong soldaat Paul du Toit tydens die Angolese bosoorlog aandadig was aan die vergrype wat in daardie oorlog gepleeg is. Gedurende sy studentejare spioeneer hy vir Militêre Intelligensie op die End Conscription Campaign en is betrokke by ’n bomaanval op een van hul vergaderplekke. Hy doen aansoek om amnestie by die WVK, waardeur hy die gebeure herleef. In die proses moet hy die sielkundige skade verwerk wat hy opgedoen het, asook die verbrokkeling van sy huwelik as gevolg daarvan en die besef dat hy in ’n land woon waarvoor hy hierdie dade gepleeg het maar waarin hy nou nie meer welkom is nie. Die skrywer slaag daarin om die impak van die oorlog op persoonlike vlak maar ook soos dit in verhoudings met familie en vriende kristalliseer, uit te beeld. Die roman word oorspronklik in Engels geskryf en gelyktydig met sy eie Afrikaanse vertaling gepubliseer. Dialoog en “transkripsies” van die WVK se verhore word egter steeds in Engels weergegee. “Nasleep” is in 2008 op die kortlys vir die Universiteit van Johannesburg-prys vir debuutwerk en “No man’s land” is op die kortlyste van die Statebondprys en die M-Net-prys. Die roman word ook in Nederlands vertaal. “Skaduwee” (“Shadow”)[3] is ’n opvolg van “Nasleep”.[4]Tien jaar later pas Paul du Toit die dogter van ’n Britse geldskieter in haar reis deur Suid-Afrika op, maar sy word ontvoer. Paul bevind hom dan midde-in ’n geld- en politieke web waarbinne korrupsie hoogty vier. Sy lewensmaat, Monica, kondig aan dat sy swanger is en vir vaderskap sien Paul ook nie kans nie. Die titel verwys na Paul se taak om die dogter altyd te agtervolg, maar verwys ook na die skaduwee wat oor sy lewe hang.

In 2010 verower[5]Geldwolf” (wat gelyktydig in[6] Engels as “Shark” verskyn) die Eugène Marais-prys en hierdie roman is ook op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys in die fliekkategorie. Die hoofkarakter en geniale syferman Stephen Winter se dryfkrag is om sy reeds magtige SiriusCorp uit te bou deur ’n R30 miljard-tender te wen vir ’n ICard, ’n elektroniese identiteitskaart wat toegang tot verskeie dienste van die staat sal bied. In die tenderproses word hy ingesleep in die nepotisme en korrupsie van swart ekonomiese bemagtiging en die bewese skurk Godfrey Mtambo word sy gedwonge vennoot. Godfrey is verwant aan die betrokke minister. Die roman beweeg teen ’n vinnige pas soos die seks, verraad, gierigheid en selfs moord wat hierdie omgewing vergesel, blootgestel word. In die proses verwaarloos Stephen sy verhoudings met sy gesin en kollegas, sy gesondheid en liefdeslewe en alles lei eindelik tot ’n skokkende einde.

[7]Donker stroom:[8] Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog” is ’n indringende studie oor Marais se gesindhede[9] en aksies voor, tydens en direk na die Anglo-Boereoorlog,[10] waar veral die tyd wat hy in Londen deurbring indringend ondersoek word. Hy het van 1897 tot 1902 in Engeland en Europa gewoon en voor en gedurende hierdie tyd ’n groot rol gespeel aan die politieke en joernalistieke front. Tydens Marais se loopbaan as joernalis in Transvaal is hy voortdurend haaks met die regering van president Paul Kruger, veral oor die korrupte konsessiebeleid wat hulle toegepas het. In hierdie tyd is hy goed bevriend met die skrywer Percy Fitzpatrick, wat later saam met Cecil John Rhodes een van die grootste aanstigters van die Anglo-Boereoorlog was. In Londen ontmoet hy vir Joseph Chamberlain, die Britse minister van kolonies, waarna hy in ’n lang memorandum voorstelle maak oor hoe die Engelse die Boerekrygsgevangenes op Ceylon en St. Helena behoort te behandel, asook hoe om Transvaal na die oorlog te regeer. Ná sy terugkeer na Suid-Afrika raak Marais bevriend met lord Alfred Milner en skryf ’n aantal artikels in Land en Volk waarin hy Milner se verengelsingsbeleid vir die skole ondersteun. Hierdie boek werp lig op ’n tyd in Marais se lewe waaroor daar voorheen min bekend was. “Donker stroom” word in 2016 bekroon met die Protea Boekhuisprys, wat toegeken word aan die beste gepubliseerde boek in enige genre in Afrikaans.

Publikasies[wysig | wysig bron]

Jaar Publikasies
2007 Nasleep
2009 Nasleep
2012 Skaduwee
2015 Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog

Bronnelys[wysig | wysig bron]

Tydskrifte en koerante[wysig | wysig bron]

  • Booyens, Hannelie “Sakeman storieman” “Huisgenoot” 11 Junie 2009
  • Coetzee, Corné “Die skrywer in die sakeman” “Beeld” 18 Junie 2009
  • De Vries, Willem “Van Heerden wen Hertzog” “Die Burger” 27 Maart 2010
  • La Vita, Murray “Marais se donker stroom” “Beeld” 20 November 2015
  • Malan, Mariana “Waarheid is moeilik om vas te pen” “Beeld” 29 Augustus 2007
  • Smith, Charles “Lojale verset, nié verraad” “Beeld” 27 Februarie 2016
  • Smith, Francois “Ek wou skryf oor die ‘slegte ou’” “Boeke-Insig” no.2 Somer 2008
  • Van der Merwe, Carel “Kopskote” “Beeld” 5 Oktober 2015

Internet[wysig | wysig bron]

Resensies[wysig | wysig bron]

  1. Nel, Ronel “Beeld” 28 Mei 2007
  2. Visagie, Andries “Rapport” 26 Augustus 2007
  3. Myburgh, Melt “Beeld” 22 Oktober 2012
  4. Breytenbach, Malene “Rapport” 4 November 2012
  5. Cilliers, Stoffel “Beeld” 29 Junie 2009
  6. Meiring, Martie Retief “Rapport” 14 Junie 2008
  7. Hambidge, Joan Woorde wat Weeg: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2015/10/carel-van-der-merwe-donker-stroom.html
  8. Burger, Willie Vrouekeur: http://www.vrouekeur.co.za/artikel.aspx?id=81506
  9. Hugo, Daniel “Beeld” 12 Oktober 2015
  10. Oosthuizen, Jean “Rapport” 25 Oktober 2015