Demosthenes

Portret van Demosthenes. Romeinse kunswerk uit die Keiserlike era na 'n Hellenistiese oorspronklike.

Demosthenes (/dɪˈmɒs.θəniːz/; Grieks: Δημοσθένης, geromaniseer: Dēmosthénēs; Attiese Grieks: [dɛːmostʰénɛːs]; 384 – 12 Oktober 322 v.C.) was 'n Griekse staatsman en redenaar in antieke Athene. Sy toesprake vorm 'n beduidende uitdrukking van kontemporêre Atheense intellektuele bekwaamheid en bied insig in die politiek en kultuur van antieke Griekeland gedurende die 4de eeu v.C. Demosthenes het retoriek aangeleer deur die toesprake van vorige groot redenaars te bestudeer. Hy het sy eerste geregtelike toesprake op die ouderdom van 20 gelewer, waarin hy suksesvol aangevoer het dat hy van sy voogde moes kry wat oor was van sy erfenis. Vir 'n tyd het Demosthenes sy bestaan gemaak as 'n professionele toespraakskrywer (logograaf) en 'n prokureur, en toesprake geskryf vir gebruik in private regsgedinge.

Demosthenes het gedurende sy tyd as logograaf in politiek belanggestel, en in 354 v.C. het hy sy eerste openbare politieke toesprake gehou. Hy het sy mees produktiewe jare daaraan gewy om Masedonië se uitbreiding teen te staan. Hy het sy stad geïdealiseer en sy hele lewe lank daarna gestreef om Athene se oppergesag te herstel en sy landgenote teen Philippos II van Masedonië te motiveer. Hy het daarna gestreef om sy stad se vryheid te bewaar en 'n alliansie teen Masedonië te stig, in 'n onsuksesvolle poging om Philippos se planne om sy invloed suidwaarts uit te brei en die Griekse state te verower, te belemmer.

Na Filippus se dood het Demosthenes 'n leidende rol gespeel in sy stad se opstand teen die nuwe koning van Masedonië, Alexander die Grote. Sy pogings het egter misluk, en die opstand is met 'n harde Masedoniese reaksie begroet. Om 'n soortgelyke opstand teen sy eie heerskappy te voorkom, het Alexander se opvolger in hierdie streek, Antipater, sy manne gestuur om Demosthenes op te spoor. Demosthenes het homself doodgemaak om te verhoed dat hy deur Archias van Thurii, Antipater se vertroueling, in hegtenis geneem word.

Die Alexandrynse Kanon, saamgestel deur Aristophanes van Bisantium en Aristarchus van Samothrace, het Demosthenes een van die tien grootste Attiese redenaars en logograwe genoem. Longinus het Demosthenes vergelyk met 'n vlammende weerligstraal en aangevoer dat hy "die toon van verhewe spraak, lewende passies, oorvloed, gereedheid, spoed tot die uiterste vervolmaak het." Quintilianus het hom geprys as lex orandi ("die standaard van redenaarskap"). Cicero het van hom gesê dat inter omnis unus excellat ("onder hulle almal blink hy alleen uit"), en hom ook geprys as "die perfekte redenaar" wat niks kortgekom het nie.