Gaan na inhoud

Einojuhani Rautavaara

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Einojuhani Rautavaara
Rautavaara, omstreeks 2000
Gebore(1928-10-09)9 Oktober 1928
Helsinki, Finland
Sterf27 Julie 2016(2016-07-27) (op 87)
Helsinki, Finland
Eggenoot
  • Mariaheidi Suovanen (trou 1959; geskei 1984)
  • Sinikka Koivisto (trou 1984)
Kinders3 (insluitende Markojuhani Rautavaara)
Noemenswaardige werke
  • Klavierconcerto No. 1
    Cantus Arcticus
    Simfonie No. 7 (Engel van Lig)
    Simfonie No. 8 (Die Reis)

Einojuhani Rautavaara (fi; 9 Oktober 1928 – 27 Julie 2016) was 'n Finse komponis van klassieke musiek. Hy was een van die belangrikste Finse komponiste sedert Jean Sibelius (1865–1957),[1] Rautavaara het 'n groot aantal werke in verskillende style gekomponeer. Dit sluit in agt simfonieë, nege operas en vyftien concertos, sowel as werke vir die stem en kamermusiek. Sy vroeë werke is gekomponeer met gebruikmaking van serialistiese (12-toon-reeks) tegnieke, maar sy latere musiek kan beskryf word as nieu-romanties en misties. Sy belangrikste werke is sy Klavierconcerto No. 1, Cantus Arcticus (1972), Sewende Simfonie, met die subtitel Engel van Lig (1994) en Agtste Simfonie, met die subtitel Die Reis (1999).

Lewe

[wysig | wysig bron]

Rautavaara is in 1928 in Helsinki gebore. Sy vader, Eino Alfred Rautavaara (né Jernberg; 1876–1939; sy vader het sy van in 1901 verander), was 'n opera- en voorsanger (kantor), en sy moeder Elsa Katarinée Rautavaara (née Teräskeli; oorspronklik Träskelin) (1898–1944), was 'n dokter. Sy vroeë kinderjare is gevorm deur die musikantskap van sy vader, en met die aanmoediging van sy moeder het Einojuhani klavier begin leer toe hy nog jonk was. Sy vader is dood toe Einojuhani tien jaar oud was, met sy moeder wat minder as ses jaar later gesterf het. Hy het by sy tante Hilja Helena Teräskeli (1893–1958) in die stad Turku gaan woon, waar hy op die ouderdom van 17 formele klavierlesse begin neem het.[2][3][4][5]

Rautavaara in the 1950's

Rautavaara het die Universiteit van Helsinki bygewoon en klavier en musiekwetenskap gestudeer, en later van 1948 tot 1952 komposisie aan die Sibelius-akademie onder Aarre Merikanto. Hy het die eerste keer internasionale aandag getrek toe hy in 1954 die Thor Johnson-kompetisie gewen het vir sy komposisie A Requiem' in Our Time, ten spyte daarvan dat hy, in sy eie woorde "...absoluut geen ervaring van komponeer vir blaasorkes gehad het nie en ['n] komposisietegniek [wat] destyds onvolwasse was ..."[6] Die werk het die aandag getrek van die destyds bekende Finse komponis Jean Sibelius, wat Rautavaara aanbebeveel het vir 'n beurs om aan die Juilliard-skool in New York Stad te studeer. Hier het hy studeer onder Vincent Persichetti; hy het ook lesse gehad by Roger Sessions en Aaron Copland by Tanglewood. Oor sy tyd wat hy by Juilliard ingeskryf was, het Rautavaara later gesê dat die lewe in Manhattan "Miskien die belangrikste ervaring was, [en] dit het my baie meer oor die lewe geleer as al daardie onderwysers oor musiek." Hy het daarna na Helsinki teruggekeer en in 1957 aan die Sibelius-akademie gegradueer, en later gekies om dieselfde jaar verder in Switserland te studeer, onder leiding van die Switserse komponis Wladimir Vogel. Die volgende jaar het hy na Keulen, Duitsland gereis om onder die Duitse komponis Rudolf Petzold te studeer.[4]

Rautavaara het van 1957 tot 1959 as nie-permanente onderwyser gedien aan die Sibelius-akademie. Hy was vanaf 1959 tot 1961 musiekargivaris by die Helsinki Filharmoniese Orkes, en vanaf 1965 tot 1966 rektor van die Käpylän musiikkiopisto (Käpylän musiekinstituut) Helsinki. Van 1966 tot 1976 was hy permanente onderwyser aan die Sibelius-akademie. Hy was ook vanaf 1971 tot 1976 professor van kuns (aangestel deur die Kunsteraad van Finland), en professor in komposisie aan die Sibelius-akademie van 1976 tot 1990. Sy studente gedurende hierdie tyd sluit in die Finse komponis Kalevi Aho en die dirigent Esa-Pekka Salonen.

Rautavaara saam met sy vrou Mariaheidi en hul twee kinders in 1961

Hy is in 1959 met Heidi Maria "Mariaheidi" Suovanen, 'n aktrise, getroud. Hulle het saam twee seuns, Markojuhani en Olof, en 'n dogter, Yrja, gehad. Die egpaar se paaie het in 1982 uiteengeloop en hulle is in 1984 formeel geskei, nadat hy verlief geraak het op Sinikka Koivisto, wat 29 jaar jonger as hy was. In 1984 is die paartjie getroud.[4][7]

Rautavaara het in 1985 die Finse staatsprys vir musiek ontvang.[5]

Ná 'n aorta-disseksie in Januarie 2004 het Rautavaara byna 'n halfjaar in intensiewe sorg deurgebring, voordat hy herstel het en sy werk voortgesit het. Die Finse regering het hom gedurende hierdie tyd sterk ondersteun.[1] Hy het op 27 Julie 2016 in Helsinki gesterf aan komplikasies wat veroorsaak is deur 'n heup operasie.[1][8]

Musiek

[wysig | wysig bron]
Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Lys van komposisies deur Einojuhani Rautavaara.

Rautavaara was 'n prolifieke komponis en het in 'n verskeidenheid vorme en style geskryf. Sy oeuvre kan breedweg in vier tydperke verdeel word: 'n vroeë "neoklassieke" tydperk vanaf die 1950's, wat noue bande met tradisie toon; 'n avant-garde en konstruktivistiese stadium in die 1960's, toe hy met 12-toontegnieke geëksperimenteer het, maar dit later in die dekade laat vaar het; 'n "nieu-romantiese" tydperk in die laat 1960's en die 1970's; en 'n eklektiese, "post-moderne" komposisiestyl waarin hy 'n wye spektrum van stilistiese tegnieke en genres vermeng het.[9][10] Sy musiek word dikwels misties genoem, vanweë sy fassinasie met metafisiese en godsdienstige onderwerpe en tekste.[1][9][10] (Verskeie van sy werke het titels wat sinspeel op engele.[11]) Sy komposisies sluit agt simfonieë, 15 concertos, korale werke (verskeie vir onbegeleide koor, insluitend Vigilia (1971–1972)), sonates vir verskeie instrumente, strykkwartette en ander kamermusiek en 'n aantal biografiese operas soos Vincent (1986–1987, gebaseer op die lewe van Vincent van Gogh), Aleksis Kivi (1995–1996) en Rasputin (2001–2003) in.[4]

Kompisisieproses

[wysig | wysig bron]

In die opvoeringsaantekeninge van sy 1999-stuk Herfstuine, skryf Rautavaara, "Ek vergelyk die proses van komposisie dikwels met tuinmaak. In beide prosesse neem mens organiese groei waar en beheer jy dit, eerder as om bestaande komponente en elemente te bou of saam te voeg. Ek meen ook dat my komposisies soos 'Engelse tuine' is, wat vrylik en op organiese wyse groei, in teenstelling met die wat op rigiede wyse beheer en gesnoei word met streng geometriese akkuraatheid."[12] Hy het ook verduidelik dat hy eerstens die instrumentasie van 'n stuk bepaal, waaruit die musiek dan "organies groei" as konsep.[13]

1960's

[wysig | wysig bron]
Die Oostenrykse komponis Anton Bruckner was aan die begin van Rautavaara se loopbaan 'n groot inspirasie.

Saam met Erik Bergman was Rautavaara in die vroeë 1950's een van die baanbrekers van die 12-toontegniek in Finland, hoewel hy uiteindelik slegs 'n klein hoeveelheid van die tipe werke voltooi het.[7] Sy belangrikste werke uit die tydperk is die Derde en Vierde Simfonieë en die opera Kaivos (Die myn), wat slegs deel uitgemaak het van 'n televisieproduksie in 1963,[14] maar 'n bron van materiaal was vir die strykorkesstukke Canto I (1960) en Canto II (1961), en vir die Derde Strykkwartet (1965).[9] Selfs sy 12-toon werke uit die tydperk bevat ooglopende romantiese en post-ekspressionistiese kenmerke wat stilisties nader is aan Anton Bruckner en Alban Berg as meer konvensionele serialiste soos byvoorbeeld Pierre Boulez. Rautavaara het self na sy Derde Simfonie verwys as die "Bruckner-simfonie".[7][9]

Sy gebruik van hierdie 12-toon- en serialistiese tegnieke was destyds hoogs ongewoon in Finland, wat Rautavaara toegelaat het om 'n kontroversiële figuur te word en hom na die voorpunt van die Finse klassieke musiektoneel gestoot het, saam met mede-komponiste soos Joonas Kokkonen en Erkki Salmenhaara. In die middel-1960's het Rautavaara egter in 'n kreatiewe krisis met serialisme beland, en besef dat die komposisiemetode geweldig moeisaam was en die afstand daarvan van die uitkoms te groot. Hy het later onthou dat "...die modernisme van daardie tyd, [...] die serialisme in musiek, waarmee ek geëksperimenteer het, [...] nie 'n pad vir my was om te volg nie."[13] Hy het geëksperimenteer en 'n oplossing gevind teen die einde van die dekade, toe hy verskillende style begin verken het soos hy vroeër in die Derde Simfonie gedoen het. Die Tjelloconcerto No.1, wat deur Bach beïnvloed is, (1968) en Anadyomene (1968), wat deur Debussy beïvloed is, het sy kreatiewe dooiepunt oopgemaak. Meer eklektiese werke het begin verskyn, waarvan die komposisietegnieke mettertyd kenmerkend van sy styl geword het. Die kenmerke daarvan het drie-akkoord-gebaseerde, dikwels modale harmonieë, met sagte romantiese orkestrasie, met modernisme wat uit die nuwe speelmodusse ontspring, en uiteindelik die terugkeer van die twaalftoon-passasies wat in die musikale tekstuur ingebed is, ingesluit.[7]

1970's

[wysig | wysig bron]

Die 1970's was Rautavaara se mees produktiewe tydperk. Volgens Rautavaara was dit gedurende hierdie tydperk dat hy 'n "sintese" ontdek het, dat hy tot op daardie stadium bloot 'n student was wat inligting oor verskeie style en tegnieke versamel het. In 'n kort tydjie het hy 'n uitgebreide oeuvre gekomponeer, waarvan die meeste die toets van die tyd deurstaan het. Die sagklinkende nuwe styl is opgemerk deur kore, wat 'n aantal koorliedere van die komponis aangevra het. Sy belangrikste koorwerke, Vigilia en True and False Unicorn, is gedurende 1971 gekomponeer. Cantus Arcticus het onmiddellik daarna gevolg, aan die begin van 1972, en in die somer het hy 'n uitgebreide partituur vir manskoor, A Book of Life, gekomponeer.[7]

In die 1970's het Rautavaara baie tyd spandeer aan die komponeer van operastukke. Die komiese opera-musiekblyspel Apollo contra Marsyas, in 1970 gekomponeer in samewerking met die librettis Bengt V. Wall, was 'n teleurstelling. Daarna, gebaseer op motiewe uit die Kalevala, het hy Die Mite van Sampo (1974–1983) en Marjatta, nederige meisie (1975) gekomponeer. Sy volwasse operastyl is later vertoon in Thomas (1985); daarna het Vincent (1987) en Die Huis van die Son (1991) aan hom noemenswaardige internasionale sukses besorg.[10] Sy latere operas sluit in Die Geskenk van die Wyse Manne (1994), Aleksis Kivi (1997) en Rasputin (2003).[7]

'n Groot aantal van sy werke het dele vir magnetiese band, insluitende Cantus Arcticus (1972, ook bekend as Concerto vir Voëls en Orkes) vir opgeneemde voëlsang en orkes,[4] en True and False Unicorn (1971, tweede weergawe 1974, hersien in 2001–02), die finale weergawe is vir drie voordraers, koor, orkes en magnetiese band.[15]

1980's en 1990's

[wysig | wysig bron]

In die laat 1970's het Rautavaara geleidelik na stilistiese sintese gedraai, wat duidelik is in die Orrelconcerto Annunciations (1977) en die Vioolconcerto (1977), en veral in Angels and Visitations (1978) vir orkes. Dit is die eerste werk in die "Engel"-reeks, wat ook die Vyfde Simfonie insluit, waarvan die werktitel Monoloog met Engele was, die kontrabaskonsert Engel van Skemer uit 1980, en die Sewende Simfonie, Engel van Lig.[4][9]

Sy opera Thomas (1985) het die begin van sy volwasse operastyl gemerk, wat nieu-Romantiese harmonieë met aleatoriese kontrapunt, twaalftoontegnieke en verskillende modale stelsels kombineer.[9] Die libretto, geskryf deur Rautavaara self, vertel die verhaal van 'n 13de-eeuse Biskop van Finland soos deur die protagonis self ervaar, weer met behulp van Kalevala-motiewe. 'n Soortgelyke eerstepersoonsvertelling word gebruik in die volgende opera, Vincent (1987), gewy aan Vincent van Gogh. Saam met Die Huis van die Son (1991) het die operas hom noemenswaardige internasionale sukses besorg.[10]

Sy mees bekroonde werk, die Sewende Simfonie, het 'n Cannes Klassieke-toekenning en 'n Grammy-nominasie vir die opname deur die Helsinki Filharmoniese Orkes onder leiding van Leif Segerstam gekry.[16]

Afgesien van die Engel van die Lig, is van sy noemenswaardige instrumentale werke uit die tydperk die Sesde Simfonie "Vincentiana" (1992), gebaseer op Vincent; die Derde Klavierconcerto "Geskenk van Drome" (1998), in opdrag van Vladimir Ashkenazy; die orkeswerk "Autumn Gardens" (1998), in opdrag van die Skotse Kamerorkes; en die Agtste Simfonie "Die Reis", in opdrag van die Philadelphia Orkes.[9]

2000's

[wysig | wysig bron]

Rautavaara se latere werke sluit in die orkestrale werke Boek van Visioene (2003–2005), Manhattan-trilogie (2003–2005) en Voor die Ikone (2005), wat 'n uitgebreide weergawe is van die vroeëre klavierwerk, Ikone.[17] In 2005 het hy 'n werk gekomponeer vir viool en klavier, getiteld Verlore Landskappe, wat aangevra is deur die violis Midori Goto. Sy orkestrale werk, 'n Tapisserie van Lewe is die eerste keer in April 2008 uitgevoer deur die Nieu-Seelandse Simfonieorkesa onder leiding van Pietari Inkinen.[18] Rautavaara het 'n concerto vir perkussieinstrumente, getiteld Incantations, vir Colin Currie gekomponeer in 2008 en 'n tweede tjelloconcerto getiteld Towards the Horizon vir Truls Mørk in 2009.[19]

2010's

[wysig | wysig bron]

In 2010 is Rautavaara se "Kerslied" aangevra en uitgevoer deur die mans- en seunskoor van King's College, Cambridge (VK) vir hul jaarlikse Festival of Nine Lessons and Carols.[4] In 2011 het Rautavaara twee groter komposisies voltooi: Missa a Cappella (première in Nederland, November 2011) en 'n werk vir strykorkes, Into the Heart of Light, wat in September 2012 sy première gehad het.[4]

Rautavaara in 2014

Sy laaste belangrike werk vir viool en orkes, getiteld Fantasia, is aangevra deur die violis Anne Akiko Meyers, opgeneem saam met die Philharmonia Orchestra, en postuum vrygestel in 2016.[20] Die werk ontvang sy première in Desember 2018 met die Helsinki Filharmoniese orkes, in die teenwoordigheid van sy weduwee en seun. Rautavaara het nie die eerste opera-verhoogpremière van Kaivos, in sy ongesensureerde weergawe, wat op 21 Oktober 2016 in Boedapest, Hongarye, plaasgevind het, beleef nie.[21]

Manuskripte van twee serenades vir viool en orkes (Deux Sérénades) is deur sy weduwee aan die dirigent Mikko Franck na sy begrafnis oorhandig. Die serenades is getiteld Sérénade pour mon amour (Serenade aan My Geliefde) en Sérénade pour la vie (Serenade aan die Lewe). Die eerste van die twee is voltooi, terwyl slegs die deel vir viool vir die tweede voltooi is, met sketse vir die orkes. Kalevi Aho, Rautavaara se student, het die orkestrasie daarvan voltooi. Die twee serenades is geskryf vir violis Hilary Hahn en is in Februarie 2019 deur die violis en die Orchestre philharmonique de Radio France onder Franck se leiding opgevoer.[22] In die ateljee-album getiteld "Paris" wat in Maart 2021 vrygestel is, is die serenades opgeneem saam met dieselfde kunstenaars, saam met Ernest Chausson se Poème vir Viool en Orkes en Sergei Prokofiëf se Vioolconcerto No.1.[23]

Bibliografie

[wysig | wysig bron]
Rautavaara se graf by die Hietaniemi-begraafplaas, Helsinki
  • Rautavaara, Einojuhani (Oktober 1985). "Thomas: Ontleding van die toonmateriaal". Finse Musiekblad. 1–2. Vertaal deur Moore, William: 47–53.
  • —— (1989). Omakuva [Selfportret] (in Fins). Porvoo: W. Söderström. ISBN 978-951-0-16015-2.
  • —— (1990). "Vincentius inter disciplinas: tasoja, paralleeleja, heijastumia, limittyviä aspekteja oopperassa Vincent" [Vlakke, parallelle, beelde, oorvleuelende aspekte in die opera Vincent]. Synteesi (in Fins). 9 (2–3): 123–130.
  • —— (1991). "Traditiotietoisuus" [Bewustheid van tradisie]. In Otonkoski, L. (red.). Klang: uusin musiikki [Klang: Die nuutste musiek] (in Fins). Jyväskylä. pp. 199–221.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link)
  • —— (1995). "Der Ausgleich der Extreme als Ziel" [Die doel is om die uiterstes in balans te bring]. In Ulm, Renate (red.). "Eine Sprache der Gegenwart": Musica viva 1945–1995 ["'n Taal van die teenswoordige": Musica viva 1945–1995] (in Duits). Mainz: Schott Music. pp. 284–91. ISBN 978-3-7957-8361-7. Ook München: Piper Verlag
  • —— (1995). "On a Taste for the Infinite". Contemporary Music Review. 12 (2): 109–115. doi:10.1080/07494469500640211.
  • —— (1998). Mieltymyksestä äärettömään ['n smaak vir die oneindige] (in Fins). Porvoo; Helsinki; Juva: Werner Söderström Osakeyhtiö. ISBN 978-951-0-22878-4. OCLC 58321956.

Diskografie

[wysig | wysig bron]

Die meerderheid van Rautavaara se werke is opgeneem deur die platemaatskappy Ondine. Dit sluit in 'n siklus van sy volledige simfonieë en verskeie operas. Van sy belangrikste werke is ook opgeneem deur Naxos. 'n Album van vokale werke getiteld "Rautavaara Songs" is opgeneem deur die Sweedse platemaatskappy BIS Records.[24] In 2019 is 'n opname gemaak van Verlore Landskappe, soos uitgevoer deur Joanna Kamenarska (viool) en Moisès Fernández voor die klavier. Dit is vrygestel deur die Meksikaanse plate-etiket Urtext Digital Classics.[25][26] Pekka Kuusisto en Paavali Jumppanen het ook die stuk in 2011 opgeneem vir Ondine.[27]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. 1 2 3 4 Huuhtanen, Matti (28 Julie 2016). "Einojuhani Rautavaara, acclaimed Finnish composer, dies at 87". The Washington Post.
  2. ↑ "Family tree of Elsa Katariina (Träskelin) Teräskeli". Geneanet (in Engels). Besoek op 24 Februarie 2021.
  3. ↑ "Family tree of Eino Alfred (Jernberg −1901) Rautavaara". Geneanet (in Engels). Besoek op 24 Februarie 2021.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Rickards, Guy (28 Julie 2016). "Einojuhani Rautavaara obituary". Guardian.
  5. 1 2 Bauer, Patricia (2016). "Einojuhani Rautavaara". Encyclopædia Britannica. Besoek op 13 Junie 2020.
  6. ↑ Aho, Kalevi (2016). "Rautavaara's death leaves a huge void in Finnish contemporary music". Finnish Music Quarterly. Opgespoor en besoek op 14 Junie 2020.
  7. 1 2 3 4 5 6 Tiikkaja, Samuli (29 Julie 2016). "Einojuhani Rautavaara 1928–2016: Myrskyisä elämä jätti jäljet suuren säveltäjän työhön". Helsingin Sanomat.
  8. ↑ "Säveltäjä Einojuhani Rautavaara on kuollut". mtv.fi. 28 Julie 2016. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Augustus 2016. Besoek op 28 Julie 2016.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 White, John David; Christensen, Jean (2002). New Music of the Nordic Countries. Pendragon Press. pp. 197–203. ISBN 978-1-57647-019-0.
  10. 1 2 3 4 "Einojuhani Rautavaara". Fennica Gehrman.
  11. ↑ Stępień, Wojciech (2010). Signifying Angels: Analyses and Interpretations of Rautavaara's Instrumental Compositions (PhD thesis). Helsinki. hdl:10138/19460. ISBN 978-952-10-6399-2.
  12. ↑ Judd, Timothy (2019). "Einojuhani Rautavaara's 'Autumn Gardens': A Radiant Orchestral Soundscape"
  13. 1 2 "Vladimir Ashkenazy interview with Einojuhani Rautavaara Pt. 1/2" – via www.youtube.com.
  14. ↑ Fanning, David. "Rautavaara Kaivos, 'The Mine'". Gramophone.
  15. ↑ Vernier, David (14 Junie 2004). "Rautavaara: True & False Unicorn". Classics Today.
  16. ↑ "Einojuhani Rautavaara Angel of Light (Symphony No. 7)". Ondine.
  17. ↑ "Einojuhani Rautavaara (1928–)". Ondine Records.
  18. ↑ "Rautavaara: Tapestry of Life premiere in New Zealand". Boosey & Hawkes. Junie 2008.
  19. ↑ "Rautavaara's new cello concerto Towards the Horizon launches Minnesota Orchestra season". Boosey & Hawkes. September 2010. Besoek op 12 Augustus 2016.
  20. ↑ Pullinger, Mark. "SZYMANOWKSI Violin Concerto No 1 RAUTAVAARA Fantasia". Gramophone. Besoek op 20 Desember 2022.
  21. ↑ Tiikkaja, Samuli (23 Oktober 2016). "Kaivos sai Budapestissa hienon ensi-illan, mutta vaisut aplodit". Helsingin Sanomat (in Fins). pp. C 6–7.
  22. ↑ Fonseca-Wollheim, Corinna da (5 Maart 2021). "A Composer's Notes Echo After His Death". The New York Times (in American English). ISSN 0362-4331. Besoek op 10 Maart 2021.
  23. ↑ "PARIS Hilary Hahn". www.deutschegrammophon.com (in Engels). Besoek op 10 Maart 2021.
  24. ↑ "Einojuhani Rautavaara (complete discography catalogue)". Naxos. Besoek op 29 Julie 2016.
  25. ↑ "Lost Landscapes". Presto Music.
  26. ↑ "Lost Landscapes: I. Tanglewood" – via www.youtube.com.
  27. ↑ "Lost Landscapes: II. Ascona" – via www.youtube.com.

Nog leesstof

[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Einojuhani_Rautavaara&oldid=2955267"