Ekstremisme

Ekstremisme is "die eienskap of toestand van ekstreem wees" of "die bevordering van uiterse maatreëls of sienings". Die term word hoofsaaklik in 'n politieke of godsdienstige sin gebruik om te verwys na 'n ideologie wat (deur die spreker of deur 'n geïmpliseerde gedeelde sosiale konsensus) beskou word as ver buite die hoofstroomhoudings van die samelewing. Dit kan ook in ’n ekonomiese verband gebruik word.

Ekstremiste se sienings bots gewoonlik met dié van matiges. In Westerse lande word in gesprekvoering oor Islam of Islamitiese politieke bewegings byvoorbeeld gereeld klem gelê op die onderskeid tussen ekstremiste en matige Moslems. Politieke agendas wat as ekstremisties beskou word, sluit dikwels dié van ver-linkse of ver-regse groepe in, sowel as radikalisme, reaksionisme, chauvinisme, fundamentalisme en fanatisme.

Definisies

Peter T. Coleman en Andrea Bartoli gee hul waarnemings oor definisies: "Ekstremisme is ’n komplekse verskynsel, hoewel die kompleksiteit dikwels moeilik is om raak te sien. Die eenvoudigste manier om dit te definieer is as aktiwiteite (geloofsoortuigings, houdings, gevoelens, optrede en strategieë) wat ver verwyderd is van die gewone. In konflikomgewings manifesteer dit as ’n ernstige vorm van konflikbetrokkenheid. Die etikettering van aktiwiteite, mense en groepe as 'ekstremisties', en die bepaling van wat as 'gewoon' in enige omgewing beskou word, is egter altyd subjektief en polities van aard.

"Daarom stel ons voor dat enige bespreking van ekstremisme die volgende in ag moet neem: Tipies word dieselfde ekstremistiese daad deur sommige as regverdig en moreel beskou en deur ander as onregverdig en immoreel, na gelang van die waarnemer se waardes, politieke oortuigings, morele siening en die aard van hul verhouding met die dader. Verder kan ’n mens se waarneming van die morele of immorele aard van ’n bepaalde daad van ekstremisme (soos Nelson Mandela se gebruik van guerrillataktieke teen die Suid-Afrikaanse regering) verander namate omstandighede (leierskap, wêreldopinie, krisisse, historiese vertellings, ensovoorts) verander. Die huidige en historiese konteks van ekstremistiese dade vorm dus die siening daarvan. Magverskille speel ook ’n rol in die definisie van ekstremisme. In konfliksituasies is die aktiwiteite van groepe met minder mag geneig om as ekstremer beskou te word as soortgelyke aktiwiteite deur groepe wat die status quo bevorder.

"Verder is dit meer waarskynlik dat ekstreme dade uitgevoer word deur gemarginaliseerde mense en groepe wat voel dat normatiewer vorme van konflikhantering nie vir hulle beskikbaar is nie. Ekstremistiese dade maak dikwels gebruik van gewelddadige metodes, hoewel daar 'n verskil is tussen gewelddadige en niegewelddadige ekstremisme. Die neiging is weer eens groter dat groepe met minder mag direkte, episodiese vorme van geweld gebruik (soos selfmoordbomaanvalle), terwyl dominante groepe dikwels verbind word met meer strukturele of geïnstitusionaliseerde vorme (soos'die geheime gebruik van marteling of die informele goedkeuring van polisiegeweld)."

In Duitsland word die term “ekstremisme” eksplisiet gebruik om te onderskei tussen demokratiese en niedemokratiese bedoelings. Die Duitse departement van binnelandse sake definieer ekstremisme as ’n bedoeling wat die demokratiese, grondwetlike staat en sy fundamentele waardes, norme en wette verwerp.

Skakels

• Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.