Filippyne

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Republika ng Pilipinas (Filippyns)
Republic of the Philippines (Engels)
Republiek van die Filippyne
Vlag van die Filippyne Wapen van die Filippyne
Vlag Wapen
Nasionale leuse:
Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa[1]
(Filippyns vir: "Vir God, Mense, Natuur en Land")
Volkslied: Lupang Hinirang
(Filippyns vir: "Gekose Land")
Ligging van die Filippyne
Hoofstad Manila[2]

14°35′N 120°58′O / 14.583°N 120.967°O / 14.583; 120.967

Grootste stad Quezon Stad
Amptelike tale Filippyns en Engels
Regering Unitêre presidensiële
grondwetlike republiek
Rodrigo Duterte
Leni Robredo
Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• Klassieke koninkryke
en stadstate
• van Spanje verklaar
Amerikaanse beheer
• Selfbestuur
• Onafhanklikheid van die
Verenigde State
• Huidige grondwet



ca.  900 – ca.  1521
12 Junie 1898
4 Julie 1902
24 Maart 1934

4 Julie 1946
2 Februarie 1987
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
300 000 km2  (73ste)
115 831 myl2
0,61[3]
Bevolking
 - 2016-skatting
 - 2015-sensus
 - Digtheid
 
102 635 000 (12de)
100 981 437
342,12 / km2 (43ste)
886,08 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2016-skatting

$811,726 miljard[4]
$7 846[4]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2016-skatting

$369,188 miljard[4]
$3 568[4]

MOI (2013) Green Arrow Up Darker.svg 0,668[5] (115de)  –  medium
Gini (2012) 46,0[6](44ste) –  medium
Geldeenheid Peso (Filippyns: piso) (₱) (PHP)
Tydsone
 - Somertyd
PST (UTC+8)
nie toegepas nie (UTC+8)
Internet-TLD .ph
Skakelkode +63

Die Filippyne (Filippyns: Pilipinas [ˌpɪlɪˈpinɐs]; Engels: Philippines /ˈfɪlɨpiːnz/ ), amptelik die Republiek van die Filippyne, is 'n eilandnasie wat bestaan uit sowat 7 500 eilande en geleë is in die tropiese westelike Stille Oseaan, ongeveer 100 km suidoos vanaf die vasteland van Asië. Die land is hoofsaaklik Rooms-Katoliek en een van die mees verwesterse lande in Asië. Spanje en die Verenigde State, wat beide vroeër die land gekoloniseer het, het die grootste invloed op die Filippynse kultuur gehad — naamlik 'n mengsel van Oosterse en Westerse invloede. Die grootste eiland van die Filippyne is Luzon in die noorde, gevolg deur Mindanao in die suide. Die hoofstad is Manila en die grootste stad is Quezon Stad.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Nasa-Satellietbeeld van die Filippyne
Streke van die Filippyne
Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Filippyne
Etniese groepe in die Filippyne volgens provinsies

Die Filippyne is in 1521 tydens Ferdinand Magellaan se omseiling vir Spanje in besit geneem, maar hy is deur inheemse dood. Die Spaanse ontdekkingsreisiger Ruy López de Villalobos het die eilandgroep in 1542 na Filips II van Spanje genoem. In 1565 het die kolonisasie begin en Cebu Stad is as eerste Europese nedersetting gestig. In 1571 is Manila as hoofstad van Spaans-Oos-Indië gestig. Tussen 1565 en 1821 is die Filippyne as deel van die Vise-Koninkryk Nieu-Spanje bestuur en vanaf die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog (1810–1821) direk deur Madrid beheer.

Bonifacio en Katipunan het in 1896 die Filippynse Rewolusie begin en in 1898 het die Spaans-Amerikaanse Oorlog vanaf Kuba die Filippyne bereik en op 12 Junie 1898 is die onafhanklikheid van Spanje verklaar. As gevolg van die Verdrag van Parys in 1898 het Spanje die Filippyne vir $20 miljoen aan die Verenigde State afgestaan. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die Filippyne deur Japan beset en het tientalle menseregskendings beleef. In 1945 is die Filippyne deur die Geallieerdes herower en op 24 Oktober 1945 het dié land een van die Verenigde Nasies se stigtingslede geword. Op 4 Julie 1946 het die Verenigde State die Filippyne as onafhanklik erken.

Geografie[wysig | wysig bron]

Die Filippyne is een van die grootste argipele ter wêreld en beslaan sowat 7 500 eilande. Dit is wes van die Filippynse See, suid van Taiwan, oos van die Suid-Sjinese See, noord van Indonesië en noordoos van Maleisië geleë. Die eiland Borneo is net suidwes, die Molukke en Sulawesi suid en die eilandnasie Palau is in die suidooste geleë.

Die argipel van die Filippyne bestaan uit die drie eilandgroepe Luzon in die noorde, Visayas in die sentrum en Mindanao in die suide.

Politiek[wysig | wysig bron]

Die Filippyne is 'n unitêre presidensiële grondwetlike republiek met 'n president as staatshoof. Dié land het op 24 Oktober 1945 'n stigterslid van die Verenigde Nasies asook op 8 Augustus 1967 van die ASEAN geword.

Die huidige president is Rodrigo Duterte wat die amp op 30 Junie 2016 aangetree het.

Demografie[wysig | wysig bron]

Die Filippyne het volgens die laaste sensus van 2015 'n bevolking van 100 981 437 gehad, waarvan sowat die helfde op Luzon. Dié land het in 2014 die 100-miljoen-mylpaal verbygesteek en daarmee die 12de land geword, wat dit kon bereik.

Die grootste stad is Quezon Stad (2 936 116), gevolg deur die hoofstad Manila (1 780 148), Davao Stad (1 632 991), Caloocan (1 583 978) en Cebu Stad (922 611).

Volgens die sensus van 2000 is 28,1% van die Filippynse Tagalog, 13,1% Cebuano, 9% Ilocano, 7,6% Bisaya/Visayans, 7,5% Hiligaynon, 6% Bikol, 3,4% Waray en 25,3% behoort aan ander etniese groepe. Die belangrikste tale is Tagalog (25 miljoen), gevolg deur Cebuano (16 miljoen), Ilokano (10 miljoen), Hiligaynon (9 miljoen) en Bikol (5 miljoen). Die amptelike tale is Engels en Filippyns, 'n standaardvariant van Tagalog.

Die meeste Filippynse is aanhangers van die Rooms-Katolieke Kerk (82,9%), gevolg deur Islam (5%). Kleiner groepe sluit in Boeddhisme, Hindoeïsme, Judaïsme en Baha’i.

Gebiede[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Republic act no. 8491”. Republiek van die Filippyne. URL besoek op 30 Junie 2016.
  2. (en) Presidential Decree No. 940”. 9 Augustus 2014.
  3. (en) East & Southeast Asia :: Philippines”. The World Factbook. Central Intelligence Agency: 28 Oktober 2009. URL besoek op 30 Junie 2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 (en) Philippines”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 30 Junie 2016.
  5. (en) 2015 Human Development Report Summary”. (PDF) United Nations Development Programme: 2015. URL besoek op 30 Junie 2016.
  6. (en) Gini Index”. Wêreldbank. URL besoek op 30 Junie 2016.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Amptelike webwerwe[wysig | wysig bron]

Nuus Webwerwe[wysig | wysig bron]

Ander Webwerwe[wysig | wysig bron]


 
Lande en gebiede in Asië

Lande: Afghanistan | Armenië2 | Azerbeidjan1 | Bahrein | Bangladesj | Bhoetan | Broenei | Egipte | Filippyne | Georgië1 | Indië | Indonesië | Irak | Iran | Israel | Japan | Jemen | Jordanië | Kambodja | Kasakstan1 | Katar | Kirgisië | Koeweit | Laos | Libanon | Maledive | Maleisië | Mianmar | Mongolië | Nepal | Noord-Korea | Oesbekistan | Oman | Oos-Timor | Pakistan | Rusland1 | Saoedi-Arabië | Singapoer | Siprus2 | Sirië | Volksrepubliek van Sjina (Sjina) | Sri Lanka | Suid-Korea | Tadjikistan | Thailand | Turkmenistan | Turkye1 | Verenigde Arabiese Emirate | Viëtnam

Omstrede gebiede: Abchasië - Nagorno-Karabach - Noord-Siprus - Palestina - Republiek van Sjina (Taiwan) - Suid-Ossetië

Afhanklike gebiede: Australië: Kerseiland - Kokoseilande | Verenigde Koninkryk: Akrotiri en Dhekelië2 - Britse Indiese Oseaangebied | Volksrepubliek van Sjina: Hongkong - Macau

1. Land deels in Europa. 2. Geografies in Asië, maar gereeld beskou as deel van Europa a.g.v. kulturele en historiese oorwegings.

Lande van: Afrika - Europa - Noord-Amerika - Oseanië - Suid-Amerika
Karibiese gebied - Midde-Ooste - Sentraal-Amerika