François Daniël Changuion
François Daniël Changuion | |
|---|---|
 François Daniël Changuion (omstreeks 1800 tot 1815) | |
| Gebore | François Daniël Changuion 16 Februarie 1766 Demerara |
| Sterf | 15 Junie 1850 Offenbach am Main, Duitsland |
| Nasionaliteit | Nederlands |
| Beroep | Administrateur, diplomaat |
| Bekend vir | Sekretaris van die voorlopige bewind (1813) |
| Titel | Jonkheer |
| Eggenoot | Henriëtte Wilhelmina Hartingh |
| Kinders | 5 |
Jonkheer François Daniël Changuion (Demerara, 16 Februarie 1766 - Offenbach am Main, Duitsland, 15 Junie 1850), algemeen bekend as Daniël Changuion, was ’n Nederlandse administrateur en diplomaat. Hy het in 1813 as sekretaris van die voorlopige bewind van Nederland opgetree en word in die historiografie beskou as een van die grondleggers van die Koninkryk der Nederlande.
Lede van sy nageslag het hulle in die negentiende eeu in Suid-Afrika gevestig.
Familie
[wysig | wysig bron]Die Changuion-familie is van Franse oorsprong. François Daniël Changuion se grootvader, François Changuion (1694-1777), het hom in 1717 of 1718 in Amsterdam gevestig. Sy vader, François (1727-omstreeks 1778), was raadslid van die hof van geregtigheid in die Nederlandse kolonie van Essequibo, en sy moeder was Anna Geertruida (van) Gelskerke (1730-1795).[1]
In die mid-1790's het Changuion ’n verhouding met Antonia van Limburgh (1766-1843) gehad, waaruit ’n seun Fransch Antonie Changuion (1795-1797) gebore is.[2]
Huwelik en kinders
[wysig | wysig bron]In 1800 is François Daniël in Emmerik getroud met Henriëtte Wilhelmina Hartingh (1775-1860), die dogter van Nicolaas Hartingh, ’n gesiene inwoner van Leiden en seun van VOC-goewerneur Nicolaas Hartingh,[3] en Louise Ernestine Meyners.
Vier kinders is uit hierdie huwelik gebore:[4]
- François Daniël Changuion (1801-1854)
- Louise Anne Changuion (1802-1872)
- Antoine Nicolas Ernest Changuion (1803-1881)
- Laurent Jonathan Changuion (1805-1851).
Loopbaan
[wysig | wysig bron]Vroeë loopbaan
[wysig | wysig bron]Changuion het in 1788 aan die Universiteit van Leiden ’n doktorsgraad in die regte verwerf. In dieselfde jaar is hy aangestel as raadslid en wetsheer van Leiden. Na die uitroeping van die Bataafse Republiek in Nederland in 1795 is hy uit sy administratiewe poste ontslaan, waarna hy Nederland verlaat het. In 1803 het hy na Nederland teruggekeer en hom in Den Haag gevestig. In Den Haag het hy by die Driemanskap van 1813 betrokke geraak.[5]
Rol in 1813
[wysig | wysig bron]Die Driemanskap, ’n voorlopige regeringsliggaam wat in November 1813 die magsvakuum ná die Franse tydperk in Nederland bestuur het, het onder leiding van Gijsbert Karel van Hogendorp gestaan. Van Hogendorp was ’n verre neef van Changuion se vrou, Henriëtte Wilhelmina Hartingh. Van 17 tot 29 November 1813 het Changuion as sekretaris van hierdie voorlopige bewind opgetree.[6]
Die Driemanskap het Prins Willem van Oranje in November 1813 uit ballingskap in Brittanje teruggeroep om die rol van soewereine vors van die Nederlande te aanvaar. Weens sy rol as sekretaris word Changuion in die historiografie as een van die grondleggers van die Koninkryk der Nederlande beskou. Sy naam verskyn saam met die lede van die Driemanskap op die monument op Plein 1813 in Den Haag.[7]
Diplomatieke aanstellings
[wysig | wysig bron]In Januarie 1814 is Changuion deur die soewereine vors aangestel as Nederland se eerste gesant na die Verenigde State van Amerika. In Mei 1814 het hy saam met sy gesin daarheen vertrek. Weens die Oorlog van 1812 en die onsekere politieke omstandighede was sy diplomatieke werksaamhede egter beperk.[5][8]
In Mei 1815 het hy kennis ontvang dat hy reeds in Desember 1814 as gesant in Konstantinopel aangestel is. Hoewel hy na Nederland teruggekeer het, is hy nooit na Konstantinopel gestuur nie. Die presiese rede hiervoor is nie amptelik gedokumenteer nie, maar volgens bronne het daar gerugte bestaan oor Changuion se finansiële solvensie. Daar was ook hoë koste en finansiële risiko’s verbonde aan die ambassadeurspos in Konstantinopel.[9]
Latere jare
[wysig | wysig bron]In 1818 het Changuion herhaaldelik versoek om as goewerneur-generaal van Suriname aangestel te word. Hy het onder meer aangevoer dat hy oor uitgebreide kennis van die Wes-Indiese kolonies beskik het, en dat hy die pos teen ’n laer vergoeding as ander kandidate sou kon beklee en het voorgestel dat sy aanstelling tot beduidende besparings vir die staatskas sou lei. Ná oorlegpleging met verskeie ministers, waaronder die minister van Koloniën en die minister van Buitelandse Sake, is Changuion se versoeke egter van die hand gewys. Met ingang van 1 Oktober 1818 is Changuion op pensioen geplaas.[10][11]
Changuion se persoonlike korrespondensie uit omstreeks 1818 toon dat sy finansiële posisie heel ernstig verswak het. Volgens bronne uit die tydperk het hy hom daarna skuldig gemaak aan die vervalsing en inning van wissels, hoofsaaklik ten koste van voormalige bekendes, ten bedrae van ongeveer 44 000 gulde. Nadat hy die fondse in Nederland ingesamel het, het hy na Duitsland uitgewyk. Versoeke om sy uitlewering aan Nederland was onsuksesvol. Op 27 Februarie 1823 is hy in absentia deur ’n Nederlandse hof tot tien jaar gevangenisstraf en ’n boete van 11 000 gulde gevonnis.[12]
Adelstand
[wysig | wysig bron]
In 1815 is François Daniël Changuion deur Koning Willem I in die Nederlandse adel verhef weens sy rol as sekretaris van die voorlopige bewind van 1813. Hy en sy nageslag het daarvolgens die reg verkry om die predikaat jonkheer of jonkvrouw te gebruik.[8]
Weens sy onterende vonnis van 1823 is Changuion nie in 1825 opgeneem in die eerste amptelike lys van persone wat tot die Nederlandse adel behoort nie. Sy kinders, wat almal voor die datum van sy vonnis gebore is, is wel op die lys vermeld,[13][14] het hul adelstatus behou en aan hul nageslag oorgedra.[2][15] Hierdie interpretasie word bevestig deur die Hoge Raad van Adel in Nederland.
Nalatenskap
[wysig | wysig bron]François Daniël Changuion is in 1850 in Duitsland op die ouderdom van 84 oorlede. Sy weduwee, Henriëtte Wilhelmina Hartingh, is in 1860 oorlede.[16]
Van sy kinders het slegs een ’n nageslag voortgebring. Sy seun Antoine Nicolas Ernest Changuion (1803-1881) het hom in 1831 in Kaapstad gevestig en het die stamvader geword van ’n omvangryke Suid-Afrikaanse nageslag,[17] waarvan ’n deel volgens die Nederlandse adelreg as adellik erken word.[18][15] Sy Suid-Afrikaanse nageslag strek oor verskeie gemeenskappe en sosiale agtergronde.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Nederland's Adelsboek, 9. 1911. Den Haag. pp. 25-26.
- 1 2 Briët, C.P. (2019). "Jhr. mr. François Daniël Changuion (1766-1850), de man van 1813, opnieuw beschouwd". De Nederlandsche Leeuw, CXXXVI: 40-77.
- ↑ Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 8. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. pp. 696-697.
- ↑ Nederland's Adelsboek, 9. 1911. Den Haag. p. 26.
- 1 2 Changuion, Louis J.S. (2014). Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 57.
- ↑ Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. p. 411.
- ↑ Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief, Zomer: 11
- 1 2 Nederland's Adelsboek, 81. Den Haag. 1990–1991. p. 97.
- ↑ Briët, C.P. (2019). "Jhr. mr. François Daniël Changuion (1766-1850), de man van 1813, opnieuw beschouwd". De Nederlandsche Leeuw, CXXXVI: 56-57.
- ↑ Briët, C.P. (2019). "Jhr. mr. François Daniël Changuion (1766-1850), de man van 1813, opnieuw beschouwd". De Nederlandsche Leeuw, CXXXVI: 57.
- ↑ Changuion, Louis J.S. (2014). Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 59-63.
- ↑ Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. pp. 411-412.
- ↑ Wetten en besluiten betrekkelijk den adel en het Koningrijk der Nederlanden (1839), p. 27.
- ↑ Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief, Zomer: 11-12.
- 1 2 Töpfer, John. "De adelskwestie Changuion". Adel in Nederland. Stichting Adel in Nederland. Geraadpleeg 29 Augustus 2022.
- ↑ Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. pp. 410, 412.
- ↑ Changuion, Louis J.S. (2014). Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 73–75.
- ↑ Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief, Zomer: 12-13.
Bronnelys
[wysig | wysig bron]- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
- Nederland's Adelsboek 81 (1990-1991), p. 97.
- C.P. Briët 'Jhr. mr. François Daniël Changuion (1766-1850), de man van 1813, opnieuw beschouwd', in: De Nederlandsche Leeuw CXXXVI (2019) 2 (juni), p. 49-77.
